III SA/Wa 380/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. s. c. P. K., D. F. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji rachunku bankowego p o s t a n a w i a 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącej P. s. c. P. K., D. F. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego. III SA/Wa 380/09 UZASADNIENIE W rozpatrywanej sprawie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Ministra Finansów jako organu wykonującego, obejmującego należności wynikające z wniosku otrzymanego z Republiki Federalnej Niemiec, wszczął postępowanie egzekucyjne wobec D. F. Zawiadomieniem z 12 grudnia 2007 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunku bankowego w Banku M. S.A., należącego do spółki cywilnej "P." P.K., D.F. ( zwanej dalej "Spółką" lub "Skarżącą") i przekazał na konto organu egzekucyjnego środki pieniężne w wysokości 1.014,52 zł. W dniu 2 stycznia 2008 r. Skarżąca wystąpiła do organu egzekucyjnego o wyłączenie spod egzekucji wyżej wymienionego rachunku bankowego, podnosząc, że zajęty rachunek należy do Spółki cywilnej i nie mogą być z niego dochodzone odrębne wierzytelności jednego ze wspólników. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z [...] stycznia 2008 r., rozstrzygając sprawę w oparciu o art. 38 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954, dalej "u.p.e.a."), odmówił wyłączenia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego Spółki. Na podstawie art. 40 § 1 u.p.e.a. Skarżąca wniosła zażalenie, którego Dyrektor Izby Skarbowej w S. nie uwzględnił i ostatecznym postanowieniem z [...] czerwca 2008 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego pierwszej instancji. Pismem z 26 czerwca 2008 r. zatytułowanym "Skarga" uzupełnionym pismem z 28 lipca 2008 r. Spółka wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z [...] czerwca 2008 r. Nie znajdując przesłanek do uwzględnienia wniosku Strony, postanowieniem z [...] września 2008 r. Minister Finansów odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w S. z [...] czerwca 2008 r. Na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy, postanowieniem z [...] grudnia 2008 r. Minister Finansów utrzymał w mocy wyżej wymienione rozstrzygnięcie. W jego uzasadnieniu wskazał, że służy na nie prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Spółka nie zgadzając się z orzeczeniem wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie . Nadmienić należy, że Skarżąca skorzystała także z przysługującego jej, zgodnie z art. 40 § 2 u.p.e.a. prawa do wniesienia powództwa o zwolnienie zajętego przedmiotu z egzekucji administracyjnej do sądu powszechnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Przystępując do rozpoznania sprawy obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy zaskarżony akt podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Zakres tej kontroli wyznaczają art. 3-5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") Art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., stanowi że sąd administracyjny jest właściwy w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Orzekając w niniejszej sprawie należy jednak uwzględnić regulację szczególną, na mocy której, zdaniem Sądu, kognicja sądowoadministracyjna została w sprawie wyłączona. Przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art. 38 § 1 dopuszczają możliwość wyłączenia na wniosek osoby trzeciej prawa majątkowego lub rzeczy, z której prowadzona jest egzekucja administracyjna. Na postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego przysługuje zażalenie (art. 40 § 1 u.p.e.a.), natomiast na ostateczne postanowienie wydane w takiej sprawie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 40 § 2 u.p.e.a.). Osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione, przysługuje prawo żądania zwolnienia ich od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem rozpoznania jest skarga na ostateczne postanowienie odmawiające stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia w przedmiocie odmowy wyłączenia, na wniosek osoby trzeciej, rachunku bankowego spod egzekucji. W ocenie Sądu, w świetle art. 40 § 2 u.p.e.a. także na takie postanowienie, wydane w trybie nadzwyczajnym w przedmiocie zakreślonym przez treść art. 38 § 1 u.p.e.a., skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Do takiego wniosku prowadzi wykładnia historyczna i funkcjonalna przepisu art. 40 § 2 u.p.e.a. Użyte w nim sformułowanie, iż skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje na postanowienie ,"ostateczne" w przedmiocie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa materialnego, nie może być rozumiane wąsko - literalnie. Przepis art. 40 § 2 u.p.e.a. był kilkakrotnie nowelizowany. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji została uchwalona 17 czerwca 1966r. Z dniem 6 kwietnia 1990 r. (Dz.U. z 1990r. Nr 21, poz.126) wprowadzono istotną zmianę w brzmieniu omawianego przepisu i dodano zapis, że osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione, służy prawo żądania w trybie Kodeksu postępowania cywilnego ich zwolnienia od egzekucji administracyjnej. Przepis ten budził wątpliwości interpretacyjne, co do tego, czy w sprawach o jakich mowa dopuszczalna obok postępowania przed sądem powszechnym jest skarga na postanowienie wydane w takim przedmiocie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Dnia 3 września 1997r. Sąd Najwyższy wydał postanowienie (sygn. akt III RN 34/97), w którym stwierdził, że na ostateczne postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji administracyjnej służy także skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W 2001 r. ustawą z dnia 6 września o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 125, poz.1368) ustawodawca wprowadził zmianę w treści § 2 art. 40 u.p.e.a. i dodał zapis: "Na ostateczne postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego nie przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego." Tym samym teza wskazana w przywołanym wyżej postanowieniu Sądu Najwyższego z 3 września 1997 r. w tym zakresie, stała się nieaktualna. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ( Dz.U Nr 153, poz. 1271), nadała art. 40 § 2 u.p.e.a. aktualne brzmienie, zastępując wyrazy "Naczelnego Sądu Administracyjnego" wyrazami "sądu administracyjnego". Należy zauważyć, że zasadniczym problemem, który od nowelizacji 1990 r. wywoływał spór w doktrynie i orzecznictwie w tego rodzaju sprawach, była w istocie dopuszczalność równoległej drogi procesu cywilnego i drogi sądowoadministracyjnej. Należy domniemywać, że intencją ustawodawcy w nowelizacji art. 40 § 2 u.p.e.a. dokonanej w 2001 r. było wykluczenie drogi sądowoadministracyjnej w sprawach, w których przedmiotem jest wyłączenie spod egzekucji administracyjnej majątku lub rzeczy osoby trzeciej. Rozumowanie takie prowadzi do wniosku, że także rozstrzygnięcie wydane w tym przedmiocie w trybie nadzwyczajnym nie może być poddane kontroli sądu administracyjnego. Do analogicznego wniosku prowadzi także, wykładnia funkcjonalna. Zważyć należy, iż rozstrzygając sprawę w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu, sąd musi zbadać ten akt i procedurę prowadzącą do jego wydania. Zmierzając do rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej Sąd musiałby zbadać ostateczne postanowienie organu egzekucyjnego wydane w trybie art. 38 § 1 u.p.e.a. Sytuacja taka w sposób oczywisty, prowadziłaby do obejścia zakazu ustanowionego w art. 40 § 2 u.p.e.a. Skoro zamysłem ustawodawcy było niedopuszczenie do bezpośredniej kontroli postanowienia ostatecznego przez sąd administracyjny, kontrola takiego postanowienia poprzez tryb nadzwyczajny prowadziłaby do naruszenia tego zakazu i byłaby sprzeczna z celem normy zawartej w art. 40 § 2 u.p.e.a. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że przepis art. 40 § 2 u.p.e.a. nie tylko stanowczo wyklucza możliwość zaskarżenia ostatecznego postanowienia w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego, wydanego na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a., lecz także wyłącza możliwość zaskarżenie do sądu administracyjnego postanowienia wydanego w tym przedmiocie, w trybie stwierdzenia nieważności. W takiej sytuacji, skarga na postanowienie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o odmowie wyłączenie spod egzekucji zajęcia rachunku bankowego jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.