III SA/Wa 382/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz - Szyjko, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. C. o częściowe zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie nieuiszczonej opłaty sądowej w wysokości 4.839 zł w sprawie ze skargi W. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. postanawia - zmienić zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego z 13 kwietnia 2016 r., w ten sposób, że przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie nieuiszczonej opłaty sądowej w wysokości 4.839 zł - Skarżący – W. C. , zwrócił się na formularzu PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek zaznaczył, że nie posiada majątku trwałego. Wskazał na zaległości podatkowe w wysokości około 1.000.000 zł oraz zobowiązania kredytowe wynoszące około [...] zł. Zaznaczył, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 2100 zł. Jednocześnie stwierdził, że jego małżonka dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości 2.000 zł. Skarżący wspiera finansowo małżonkę i pełnoletniego syna, który nie jest zdolny do samodzielnego utrzymania. Skarżący ujawnił, że posiada nieruchomość leśną o powierzchni 4 ha. Ponadto wskazał, że ponosi znaczne koszty na utrzymanie domu, opłaty za energię, wodę, gaz, telewizję, internet, telefon. Skarżący uiścił część wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Wykonując wezwanie starszego referendarza sądowego, Skarżący przedłożył wyciągi z rachunków bankowych, zeznanie podatkowe PIT36L, z którego wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Skarżący w 2014 r. uzyskał przychód w wysokości 18.416.979,02 zł, a dochód wyniósł 738.265,44 zł. Skarżący przedstawił również zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na kwotę [...] zł. oraz tytuły egzekucyjne. Ponadto Skarżący przedstawił umowę kredytową na kwotę [...] zł, z której wynika, że bank udzielił kredytu Skarżącemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą C. na działalność deweloperską. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2016 r. Referendarz Sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, iż uzyskując miesięczny przychód w wysokości 2100 zł jest w stanie wygospodarować należność na spory sądowe choćby z tej kwoty, skoro jego małżonka otrzymuje co miesiąc 2.000 zł. Wskazane zostało ponadto, iż Skarżący prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu przychody (w 2014 r. 18.416.979,02 zł). Natomiast żadnych dokumentów za 2015 i 2016 r. o prowadzonej działalności gospodarczej Skarżący nie przedłożył. Z akt sprawy o sygn. III SA/Wa 383/16, w której Skarżący wniósł skargę wynika natomiast (k.141), że w styczniu 2016 r. Skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychód w kocie 25.230,42 zł. Do swoich miesięcznych wydatków Skarżący zaliczył wydatki w kwocie 900 zł tytułem opłat za energię elektryczną, gaz, telewizję, Internet i telefon. Nie przedstawił jednak szczegółowego wyliczenia (poza rachunkami za telefony swoje i żony) tych kosztów ograniczając się jedynie do ogólnego wskazania kwoty 900 zł. W ocenie referendarza nie bez znaczenia pozostawała również okoliczność posiadania nieruchomości rolnej (grunty leśne i rolne) o powierzchni 4 hektarów. Pismem z 21 kwietnia 2016 r., Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, iż nie posiada żadnego majątku trwałego, który mógłby pozwolić na zaspokojenie całości kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Stwierdził, iż kwota uzyskiwanych dochodów nie pozwala na pokrycie kosztów wpisu sądowego, którego wysokość została ustalona na kwotę 5339 zł. Skarżący podniósł, ze uiszczenie wpisu w pełnej wysokości pozbawiłoby go możliwości normalnego funkcjonowania, nawet uwzględniając dochód współmałżonki wynoszący 2.000 zł. Skarżący zarzucił zlekceważenie zaciągniętych zobowiązań finansowych w postaci kredytu deweloperskiego w łącznej wysokości ponad [...] zł. W ocenie Skarżącego o jego trudnej sytuacji finansowej świadczy także kwota zaległości podatkowych (prawie 1.000.000 zł). Zaznaczył, iż złożył skargę również w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 383/16. Końcowo uznał, iż nie uzyskuje z posiadanej nieruchomości rolnej żadnych dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a."), od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Z kolei art. 260 § 1 P.p.s.a. stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast - w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo..., s. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie nieuiszczonej opłaty sądowej w wysokości 4.839 zł. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem Skarżącego jest wpis sądowy od skargi w wysokości 5339 zł. Wskazać należy, iż ww. koszt wpisu od skargi w niniejszej sprawie nie jest jedynym jakie Skarżący musi ponieść. Skarżący złożył również skargę w sprawie III SA/Wa 383/16. Z akt sprawy wynika, że Skarżący uiścił już część kosztów niezbędnych w niniejszej sprawie, ponieważ wpłacił 500 zł. Do uiszczenia pozostała zatem kwota 4.839 zł. Mając na względzie łączną wysokość wpisów sprawach skarg złożonych przez Skarżącego oraz okoliczności przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z nadesłanych dokumentów pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od nieuiszczonej opłaty sądowej w wysokości 4.839 zł. Wskazać trzeba, że Skarżący osiąga dochody ze świadczenia emerytalnego oraz prowadzonej działalności (za 2014 r. – 42.107,66 zł). Skarżący posiada natomiast znaczne zobowiązania finansowe zarówno wobec Skarbu Państwa (ok. 1.000.000 zł) oraz wynikające w zaciągniętego kredytu ([...] zł). Ponosi również wydatki na bieżące utrzymanie (opłaty za energie, wodę, gaz itp.) w wysokości 900 zł miesięcznie. W ocenie Sądu poniesienie przez Skarżącego całego kosztu wpisu sądowego w niniejszej sprawie w wysokości 5339 zł, będzie stanowiło uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Zasadnym było zatem przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.