III SA/Wa 3823/14

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2016 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2009 r. do lutego 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika Skarżący J. O. , wniósł do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy nie zakreślając jednak zakresu swojego żądania w rubrykach 4.1. i 4.2.. Z pisma przewodniego przy, którym został wniesiony urzędowy formularz PPF wynika, że Skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Referendarz sądowy przyjął zatem, że wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienie pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, Skarżący wskazał, że wobec niego toczy się szereg postępowań podatkowych i egzekucyjnych. Z uwagi na zajęcia kont bankowych i utratę płynności finansowej nie osiąga dochodów Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Skarżący oświadczył, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 1242,23 zł, a swoje koszty utrzymania określił na kwotę 1.200 zł. Z uwagi na fakt, że dokumenty i oświadczenia Skarżącego okazały się niewystarczające do pozytywnego załatwienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego stan majątkowy. Skarżący przedstawił zeznanie podatkowe PIT-37 z którego wynika, że w 2015 r. uzyskał dochód w kwocie 15.155,28 zł. oraz PiT-36L, z którego wynika, że w 2015 r. z pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnął przychód w kwocie 39.000 zł, a koszty uzyskania przychodu wyniosły 20.078 zł. Skarżący nadesłał również wykaz rachunków bankowych wraz ze stanem kont, ugodę w sprawie ratalnej spłaty zadłużenia, zgłoszenie zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej (VAT-Z) z 20 czerwca 2016 r. oraz potwierdzenia wpłat do urzędu skarbowego. Ponadto Skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej , a jego rachunki bankowe są zajęte przez urząd skarbowy. Skarżący wskazał, że otrzymuje wynagrodzenie w stawce najniższej krajowej. Od stycznia do września otrzymał 10.540,52 zł netto. Miesięczne koszty utrzymania Skarżący określił na kwotę 1.650 zł tj.: czynsz - 400 zł, energia elektryczna i telefon – 200 zł, żywność – 900 zł, leki – 150 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu (referendarza sądowego) dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). Z przedstawionych przez Skarżącego informacji wynika, że otrzymuje on wynagrodzenie w kwocie 1.171,16 zł (10.540,52 zł : 9 miesięcy) natomiast wydaje miesięcznie kwotę 1.650 zł. Na kwotę tę jak wynika z wyliczenia Skarżącego zawartego w odpowiedzi na wezwanie referendarza sadowego składają się wydatki na: czynsz – 400 zł, energia elektryczna i telefon – 200 zł, żywność – 900 zł oraz leki 150 zł. Stwierdzić zatem należy, że miesięczne wydatki Skarżącego przekraczają kwotę jego miesięcznych dochodów, co zapewne świadczy o tym, że Skarżący dysponuje środkami, których nie ujawnił na potrzeby postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Ponadto Skarżący był zobowiązany do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, a nie wykazu rachunków bankowych wraz z aktualnym stanem konta. Wyciąg (historia transakcji) z rachunku bankowego pozwoliłby na ustalenie jakie były dokonywane transakcje w ostatnim okresie na przedstawionych rachunkach bankowych, ewentualnie wskazywałby na brak takich transakcji. Skoro zatem oświadczenia Skarżącego są sprzeczne i nie można uznać ich za wiarygodne, to tym samym nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Okoliczność ta ma tym bardziej znaczenie, że wniosek o przyznanie prawa pomocy był już przedmiotem rozpoznania przez referendarza sądowego oraz przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w 2015 r. Również w tych postępowaniach zarówno przez referendarza jak i przez Sąd oświadczenia Skarżącego zostały uznane za budzące wątpliwości co do ich wiarygodności i kompletności. Zatem w ocenie referendarza sądowego Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.