III SA/Wa 383/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz - Szyjko, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. C. o częściowe zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie nieuiszczonej opłaty sądowej w wysokości 1500 zł w sprawie ze skargi W.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 r. postanawia - zmienić zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego z 25 marca 2016 r., w ten sposób, że przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie nieuiszczonej opłaty sądowej w wysokości 1500 zł - Skarżący – W. C. , zwrócił się na formularzu PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek zaznaczył, że nie posiada majątku trwałego. Wskazał na zaległości podatkowe w wysokości około 1.000.000 zł oraz zobowiązania kredytowe wynoszące około 6.000.000 zł. Zaznaczył, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 2100 zł. Jednocześnie stwierdził, że jego małżonka dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości 2.000 zł. Skarżący wspiera finansowo małżonkę i pełnoletniego syna, który nie jest zdolny do samodzielnego utrzymania. Skarżący ujawnił, że posiada nieruchomość leśną o powierzchni 4 ha (wartość 3.000.000 zł). Ponadto wskazał, że ponosi znaczne koszty na utrzymanie domu, opłaty za energię, wodę, gaz, telewizję, internet, telefon. Skarżący uiścił część wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego o przekazanie dokumentów finansowych, Skarżący nadesłał rozliczenie miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy, PIT-37 za 2014 r., obroty sald za poszczególne okresy, rejestr sprzedaży, zakupów, faktury i in . Postanowieniem z dnia 25 marca 2016 r. Referendarz Sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, iż uzyskując miesięczny przychód w wysokości 2100 zł jest w stanie wygospodarować należność na spory sądowe choćby z tej kwoty, skoro jego małżonka otrzymuje co miesiąc 2.000 zł. Wskazane zostało ponadto, iż Skarżący posiada majątek trwały o wartości umożliwiającej rozpoczęcie rozmów z bankami w celu uzyskania kredytu. Pismem z 4 kwietnia 2016 r., Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, iż nie posiada żadnego majątku trwałego, który mógłby pozwolić na zaspokojenie całości kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Stwierdził, iż kwota uzyskiwanych dochodów nie pozwala na pokrycie kosztów wpisu sądowego, którego wysokość została ustalona na kwotę 2.000 zł. Zaznaczył, iż do uiszczenia pozostała kwota 1.500 zł, która stanowi 3/4 całości jego miesięcznego dochodu. Skarżący podniósł, ze uiszczenie wpisu w pełnej wysokości pozbawiłoby go możliwości normalnego funkcjonowania, nawet uwzględniając dochód współmałżonki wynoszący 2.000 zł. Skarżący zarzucił pominięcie w zaskarżonym postanowieniu zaciągniętych zobowiązań finansowych w postaci kredytu deweloperskiego w łącznej wysokości ponad 6.000.000 zł. W ocenie Skarżącego o jego trudnej sytuacji finansowej świadczy także kwota zaległości podatkowych (prawie 1.000.000 zł). Zaznaczył, iż złożył skargę również w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 382/16. Końcowo uznał, iż jego sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie wydatku w wysokości 1.500 zł, tj. kwocie odpowiadającego brakującej części opłaty sądowej od skargi i stanowi nadmierne obciążenie ekonomiczne przekraczające możliwości finansowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a."), od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Z kolei art. 260 § 1 P.p.s.a. stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast - w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo..., s. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie nieuiszczonej opłaty sądowej w wysokości 1500 zł. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem Skarżącego jest wpis sądowy od skargi w wysokości 2000 zł. Wskazać należy, iż ww. koszt wpisu od skargi w niniejszej sprawie nie jest jedynym jakie Skarżący musi ponieść. Skarżący złożył również skargę w sprawie III SA/Wa 382/16 (wpis 4839 zł). Z akt sprawy wynika, że Skarżący uiścił już część kosztów niezbędnych w niniejszej sprawie, ponieważ wpłacił 500 zł. Do uiszczenia pozostała zatem kwota 1500 zł. Mając na względzie łączną wysokość wpisów sprawach skarg złożonych przez Skarżącego oraz okoliczności przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z nadesłanych dokumentów pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od nieuiszczonej opłaty sądowej w wysokości 1500 zł. Wskazać trzeba, że Skarżący osiąga dochody ze świadczenia emerytalnego oraz prowadzonej działalności (za 2014 r. – 42.107,66 zł). Skarżący posiada natomiast znaczne zobowiązania finansowe zarówno wobec Skarbu Państwa (ok. 1.000.000 zł) oraz wynikające w zaciągniętego kredytu (6.000.000 zł). Ponosi również wydatki na bieżące utrzymanie (opłaty za energie, wodę, gaz itp.) w wysokości 900 zł miesięcznie. W ocenie Sądu poniesienie przez Skarżącego całego kosztu wpisu sądowego w niniejszej sprawie w wysokości 2000 zł, będzie stanowiło uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Zasadnym było zatem przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.