III SA/Wa 3850/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Protokolant Monika Kawa-Ogorzałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w sprawie wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego oddala skargę Wójt Gminy [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2006r., przed wydaniem [...] września 2006r. decyzji odmawiającej umorzenia zaległości podatkowych z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego z gospodarstwa rolnego we wsi [...] za lata 2003-2004 oraz I, II i III raty za 2006r., wyznaczył J.S., na mocy art. 216, art. 123 § 1 i art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej zwana O.p.), siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego w spawie materiału dowodowego. Strona w piśmie z [...] września 2006r., nazwanym skargą, zaskarżyła ww. postanowienie podnosząc, że czyni to "pod zarzutem pogwałcenia wszystkich jej praw". Podniosła, że [...] września 2006r., po otrzymaniu ww. postanowienia, stawiła się w Urzędzie Gminy w [...], w pokoju nr 15, by przejrzeć akta i materiał dowodowy. Nie udostępniono jej jednak całych akt, widziała jedynie wybiórcze pisma, które były bez załączników. Wyjaśniła, że udała się do pokoju P.Z., aby dowiedzieć się gdzie są: postanowienie sądowe z [...] czerwca 1976r., sygn. akt [...], na podstawie którego spisywana była umowa przekazania gospodarstwa między stroną a jej bratem, oraz ww. umowa. Podniosła, że umowa została sfałszowana przez P.Z. Wyjaśniła, że gmina samowolnie rozporządziła jej dokumentami i nie wiadomo, po co ją wzywano do zapoznania się z materiałem sprawy, skoro go nie było. Podniosła również, że jej skargi i odwołania, które podtrzymuje, dotyczyły nie tylko umorzenia podatku, ale wyjaśnienia i naprawienia fałszerstw dokonanych od szeregu lat przez Urząd Gminy [...], Starostwo Powiatowe oraz rodzinę, dotyczących nieruchomości w [...] i [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w O. postanowieniem z [...] września 2006r., wydanym na podstawie m.in. art. art. 228 § 1 pkt 1 w związku z art. 239, art. 200 § 1 i art. 235 § 1 O.p. stwierdziło niedopuszczalność skargi (zażalenia). W uzasadnieniu wskazało, że kwestionowane przez stronę postanowienie zapadło w toku prowadzonego przez organ podatkowy I instancji postępowania w sprawie umorzenia zaległości za lata 2003-2004 oraz I i II raty należnego za 2006r. łącznego zobowiązania pieniężnego. W świetle art. 236 § O.p. na postanowienia wydawane w toku postępowania służy zażalenie tylko, gdy ustawa tak stanowi. Do wyznaczenia siedmiodniowego terminu ustawodawca nie przewidział ani obligatoryjnej formy postanowienia, ani nie zastrzegł możliwości jego zaskarżenia. Jest więc ono niezaskarżalne w administracyjnym toku instancji. Nie kończy bowiem postępowania w sprawie i nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Właściwe było więc pouczenie strony przez organ I instancji, że na ww. postanowienie nie przysługuje zażalenie. SKO podniosło ponadto, że w świetle art. 237 O.p. strona może ww. postanowienie zaskarżyć w odwołaniu od decyzji, podnosząc że treść postanowienia wpłynęła na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. Strona w piśnie z [...] października 2006r. zatytułowanym "Skarga i zażalenie" i zaadresowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżyła w całości postanowienie SKO pod zarzutem "pogwałcenia wszystkich moich praw na podstawie dokonanych fałszerstw w moich urzędowych dokumentach przez urzędników w urzędach i rodzinę". W uzasadnieniu podkreśliła, że organy I i II instancji nie zrobiły nic w sprawie gospodarstwa rolnego po zmarłym bracie, którego grunty były kupione, a są zawłaszczone. Nie umorzyły także zaległości podatkowych od ugorów i odłogów, a zdaniem strony nie można naliczać podatku od tych areałów. Nie ustosunkowały się do argumentów podnoszonych przez stronę oraz nie udostępniono jej akt. Przesłana stronie decyzja i postanowienie były niezgodne ze stanem faktycznym. Zdaniem strony obowiązkiem organów obu instancji było ustalenie i wyjaśnienie dokonanych fałszerstw. Strona podtrzymała także stanowisko zawarte w piśmie z [....] września 2006r., że mimo wezwania nie udostępniono jej całości materiału dowodowego sprawy. SKO w O. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odrzucenie, jako podstawę wskazując art. 58 § 1 pkt 6 i art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "P.p.s.a."). W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd stwierdza jednak, że wbrew wnioskowi Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. o odrzucenie skargi strony, zawartemu w odpowiedzi na skargę, rozstrzygnięcie tego organu z [...] września 2006r. podlegało merytorycznej kontroli sądu administracyjnego. Powinność Sądu do zbadania czy ww. postanowienie nie naruszało prawa wynikała z wskazanego przez organ podatkowy art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. (choć błędnie zinterpretowanego przez SKO w treści odpowiedzi na skargę), jak też z dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) P.p.s.a. Każde ostateczne postępowanie organu, a takie zostało wydane w niniejszej sprawie, jako postanowienie kończące postępowanie (sprawę) podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, o czym strona powinna być pouczona. Sąd zauważa w tym miejscu, że stosownego pouczenia w zaskarżonym przez stronę postanowieniu zabrakło, choć organ podatkowy miał obowiązek, w świetle przepisów prawa, pouczyć stronę o przysługujących jej środkach zaskarżenia (art. 210 § 2 O.p.). Tym samym, w wyżej wskazanym zakresie, należało uznać, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z [...] września 2006r. było wadliwe procesowo. Sąd stwierdza jednak, że wadliwość ta nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Skład orzekający wyjaśnia ponadto, że w świetle powołanego wyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd może uchylić zaskarżone postanowienie z powodu wad procesowych, jedynie wówczas, gdy narusza ono prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podnosi ponadto, przechodząc do meritum, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wydając zaskarżone postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia, nazwanego przez stronę skargą, nie naruszyło przepisów prawa materialnego. Niewątpliwe jest bowiem, że prawo strony do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego wynika z treści art. 200 § 1 O.p., który stanowi, że przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Jest to zatem uprawnienie strony, z którego może ona skorzystać w toku toczącego się postępowania, jeszcze przed wydaniem decyzji przez właściwy organ. Z treści art. 236 § 1 O.p. wynika natomiast, że wydane w toku postępowania postanowienia są zaskarżalne w drodze zażalenia, jedynie wówczas, gdy ustawa tak stanowi. Tym samym, jak prawidłowo wskazało SKO w zaskarżonym postanowieniu, strona nie miała uprawnienia do zaskarżenia postanowienia Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2006r., które zapadło w trybie art. 200 § 1 O.p., choć była niezadowolona z przebiegu czynności polegających na zapoznaniu się z materiałem dowodowym sprawy. Przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wyznaczające siedmiodniowy termin do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Nie oznacza to jednak, że strona jest pozbawiona obrony swych praw. Postanowienia z zakresu postępowania dowodowego, w tym także wydanych w trybie art. 200 § 1 O.p., strona może zaskarżyć w odwołaniu od decyzji, która będzie kończyła sprawę w danej instancji. Oznacza to, że zażalenie nie występuje jako samoistny środek zaskarżenia. Strona ma możliwość podnosić zarzuty z zakresu nieprawidłowego zapoznania z materiałem dowodowym sprawy jedynie w odwołaniu. Postępowanie dowodowe prowadzone przez organ administracyjny w sposób zasadniczy wpływa bowiem na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Możliwość taką wprowadził art. 237 O.p., choć nie powołany przez organ podatkowy rozstrzygający sprawę, ale mający zastosowanie. Prawidłowe jest więc stanowisko SKO w O., że dopiero w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy [...], która zapadła w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu łącznego zobowiązania podatkowego z gospodarstwa rolnego we wsi [...] za lata 2003-2004 oraz I, II i III raty za 2006r. strona mogła podnosić okoliczności nieprawidłowego przebiegu czynności zapoznania z materiałem dowodowym sprawy oraz nieudostępnienia całego materiału z akt administracyjnych. Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 P.p.s.a., zasadne było wydania rozstrzygnięcia zawartego w sentencji wyroku.