III SA/Wa 3850/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), sędzia WSA Agnieszka Olesińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej jako "NUS" albo "organ egzekucyjny") prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego K. K. na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...]obejmującego zaległość z tytułu podatku od spadków i darowizn. NUS, zawiadomieniem z dnia 15 stycznia 2015 r., dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]Banku S.A. z siedzibą w W. przy ul. S. [...]. [...]Bank S.A. poinformował, że na tym rachunku brak jest środków na zaspokojenie pełnej należności wynikającej z otrzymanego zajęcia. Skarżący, pismem z dnia 4 lutego 2015 r. złożył wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych - do czasu rozstrzygnięcia przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. ("DIS") odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., odmówił wstrzymania czynności egzekucyjnych dokonanych przez NUS na podstawie tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2015 r. Skarżący, zażaleniem z dnia 15 czerwca 2015 r., zakwestionował to rozstrzygnięcie. Jego zdaniem DIS nie rozpoznał wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Skarżący nie zgadza się z takim stanem rzeczy, ponieważ organ nie wypowiadając się merytorycznie w przedmiocie samej zasadności dochodzenia należności "już zaskarżonym postanowieniem odmawia Zobowiązanemu ochrony swojego dobrze rozumianego interesu prawnego". Dlatego, w ocenie Skarżącego, zarzuty dotyczące przedawnienia roszczenia stają się jeszcze bardziej aktualne. Minister Rozwoju i Finansów (dalej jako "Minister"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej jako "K.p.a.") oraz art. 17, 18 i 23 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. z 2016r; poz. 599 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), utrzymał w mocy postanowienie DIS. Zdaniem Ministra, wstrzymanie czynności egzekucyjnych na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a., ogranicza się do szczególnie uzasadnionych wypadków, za które uznaje się zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, okoliczności, na które zobowiązany nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania (np. w wypadku klęski żywiołowej, pożaru, itp.). Strona, skargą z 20 listopada 2016 r. zakwestionowała postanowienie Ministra. W uzasadnieniu Skarżący zarzucił brak rozpoznania sprawy polegający na tym, iż organ wydający ww. postanowienie powołuje wskazany w odwołaniu przepis prawa, a brak rozpoznania tłumaczy uznaniowym charakterem rozpoznania sprawy przez organ niższej instancji. Nadto, zdaniem Skarżącego, organ zapomniał, że przysługuje mu prawo dokonania samodzielnego rozstrzygnięcia, a podstawę ku temu miałby rozpoznając podnoszone chociażby w sprawie zarzuty, w tym zarzut przedawnienia rzekomych roszczeń. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i jego zmianę poprzez wydanie postanowienia o wstrzymaniu czynności egzekucyjnych lub uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy organowi niższej instancji do ponownego rozpoznania. Minister, w odpowiedzi na skargę, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga nie jest zasadna. 2. Sporny jest w sprawie sposób rozumienia i zastosowania art. 23 § 6 u.p.e.a.. Zgodnie z treścią tego przepisu, organy sprawujące nadzór mogą w szczególnie uzasadnionych wypadkach wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez podległy organ. 3. Sąd wskazuje, że nadzór nad egzekucją prowadzoną w sprawie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. sprawował Dyrektor Izby Skarbowej w W., zatem nie został popełniony błąd właściwości (art. 5 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych, Dz.U. z 2004 r. N 121, poz. 1267 ze zm.). 4. W ocenie Sądu, celem ustanowienia przez prawodawcę art. 23 § 6 u.p.e.a. jest możliwość uwzględnienia, w toku postępowania egzekucyjnego, zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiąca odstępstwo od zasady możliwie najszybszego wykonania zobowiązania. Okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na tej podstawie muszą mieć charakter szczególnie wyjątkowy, co oznacza, że powinny w sposób oczywisty odbiegać od występujących powszechnie. Zarazem, w trybie zmierzającym do wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych w oparciu o art. 23 § 6 u.p.e.a. nie jest możliwe kwestionowanie działań organu egzekucyjnego w ogóle. 5. W przywołanym przepisie nie zawarto katalogu szczególnie uzasadnionych przypadków, zaś organ nadzoru, na podstawie zebranego materiału dowodowego, uwzględniając wszystkie okoliczności konkretnej sprawy dokonuje ich oceny w celu ewentualnego uznania, czy okoliczności te stanowią szczególnie uzasadnione przypadki wstrzymania czynności egzekucyjnych. 6. W ocenie Sądu, niezrozumiałe są zarzuty Strony dotyczące braku rozpoznania sprawy przez organ (polegającym na uznaniowym charakterze rozpoznania sprawy przez organ niższej instancji). W szczególności, nie jest tak, że organ zapomniał, że przysługuje mu prawo dokonania samodzielnego rozstrzygnięcia, "a podstawę ku temu miałby rozpoznając podnoszone chociażby w sprawie zarzuty, w tym najważniejszy zarzut przedawnienia rzekomych roszczeń". 7. Trafna jest wzmianka Ministra, zgodnie z którą zagadnienia związane z przedawnieniem roszczeń nie podlegają ocenie w trybie art. 23 u.p.e.a. w administracji. Zagadnienia te mogą być przedmiotem zarzuty na postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a, względnie - w trybie art. 59 u.p.e.a. Tym bardziej, że złożenie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego przysługuje Stronie na każdym jego etapie, zatem Strona nie poniosła "szkody" wskutek domagania się "wstrzymania egzekucji" na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a. z uwzględnieniem przesłanek, które organ może rozpoznać tylko w innym, wskazanym powyżej trybie. 8. Z tych powodów Minister, skrępowany gorsetem legalizmu i działania w zgodzie z prawem, nie mógł uwzględnić zarzutu przedawnienia. Sąd jednoznacznie wskazuje, że rozpatrzenie tego zarzutu w trybie art. 23 § 6 u.p.e.a. stanowiłoby naruszenie ze strony Ministra Rozwoju i Finansów art. 6 i 19 K.p.a., tj. zasady działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa oraz zasady przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Zarzut ten, jak wskazano powyżej podlega rozpoznaniu w trybie art. 34 i 59 u.p.e.a. 9. Również złożenie – i prawidłowość złożenia - odwołania od decyzji stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego nie może skutkować wstrzymaniem czynności organu egzekucyjnego, ponieważ niewykazane pozostało, by wyeliminowana z obrotu prawnego pozostała podstawa wystawienia tytułu wykonawczego. 10. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, Zobowiązany został poinformowany o rodzaju okoliczności, których wystąpienie warunkuje podjęcie przez organ nadzoru decyzji o wstrzymaniu na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez podległy organ. W szczególności, po dokonaniu analizy materiału dowodowego stwierdzono, iż sprawie nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do wstrzymania czynności egzekucyjnych. Dlatego też nieuzasadnione było oczekiwanie od Ministra zmiany zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r. "w sprawie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych dokonanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 stycznia 2015 obejmującego zaległość z tytułu podatku od spadków i darowizn". 11. Sąd nie znajduje powodu, by wyjaśnienia Ministra odnośnie "uznaniowości" spornej instytucji, uznać za błędne. Tym bardziej, że z orzecznictwa NSA (por. wyrok z 13 grudnia 2016 r., II OSK 762/15, CBOSA) wynika, że art.23 § 6 u.p.e.a. reguluje zastosowanie przez organ nadzoru nad egzekucją administracyjną środka nadzoru wobec czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego przez wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. Ustawodawcą, podstawę do zastosowania tych środków nadzoru, art. 23 § 6 u.p.e.a. opiera na szczególnie uzasadnionych przypadkach oraz ograniczając zastosowanie tych środków tylko na określony czas. Ingerencję nadzorczą należy wiązać z naruszeniem przepisów prawa, a dopuszczalność ingerencji w oparciu o kryterium celowościowe należy do rozwiązań wyjątkowych. Dlatego Sąd, w ślad za Ministrem, wywodzi, że zastosowanie środka nadzorczego, o którym stanowi art. 23 § 6 u.p.e.a. oparte jest na uznaniu organu, który może w szczególnie uzasadnionych przypadkach podjąć jego zastosowanie. 12. Zdaniem Sądu zarazem, do szczególnie uzasadnionych przypadków nie należy kwestionowanie zasadności obowiązku nałożonego decyzją administracyjną: skoro organ egzekucyjny nie może dokonywać w postępowaniu egzekucyjnym oceny zasadności obowiązku (art. 29 § 1 u.p.e.a.), to również takiej kompetencji nie ma organ nadzoru. 13. Z tych powodów Sad, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) orzekł jak w sentencji.