III SA/Wa 3884/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba, sędzia WSA Katarzyna Owsiak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 września 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] w przedmiocie skargi na czynności zabezpieczające 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz M. G. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 20 lipca 2016 r. M.G. (zwany dalej: "Skarżący", "Strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Ministra Rozwoju i Finansów postanowienie z dnia [...] października 2016 r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie skargi na czynności zabezpieczające. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. działając jako organ rekwizycyjny dokonał w dniu 3 października 2013 r. na majątku Skarżącego zajęcia zabezpieczającego ruchomości w postaci dwóch zgrzewarek samojezdnych ze stołem i zespołem jezdnym. Protokół zajęcia zabezpieczającego ruchomości został sporządzony w miejscu przechowywania ruchomości i podpisany przez: poborcę podatkowego M.K. oraz dwóch świadków: poborcę podatkowego S.K. i M.P. Zabezpieczone ruchomości zostały pozostawione pod dozorem M.P., w miejscu zajęcia. Pismem z dnia 25 października 2013 r., Skarżący wniósł skargę na czynność zabezpieczającą polegającą na zajęciu ww. ruchomości. Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., oddalił jako nieuzasadnioną przedmiotową skargę na ww. czynność egzekucyjną. Pismem z dnia 18 kwietnia 2014 r. Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie, w którym zarzucił: - naruszenie art. 51 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: "ustawa egzekucyjna" lub "u.p.e.a."), gdyż do przeprowadzenia czynności zajęcia nie zostało powołanych co najmniej dwóch świadków. Według Strony w analizowanej sprawie z uwagi na fakt, iż M.K. wskazana w zaskarżonym postanowieniu jako świadek figuruje w druku zajęcia ruchomości jako osoba dokonująca czynności zabezpieczających, nie może być równocześnie uznana za świadka tych czynności. Oznacza to, iż czynność zajęcia przedmiotowych ruchomości była niezgodna z prawem, co powinno skutkować uchyleniem dokonanej czynności, - naruszenie art. 97 § 1 ustawy egzekucyjnej poprzez dokonanie zajęcia maszyn nie stanowiących własności Zobowiązanego. Strona wskazała, że jedna z nich stanowi własność B. Sp. z o.o. w W., a druga jest własnością L.K. Minister Rozwoju i Finansów (dalej również jako: "organ nadzoru") postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] maja 2016 r. Organ nadzoru uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 51 § 2 ustawy egzekucyjnej, wskazując, że z protokołu zajęcia zabezpieczającego ruchomości jednoznacznie wynika, że M.K. nie występuje jako świadek - jest poborcą skarbowym dokonującym ww. czynności. Podpisy dwóch świadków wskazanych w protokole należą odpowiednio do S.K. i M.P. Zdaniem organu nadzoru omyłkowe wskazanie w treści rozstrzygnięcia organu nadzoru jako świadka niewłaściwej osoby, nie wynikające z danych protokołu, pozostaje bez wpływu na ocenę ww. czynności zabezpieczającej. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 ustawy egzekucyjnej organ nadzoru zauważył, że kwestia zastrzeżeń co do własności zabezpieczonych ruchomości nie podlega rozpoznaniu w trybie art. 54 u.p.e.a., niemniej jednak wskazał, że kwestia wyjaśnienia prawa własności do zajętej ruchomości mogła być podstawą oceny w trybie art. 38 § 1 ustawy egzekucyjnej. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 51 § 2 u.p.e.a. poprzez przeprowadzenie czynności zajęcia bez obecności co najmniej dwóch świadków, gdyż wskazane w druku zajęcia ruchomości osoby, tj. M.K. i S.K., nie brały udziału w zajęciu w charakterze świadków, lecz jako podmioty wykonujące swoje obowiązki służbowe, 2. art. 97 § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez dokonanie zajęcia rzeczy ruchomych nie będących własnością Skarżącego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz. U. z 2016 r., poz. 618 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Należy również wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrolując zaskarżone postanowienie co do jego zgodności z prawem, mając na uwadze okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych, należało uznać, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych powodów niż wskazano w zarzutach skargi, do czego uprawnia wymieniony wcześniej przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem skargi jest postanowienie, którym Minister Rozwoju i Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w L. z dnia [...] kwietnia 2014 r., oddalające skargę Strony na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu ruchomości – dwóch zgrzewarek samojezdnych ze stołem i zespołem jezdnym, udokumentowanej protokołem zajęcia zabezpieczającego z dnia 3 października 2013 r. dokonaną przez organ rekwizycyjny, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w ramach zlecenia rekwizycyjnego udzielonego przez organ egzekucyjny, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego postanowienia były przepisy art. 54 § 1 i § 5 ustawy egzekucyjnej. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a.), a więc również czynność polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia ruchomości. Organ, rozpoznając skargę na czynności egzekucyjne, bada postępowanie egzekucyjne jedynie w wąskim zakresie, który sprowadza się do analizy dochowania wymogów ustawowych regulujących sposób i wymogi zastosowania konkretnego środka egzekucyjnego. Powyższy zakres badania skargi na czynności egzekucyjne również determinuje zasięg kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia. W skardze zakwestionowano dochowanie wymogów przewidzianych w art. 51 § 2 i art. 97 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej. Stosownie do art. 51 § 2 u.p.e.a., egzekutor przywołuje co najmniej dwóch świadków, jeżeli zobowiązany nie może być obecny przy czynnościach egzekucyjnych na skutek wydalenia z miejsca dokonywania czynności egzekucyjnych lub z innych przyczyn, chyba że zachodzi obawa, iż wskutek upływu czasu potrzebnego na przywołanie świadków egzekucja będzie udaremniona. Sąd zauważa, że rola świadka w postępowaniu egzekucyjnym jest inna niż w postępowaniu administracyjnym, ponieważ świadek, o którym mowa w przepisach u.p.e.a., nie stanowi osobowego źródła dowodu, lecz pełni funkcję obserwatora przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych. Celem udziału świadka w czynnościach egzekucyjnych jest zabezpieczenie interesów zobowiązanego oraz zapewnienie obiektywności i prawidłowości przebiegu tych czynności, a tym samym zapewnienie przeprowadzenia tych czynności zgodnie z prawem. Ponadto Sąd w pełni podziela pogląd reprezentowany zarówno w literaturze, jak i w orzecznictwie, że względy obiektywizmu wymagają, aby w charakterze świadka nie występowały osoby, które są pracownikami organu egzekucyjnego lub wierzyciela i znalazły się w miejscu czynności egzekucyjnej w związku z wykonywaniem swoich czynności służbowych (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 lutego 2017 r., I SA/Sz 22/17, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). W aktach sprawy znajduje się protokół zajęcia zabezpieczającego sporządzony w dniu 3 października 2013 r. przez poborcę skarbowego inspektor M.K., podpisany przez dwóch świadków: starszego poborcę skarbowego S.K. oraz Pana M.P. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza naruszenie art. 51 § 2 u.p.e.a. z uwagi na przeprowadzenie zajęcia ruchomości bez udziału prawidłowo przywołanych świadków. W ocenie Sądu poborca skarbowy S.K. nie mógł być powołany na świadka, ponieważ jako osoba reprezentująca interesy organu rekwizycyjnego, nie gwarantuje zachowania zasady obiektywizmu podczas realizacji zajęcia ruchomości. W pozostałym zakresie zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Należy bowiem zważyć, że na podstawie art. 97 § 2 u.p.e.a. poborca skarbowy jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany faktycznie włada, z wyłączeniem tych przedmiotów, które są wyłączone spod egzekucji na podstawie art. 8 i nast. u.p.e.a. Poborca nie jest również ani zobowiązany, ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł prawny do rzeczy, którą dysponuje. Przyjmuje się bowiem domniemanie, że wszystko, co znajduje się w mieszkaniu zobowiązanego jest jego własnością. Zajęciu podlegają rzeczy ruchome stanowiące własność zobowiązanego i niezwolnione spod egzekucji (art. 13 § 1 u.p.e.a.) lub niewskazane w ustawie jako rzeczy niepodlegające egzekucji (art. 8 i nast. u.p.e.a.), również wówczas, gdy nie znajdują się w posiadaniu zobowiązanego, lecz są w posiadaniu innej osoby (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VII, Lex/el. 2015, komentarz do art. 97, pkt 3). Osoba roszcząca sobie prawa do zajętej rzeczy może bronić swych praw, zgłaszając wniosek o wyłączenie danej rzeczy spod egzekucji. Zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a. kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. W sytuacji, gdy zobowiązany ma świadomość, iż zajęte ruchomości nie stanowią jego własności, tylko własność osoby trzeciej, powinien o fakcie zajęcia powiadomić osobę, której jej zdaniem prawa majątkowe zostały naruszone, aby mogła ona ewentualnie wystąpić do organu egzekucyjnego ze stosownym wnioskiem. W myśl art. 168a u.p.e.a. osoba, która rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z których przeprowadzono egzekucję przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego, może dochodzić od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, dotyczących odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. Zobowiązany odpowiada bowiem za szkodę poniesioną przez tę osobę, jeżeli wiedząc o tym, że rzecz lub prawo do niego nie należy, nie powiadomił właściciela o zajęciu rzeczy lub prawa w terminie umożliwiającym tej osobie złożenie żądania wyłączenia danej rzeczy lub prawa spod egzekucji. Tym samym zobowiązany odniósł korzyść wskutek skierowania egzekucji do rzeczy lub prawa majątkowego, które nie stanowiły jego własności (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, wyd. VII, Lex/el. 2015, komentarz do art. 168a, pkt 2). W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z treścią art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot wpisu w wysokości 100 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika, będącego adwokatem w wysokości 480 złotych, stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).