III SA/Wa 39/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego J. M. (dalej "Skarżący") zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. We wniosku wskazał, iż organy skarbowe doprowadziły do zablokowania jego konta firmowego oraz prywatnego. W efekcie już kilka wpłat ze strony kontrahentów przekazanych zostało na konto organu egzekucyjnego. Skarżący przedstawił zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, tytuły wykonawcze, listę blokad na rachunku, wyciągi bankowe, postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Postanowieniem z 23 sierpnia 2011 r. Referendarz sądowy odmówił mu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 5 września 2011 r. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym w szczególności wskazał, iż jego środki finansowe zostały zajęte i są w całości przekazywane na konta organów skarbowych. Wyjaśnił ponadto, iż pozostaje w faktycznej separacji z żoną a w Sądzie toczy się już sprawa o rozwód. Wskazał, iż zarówno on jak i jego żona prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 1.153 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że Skarżący spełnił przesłankę zawartą w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do udzielenia - w terminie 7 dni - dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów: 1) nadesłania zeznań podatkowych Skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za dwa ostatnie lata kalendarzowe; 2) wskazania i udokumentowania wysokości wydatków (miesięcznych) składających się na bieżące utrzymanie Skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym; 3) informacji o toczącym się wobec Skarżącego postępowaniu egzekucyjnym; 4) nadesłania wyciągów z rachunków bankowych Skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie trzy miesiące; 5) wskazania posiadanych lub zbytych w ciągu ostatnich dwóch lat nieruchomości lub ruchomości o wartości ponad 10.000 zł, 6) innych informacji o przyczynach uniemożliwiających Skarżącemu poniesienie kosztów sądowych. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący J. M. przesłał formularz PPF, w którym wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód średnio ok. 1.700 zł brutto. Podniósł, że zajęto wszystkie jego konta bankowe, w tym konto prywatne. Wszystkie środki są więc automatycznie przekazywane na konto urzędu skarbowego. To zmusiło Skarżącego do ograniczenia działalności gospodarczej. Aktualnie Skarżący wyczerpał wszystkie oszczędności i brakuje mu już środków na podatki i składki ubezpieczenia społecznego. Skarżący wyraził obawę, że z uwagi na to, iż nie może otrzymywać pieniędzy od kontrahentów zmuszony będzie zawiesić działalność. Zajęte są również należące do niego ruchomości i nieruchomości. Poza domem Skarżący nie posiada majątku. W dołączonym do formularza piśmie Skarżący sprecyzował, że domaga się zwolnienia od wpisu sądowego. Przedstawił zestawienie ponoszonych wydatków, fakturę dokumentującą sprzedaż samochodu, listę blokad na rachunku, wyciągi bankowe, zeznania podatkowe, fakturę za usługi telekomunikacyjne, listę płac, kopie opłat do ZUS i urzędu skarbowego, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, tytuł wykonawczy, postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Skarżący nie ujawnił natomiast sytuacji finansowej żony. W urzędowym formularzu PPF w ogóle nie uwzględnił żony jako członka rodziny. O tym, że Skarżący pozostaje w związku małżeńskim świadczy chociażby treść postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, jak również lektura formularza PPF nadesłanego w marcu br. do sprawy III SA/Wa 556/11. Dodatkowo tym samym, co Skarżący, adresem posługuje się M. M. (córka), na rzecz której w marcu br. Skarżący sprzedał samochód ciężarowy i którą uwzględnił on wcześniej jako członka rodziny. Skarżący podał, że jedynym jego majątkiem jest dom w S. . Tymczasem na wyciągu bankowym czy też pieczęci firmowej widnieje adres w O. przy ul.. [...] . Skarżący nie wyjaśnił tej rozbieżności. Dodatkowo z treści wspomnianego wyżej postanowienia wynika, że żona Skarżącego osiągnęła w latach 2009-2010 przychód z wynajmu. Rachunki bankowe (firmowe i prywatne) Skarżącego zostały zajęte. Analiza przepływów finansowych na tych rachunkach nie potwierdza jednak jakoby wszystkie wpływające na nie środki były automatycznie przekazywane na konto urzędu skarbowego. Przeciwnie przykładowo w kwietniu br. dokonano z rachunku prywatnego wypłaty kwoty 20.000 zł. Skarżący nie uprawdopodobnił faktu zajęcia przez urząd skarbowy posiadanych nieruchomości. Na okoliczność tę powołał się w formularzu PPF. Natomiast wśród nadesłanych materiałów znalazły się jedynie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego (z listopada 2010 r., z lutego i marca 2011 r., oraz zajęciu środka transportu (sprzedanego następnie M. M.). Sąd pragnie odnieść się argumentacji zawartej w sprzeciwie od postanowienia Referendarza sądowego. Skarżący oświadczył, że z żoną pozostaje w praktycznej separacji i prowadzi całkowicie odrębne gospodarstwo domowe. Ponadto toczy się sprawa o rozwód z powództwa G. M., a kolejny termin rozprawy sądowej jest wyznaczony na [...]. Córka obecnie prowadzi swoją odrębną działalność gospodarczą. Skarżący wskazał, że co do rozbieżności w adresie, to w O. znajduje się jego dom rodzinny i tam pierwotnie była zarejestrowana firma. W związku z pracą w W. i okolicach ostatecznie Skarżący przeprowadził się do S. . Zajęto Skarżącemu wszystkie środki finansowe i całość środków jest przekazywana na konta organów skarbowych. Wypłacona kwota zaś została przeznaczona na zapłatę zaległych składek na ubezpieczenie pracownicze, pensje itp. Skarżący nie odniósł żadnej korzyści z tych kwot. Zajęcie nieruchomości jest działaniem organów skarbowych i w aktach postępowania podatkowego winna znajdować się decyzja o wydaniu zajęć majątku w postaci nieruchomości. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem, że nadal prowadzi działalność osiągając dochody w wysokości uzasadniającej ponoszenie przeze mnie kosztów wpisów sądowych. Skarżący wskazał, że obecnie jedynie podtrzymuje istnienie firmy. Skarżący nie ma jakiejkolwiek możliwości uiścić wpisu. Już kilka wpłat ze strony jego kontrahentów, np. za wykonane prace lub zwrotu kaucji, zostało przekazanych na konto organu egzekucyjnego. Ta sytuacja powoduje, iż nie stać go w chwili obecnej na uiszczenie wpisu sądowego. W ocenie Sądu powyższe twierdzenia Skarżącego są gołosłowne. Skarżący nie przedstawił dokumentów, które uprawdopodobniłyby oświadczenia Skarżącego. Skarżący co prawda w załączeniu do sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego przedstawił kopie deklaracji VAT -7 za ostatnie 7 miesięcy, jednak w ocenie Sądu przedstawione dokumenty są niewystarczające do oceny jego sytuacji materialnej. Zdaniem Sądu na podstawie wybiórczo przedstawionych informacji nie można ustalić czy Skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie. Skarżący nie przedstawił bowiem pełnych informacji o swojej sytuacji materialnej. Nie można zatem stwierdzić jakimi środkami dysponuje ani jakie koszty miesięcznego utrzymania ponosi. Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia odpisu sądowego, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na uiszczenie wpisu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 260 oraz 255, P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.