III SA/Wa 3902/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia 1) zwolnić skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 200 zł (dwustu złotych), 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący – A.S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że aktualnie pozostaje na utrzymaniu żony. W styczniu 2017 r. opuścił zakład karny, gdzie przebywał [...] miesięcy. W 2016 i 2017 r. nie osiągnął żadnych dochodów z działalności gospodarczej. Skarżący oświadczył, że ma duże kłopoty "biznesowe". Zbankrutowała spółka, w której jest wspólnikiem. Nieruchomość, której jest współwłaścicielem została zajęta przez P. S.A. Skarżący dochodzi z tego tytułu odszkodowania. Spółka budowlana, która jest winna skarżącemu ponad 2 mln zł zbankrutowała, z kolei skarżący jest winien swoim wierzycielom 40 mln samego pożyczonego kapitału bez odsetek. Połowa wynagrodzenia żony skarżącego jest zajęta przez komornika. Skarżący, we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i trójką uczących się dzieci. Skarżący oświadczył, że dochód jego żony to 6.000 zł (z czego ½ zabiera komornik) plus nadgodziny (1.000 – 2.000 zł). Otrzymują również 500 zł ze świadczenia 500+. Miesięczne zobowiązania rodziny to: mieszkanie 1.600 zł, media 400 zł, szkoły 300 zł, zajęcia dzieci 450 zł, wyżywienie 1.500 – 2.000 zł, bilety miesięczne 270 zł. Do wniosku skarżący załączył PIT-11 za 2016 r. dotyczący żony skarżącego, wyciąg z rachunku bankowego żony, kopię świadectwa zwolnienia z aresztu śledczego. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 500 zł (podobnie w sprawie III SA/Wa 3903/16). Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że łączny dochód jego pięcioosobowej rodziny (po odjęciu zajęć komorniczych) wynosi od 4.500-5.500 zł (3.000 zł wynagrodzenie żony skarżącego, 1.000-2.000 zł nadgodziny, 500 zł świadczenie z 500+). Jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego w lutym br. żona skarżącego otrzymała wynagrodzenie wysokości 3.032,54 zł dodatkowe wynagrodzenie (nadgodziny) 1.834,01 zł oraz 500 zł (ze świadczenia 500+), łącznie 5.366,55 zł. Z kolei miesięczne zobowiązania i wydatki rodziny kształtują się na poziomie od 4.500 - 5.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, przy dochodzie na pięcioosobową rodzinę na poziomie ok. 5.000 zł, uiszczenie kosztów sądowych w wysokości 1.000 zł (łącznie w dwóch sprawach) może stanowić uszczerbek w utrzymaniu koniecznym. W związku z powyższym, sytuacja finansowa rodziny skarżącego uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi – ponad kwotę 200 zł. O powyższym zdecydował również fakt, że skarżący dopiero w styczniu br. opuścił areszt śledczy i nie podjął jeszcze pracy, ani nie wznowił prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto, ciążą na nim liczne zobowiązania. Dokonując natomiast oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznać należy, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja finansowa dawała podstawy do zwolnienia go z ponoszenia kosztów sądowych w większym zakresie. Zauważyć bowiem trzeba, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Rodzina skarżącego dysponuje natomiast stałym miesięcznym dochodem na poziomie ok. 5.000 zł. W konsekwencji, w ocenie referendarza sądowego, przy poczynieniu chociażby niewielkich oszczędność skarżący ma możliwość częściowego partycypowania w kosztach wszczętego postępowania. możliwości te referendarz ocenił na kwotę 200 zł (łącznie w obu sprawach 400 zł). Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.