III SA/Wa 3903/16

Dnia 25 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra - Błaszczykowska, po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2017 r. , sygn. III SA/Wa 3903/16 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 29 marca 2017 r. w ten sposób, że przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi Skarżący A. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że aktualnie pozostaje na utrzymaniu żony. W styczniu 2017 r. opuścił zakład karny, gdzie przebywał 10 miesięcy. W 2016 i 2017 r. nie osiągnął żadnych dochodów z działalności gospodarczej. Skarżący oświadczył, że ma duże kłopoty "biznesowe". Zbankrutowała spółka, w której jest wspólnikiem. Nieruchomość, której jest współwłaścicielem została zajęta przez P. S.A. Skarżący dochodzi z tego tytułu odszkodowania. Spółka budowlana, która jest winna Skarżącemu ponad 2 mln zł zbankrutowała, z kolei Skarżący jest winien swoim wierzycielom 40 mln samego pożyczonego kapitału bez odsetek. Połowa wynagrodzenia żony Skarżącego jest zajęta przez komornika. Skarżący, we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i trójką uczących się dzieci. Skarżący oświadczył, że dochód jego żony to 6.000 zł (z czego ½ zabiera komornik) plus nadgodziny (1.000 – 2.000 zł). Otrzymują również 500 zł ze świadczenia 500+. Miesięczne zobowiązania rodziny to: mieszkanie 1.600 zł, media 400 zł, szkoły 300 zł, zajęcia dzieci 450 zł, wyżywienie 1.500 – 2.000 zł, bilety miesięczne 270 zł. Ponadto Skarżący spłaca pożyczkę zaciągniętą w [...] w kwocie 100 zł tygodniowo. Do wniosku Skarżący załączył PIT-11 za 2016 r. dotyczący żony Skarżącego, wyciąg z rachunku bankowego żony, kopię świadectwa zwolnienia z aresztu śledczego. Postanowieniem z 29 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi w kwocie powyżej 200 zł. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że wydatki Skarżącego i jego rodziny kształtują się na poziomie 4.500-5.000 zł przy uzyskiwanych dochodach 5.366,55 zł. W sprzeciwie Skarżący wskazał, że obecnie jego rodzinie nie wystarcza na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków. Obecnie Skarżącego i jego żony nie stać na zakup ubrań dla dzieci na wiosnę. Skarżący wskazał, że ze starych ubrań dzieci wyrosły. Skarżący oświadczył też, że musi opłacić grzywny sądowe w łącznej kwocie 4,500 zł. Przyznał, że jego błędy doprowadziły do takiego stanu rzeczy, ale obecnie jest im bardzo ciężko. Wskazał, że dodatkowym wydatkiem jest spłata pożyczki zaciągniętej w [...] w kwocie 100 zł tygodniowo. Skarżący nadesłał wraz ze sprzeciwem ostateczne wezwanie do zapłaty pod rygorem wypowiedzenia umowy pożyczki na kwotę 4.321,80 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych zliczyć należy wpis od skargi w wysokości 500 zł (podobnie w sprawie III SA/Wa 3902/16). Zatem po przeanalizowaniu sytuacji majątkowej obojga małżonków wskazać należy, że nie są Oni w stanie, obecnie, uiścić wpisu sadowego od skargi. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącego wynika, że dochód rodziny wynosi 4.500 – 5.500 zł miesięcznie (w lutym 2017 r. wyniósł 5.366,55 zł). Natomiast miesięczne wydatki wynoszą 5.420 zł i składają się na nie: opłata za mieszkanie – 1.600 zł, media – 400 zł, szkoła dzieci – 300 zł, zajęcia dzieci – 450 zł, wyżywienie 1.500 – 2000 zł, bilety miesięczne – 270 zł oraz spłata pożyczki w [...] – 400 zł. Ponadto Skarżący jest zobowiązany do zapłaty grzywny w łącznej kwocie 4.500 zł. Zatem z zestawienia kwoty miesięcznych dochodów rodziny z kwotą wydatków wynika, że Skarżący nie jest w stanie uiścić należnego w sprawie wpisu sądowego. Ponadto na fakt braku środków wskazuje również ostateczne wezwanie do zapłaty pożyczki w [...]. Skarżący wskazał ponadto, że finansowa sytuacja rodziny jest na tyle zła, że nie stać go na zakup odzieży dla dzieci na wiosnę. Wskazał też, że ze starych ubrań dzieci już wyrosły. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., zmienił postanowienie referendarza sądowego z 29 marca 2017 r., co orzekł jak w sentencji.