III SA/Wa 404/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2007 r. sprawy ze skargi P.B. K. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [..] listopada 2006 r. nr [..] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [..] czerwca 2006 r. nr [..], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej Prezes PFRON) decyzją z [...] czerwca 2006r., określił P. w K. (dalej zwana "stroną", "skarżącą") wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okres od lipca do grudnia 1999r. oraz za luty i marzec 2000r. wraz z odsetkami. W podstawie prawnej podano art. 49 ust. 1 i 2 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm., dalej "ustawa o rehabilitacji") oraz art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i 4 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005r. Nr 8, poz. 60, dalej powoływana jako O.p.). W uzasadnieniu stwierdzono, że zasadne było określenie zobowiązania, gdyż strona nie wywiązała się z obowiązku dokonania należnych wpłat wraz z odsetkami na PFRON. Zaległości wraz z odsetkami naliczono na dzień 26 października 2005r. oraz wskazano, że ich kwota wynika z przejętych przez stronę zobowiązań podmiotu P. (dalej "P.") za okres od października 1995r. do maja 1996r. Strona posiadająca numer identyfikacyjny [...] w treści części przelewów za 1999r. nie wskazała, jakiego zobowiązania dotyczą, więc dokonane przez nią wpłaty zaliczono na zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, zgodnie z art. 62 § 1 O.p., tj. na zobowiązania przejętego przez stronę P.. Na części przelewów z 1999r. (23 lutego, 19 marca, 20 kwietnia, 20 maja, 21 czerwca, 28 lipca, 25 sierpnia 27 września, 20 grudnia) oraz przelewów z 2000r. (23 lutego i 20 kwietnia) strona podała inny niż własny numer identyfikacyjny. Deklaracje jednak za 1999r. zostały opatrzone numerem identyfikacyjnym strony, a wpłaty nie określały okresu zobowiązania, który miał być spłacony. Przejęte prze stronę P. nie składało deklaracji za 1999r. a ostatnia deklaracja dotyczyła lipca 1998r. Przejęcie zobowiązań P. przez stronę nastąpiło 27 kwietnia 1998r. Zdaniem organu powyższe świadczy, że intencją strony nie było spłacenie deklaracji złożonych w 2003r., wpłatami dokonanymi w 1999r. Organ wyjaśnił ponadto, że wpłaty dokonane przez stronę 19 marca, 20 kwietnia, 20 maja, 21 czerwca, 25 sierpnia, 27 września, 20 grudnia 1999r. i 20 kwietnia 2000r. zaliczył na okres październik 1995r. oraz maj 1996r. Strona w odwołaniu z [...] czerwca 2006r. wniosła o uchylenie ww. decyzji w całości. Zarzuciła organowi błędne zaliczenie wpłat dokonanych w 1999r. i 2000r. na poczet zaległości za zobowiązania P., wyjaśniając że na każdym przelewie dokładnie opisano podmiot, którego dotyczy wpłata, tj. strony, a nie P.. Wyjaśniła też, że sprzeczne w prawem oraz zasadami logiki jest przyjęcie przez organ, że samo wpisanie numeru identyfikacyjnego należącego do P. w opisie przelewu wskazuje na zaliczenie wpłat za zobowiązanie innego podmiotu. Podniosła, że obecnie nie ma możliwości sprawdzenia w dokumentach poprawności deklarowanych i wpłacanych kwot dotyczących rozliczeń P., gdyż dokumenty za 1995-1996r. zniszczono ze względu na upływ terminu do ich przechowywania. Informację, że dokonane w 1999r. i 2000r. wpłaty zaliczono na wcześniejsze zaległości innego podmiotu otrzymała dopiero po upływie 5 lat od tego faktu. Obciążono ją tym samym koniecznością ponownej zapłaty zobowiązań wraz z odsetkami, co przesądza o jej likwidacji. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] listopada 2006r., na mocy art. 49 ust. 1 i 4 ustawy o rehabilitacji i art. 233 § 1 pkt 1 O.p., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż przelewy dokonane przez stronę w 1999r. miały wyłącznie wskazany numer identyfikacyjny PFRON, należący do P. i część z nich nie miała wskazania jakiego zobowiązania dotyczyła. Skoro strona przejęła zobowiązania P., a w tytule przelewów wskazany był jedynie identyfikator przejętego przedsiębiorstwa, a nie jak twierdzi strona w odwołaniu – dokładny opis podmiotu, którego dana wpłata dotyczyła, prawidłowe było zaliczenie wpłat na poczet zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności, tj. na poczet zobowiązań przejętych po P.. Organ dodał, że deklaracje Spółki wpłynęły do PFRON dopiero 20 listopada 2003r. W związku z tym nie uznano, by wpłaty z nich wynikające zostały spłacone. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie ww. decyzji organu drugiej instancji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu PFRON, ze względu na naruszenie art. 62 § 4 i art. 122 O.p. W uzasadnieniu powtórzyła argumentację prezentowaną w postępowaniu administracyjnym, podnosząc, że P. przestało istnieć w maju 1998r. Na bazie tego przedsiębiorstwa powstał nowy podmiot gospodarczy - strona, zarejestrowana jako nowy płatnik składek na PFRON. Wszystkie wpłaty jednoznacznie określają, jakiej firmy zobowiązanie dotyczy, na co wskazuje umieszczona na nich pieczątka. Organ nie ustalił ponadto, kiedy dokonano zaliczenia wpłat Spółki na poczet zaległości innego podmiotu. Dopiero w 2005r. strona otrzymała informację o saldzie konta rozrachunkowego na koniec 2004r. Zdaniem strony zaliczenia wpłat na zobowiązania P. dokonano więc po 1 stycznia 2004r. Minister Pracy i Polityki Społecznej odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i uznając zarzuty za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy uwzględnieniu kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Kontrola sądowa zaskarżonych postanowień, decyzji bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako P.p.s.a.), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego (uchylić) akt wydany przez organ administracyjny wystarczające jest stwierdzenie przez Sąd, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Sąd administracyjny przy rozstrzyganiu danej sprawy nie jest ponadto związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Oznacza to, że zaskarżony do Sądu akt podlega badaniu w pełnym zakresie i nawet wówczas, gdy strona skarżąca nie podnosi zarzutów Sąd z urzędu bada czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi nie doszło naruszeń prawa. W doktrynie podkreśla się, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest - przez wydanie orzeczenia – stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodna z prawem (por. T. Woś Postępowanie Sądowoadministracyjne, PWN Warszawa 1997r., s. 230). W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że w sprawie organy administracji publicznej powinny określić wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za poszczególne miesiące 1999r. i 2000r. w odrębnych decyzjach, z uwagi na to, iż wpłaty na PFRON regulowane są miesięcznie, a nie rocznie i okresem rozliczeniowym jest miesiąc, a nie rok. Zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON są zatem zobowiązaniami miesięcznymi. Świadczy, o tym treść art. 21 ust. 1 powoływanej wyżej ustawy o rehabilitacji, z którego wynika, że pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na PFRON. Do tych wpłat znajduje więc zastosowanie art. 21 § 3 O.p. Podnieść w tym miejscu także należy, iż w przypadku, gdy pracodawca nie dokona należnej wpłaty bądź dokona wpłaty zaniżonej, Prezes PFRON zobligowany jest do wydania decyzji (art. 49 ust. 4 ustawy o rehabilitacji) za okresy miesięczne, bo o takich stanowi art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Wyżej wskazane przepisy są jednoznaczne i nie budzą wątpliwości interpretacyjnych. Sporządzanie deklaracji za okresy roczne nie powoduje, iż zobowiązania miesięczne, po zakończeniu roku, przekształcają się w zobowiązania roczne. Tym samym nie ma podstaw prawnych do łączenia zobowiązań miesięcznych z różnych lat. Przepisy dotyczące wpłat na PFRON nie stanowią o zobowiązaniach rocznych, a tylko w takim przypadku byłoby możliwe sumowanie zobowiązań miesięcznych i podawanie ich wspólnej wysokości. Nieprawidłowe jest zatem określenie w decyzji organu pierwszej instancji łącznej wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za poszczególne miesiące 1999r. i 2000r. Sąd stwierdza również, iż w poszczególnych miesiącach 1999r. oraz 2000r. występowały zróżnicowane stany prawne, np. z powodu nowelizowania art. 21 ustawy o rehabilitacji. Organy obu instancji nie zwróciły ponadto uwagi, że od 1 stycznia 2003r., zgodnie z art. 21 § 3 O.p., który do wpłat na PFRON znajduje odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, określana jest wysokość zobowiązania, a nie zaległości i odsetek, jak to było w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2002r. W tej sytuacji nie ma podstaw prawnych do określania wysokości zaległości podatkowej i odsetek od tych zaległości w sentencji decyzji organu pierwszej instancji i powielania tych sformułowań w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji. Sąd zauważa również, że uzasadnieniach decyzji organów obu instancji nie przedstawiono stanu faktycznego w sposób pozwalający na stwierdzenie, jakie okoliczności faktyczne miały miejsce oraz uzasadniały określenie wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON w takiej, a nie innej kwocie, w poszczególnych miesiącach 1999r. i 2000r. Obowiązek taki płynął z art. 7 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. Sąd stwierdza ponadto, że akta sprawy nadesłane do Sądu, na podstawie których wydawany jest wyrok, nie potwierdzają twierdzeń organów podatkowych zamieszczonych w uzasadnieniach decyzji. Brak w nich bowiem deklaracji podatkowych składanych przez stronę skarżącą, jak również dokumentów potwierdzających, że na dowodach wpłat widniał inny numer identyfikacyjny niż numer strony skarżącej. Sąd stwierdza również, że jeżeli przepisy prawa nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, dane zawarte w deklaracjach podatkowych mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są w świetle art. 21 § 5 O.p., wiążące dla organów podatkowych, chyba że w toku postępowania podatkowego stwierdzono, że dane zawarte w deklaracji są niezgodne ze stanem faktycznym. Tym samym w sprawie ważne jest przeanalizowanie deklaracji składanych przez stronę skarżącą w 1999r. i 2000r. oraz danych w nich zawartych w zakresie numeru identyfikacyjnego, skoro organy podnoszą, że dokonywane przez stronę w wyżej wskazanym okresie wpłaty nie wskazywały okresu, którego dotyczyły. Ważne jest również przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wyjaśnienie, kiedy zostało wydane i czy w ogóle wydano postanowienie w trybie art. 62 § 1, 4 i 5 O.p. o zaliczeniu wpłat dokonywanych przez stronę skarżącą na poczet zaległości podatkowych jej poprzednika prawnego. Jest to tym bardziej istotne, że w sprawie, na co uwagę zwróciła strona w skardze, mogło dojść do przedawnienia zobowiązań podatkowych poprzednika prawnego strony skarżącej. Organy obu instancji nie ustaliły również, w jakim trybie doszło do przejęcia zobowiązań podatkowych innego podmiotu przez stronę skarżącą, i w jakim zakresie strona skarżąca odpowiadała za zobowiązania swojego poprzednika. Ustalenie powyższych okoliczności faktycznych było niezwykle istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym niewątpliwe jest naruszenie przed organami administracyjnymi obu instancji art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 11 i art. 8 k.p.a. W ocenie Sądu wyżej wskazane uchybienia proceduralne, jak również niewłaściwe zastosowanie wymienionych na wstępie przepisów prawa materialnego uzasadniały wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. Sąd uwzględniając treść art. 152 P.p.s.a. orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowienia o zasądzeniu zwrotu kosztów sądowych nie wydano, gdyż strona skarżąca nie złożyła stosownego wniosku.