III SA/Wa 4100/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sobocha, po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R.M. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 4100/17 w sprawie ze skargi R.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od stycznia do grudnia 2012 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 4100/17. Skarżący – R.M., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1.413,38 zł netto, zgodnie umową o pracę. Z kolei jako swoje miesięczne wydatki wskazał: kredyt mieszkaniowy (rata) 1.704,31 zł, utrzymanie mieszkania 400 zł, własne koszty utrzymania 800 zł, koszty leczenia 300 zł. Do swojego majątku Skarżący zaliczył mieszkanie w P. o pow. 49 m². Do wniosku Skarżący załączył kopie: umowy o pracę, umowy kredytowej, zwolnienia lekarskiego i skierowania do poradni specjalistycznej, wyroku z 12 października 2007 r. ustanawiającego rozdzielność majątkową pomiędzy Skarżącym i jego żoną. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), wezwano Skarżącego m.in. do: nadesłania kopii zeznań podatkowych Skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za 2016 r. (w tym żony, mimo rozdzielności majątkowej), udokumentowania wysokości dochodów uzyskanych przez Skarżącego w 2017 r., udokumentowania wysokości aktualnych dochodów, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, przedstawienia miesięcznych niezbędnych wydatków Skarżącego (w tym na wyżywienie, utrzymanie domu, opłaty za media, leczenie, kredyty i pożyczki, wynagrodzenie pełnomocnika i inne niezbędne) wraz ze wskazaniem źródła pokrycia tych wydatków (czytelne zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków), w tym wyjaśnienia źródła pokrycia raty kredytu, która przekracza wynagrodzenie Skarżącego. W odpowiedzi pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że Skarżący uzyskiwał w 2017r. dochody z różnych źródeł, w tym z umowy o pracę oraz z działalności jako biegły sądowy. Skarżący uzyskał w 2015 r. dochód ze sprzedaży akcji P. S.A., w wysokości około 40.000 zł. Z pieniędzy tych, które Skarżący trzyma w gotówce, pokrywane są niektóre zobowiązania i wydatki. Pełnomocnik wyjaśnił ponadto, że z załączonych wyciągów z rachunków bankowych Skarżącego wynikają wszystkie jego dochody i wydatki. Pełnomocnik wskazał również, że Skarżący zamieszkuje sam i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Z żoną jest w separacji. Odnośnie aktualnych dochodów Skarżącego pełnomocnik wskazał, że jest to dochód uzyskiwany z wynagrodzenia biegłego sądowego. Jego wysokość zależy od ilości zleconych spraw. Skarżący z końcem 2017 r. przestał natomiast pełnić funkcję prezesa zarządu [...] Izby Gospodarczej, co potwierdza załączone świadectwo pracy, w związku z czym jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu. Do pisma załączono: świadectwo pracy, zaświadczenie o wysokości dochodu za 2016 r., potwierdzenie stanu zadłużenia w banku, umowę sprzedaży udziałów z 2016 r., zaświadczenie o wysokości opłaty za mieszkanie, wyciągi z rachunków bankowych, zaświadczenie o zgłoszeniu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Odmawiając przyznania prawa pomocy Skarżącemu, referendarz wskazał na brak rzetelnego udokumentowania dochodów, a także na fakt, że Skarżący jest w stanie wygospodarować środki na spłatę kredytu i opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, wobec czego winien również opłacić koszty sądowe. Skarżący nie zgodził się z ww. postanowieniem i złożył sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że nie jest nigdzie zatrudniony, podstawowy miesięczny dochód uzyskuje z wynagrodzenia biegłego sądowego, którego wysokość wynika z przedłożonych rachunków bankowych. Skarżący podkreślił, że w jego ocenie nie można od niego żądać aby uiścił opłatę od skargi kosztem utrzymania siebie, a także spłacenia kredytu mieszkaniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Mając na uwadze zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz łączna wysokość wpisu w pięciu sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem w kwocie 2500 zł, należy stwierdzić, iż rację ma starszy referendarz sądowy, że w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku Skarżącego. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rację ma starszy referendarz sądowy, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy wykluczają możliwość udzielenia Skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, że Skarżący z tytułu wykonywania czynności biegłego sądowego uzyskuje wynagrodzenie w wysokości uzależnionej od otrzymywanych zleceń. Skarżący nie wskazał jaki z tego tytułu uzyskał dochód w październiku, listopadzie i grudniu 2017 r. oraz w styczniu 2018 r. Skarżący przesłał jedynie wyciągi bankowe, na których jest wiele operacji, w tym operacje między tymi rachunkami, co znacznie utrudnia ustalenie dochodu uzyskanego przez Skarżącego w danym miesiącu. Co jednak najistotniejsze, to referendarz sądowy wezwał Skarżącego do wskazania wysokość tego dochodu, zaś Skarżący nadesłał tylko wyciągi z rachunków bankowych, ze wskazaniem, że z tych wyciągów wynika wysokość dochodu. Wskazać należy, że z części operacji na rachunkach bankowych nie wynika źródło wpłat własnych dokonywanych na rachunek bankowy przez Skarżącego. Nie wiadomo, czy są to środki z wynagrodzenia za czynności biegłego sądowego, z posiadanych oszczędności, czy też z innych źródłem. Oznacza to zdaniem Sądu, że Skarżący nierzetelnie przedstawił swoją sytuację finansową. Ponadto, podkreślenia wymaga, że rzeczą Skarżącego jest jak zdecyduje się wydatkować środki, którymi dysponuje (dochody z czynności biegłego sądowego, oraz oszczędności) czy są to raty kredytu, czy własne utrzymanie, ale nie może oczekiwać od Sądu, że ten udzieli Skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. Koszty Sądowe są równorzędnym wydatkiem wraz z innymi zobowiązaniami. Skoro to Skarżącego obciążał obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., z którego to obowiązku w rzetelny sposób się nie wywiązał, należy stwierdzić, że nie wykazał on, by błędna była konkluzja starszego referendarza sądowego co do niewykazania spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy wyjaśnić, że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.