III SA/Wa 4101/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2017 r. r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od stycznia do grudnia 2013 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżący – R. M., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...] zł netto, zgodnie umową o pracę. Z kolei jako swoje miesięczne wydatki wskazał: kredyt mieszkaniowy (rata) 1.704,31 zł, utrzymanie mieszkania 400 zł, własne koszty utrzymania 800 zł, koszty leczenia 300 zł. Do swojego majątku Skarżący zaliczył mieszkanie w P. o pow. 49 m². Do wniosku Skarżący załączył kopie: umowy o pracę, umowy kredytowej, zwolnienia lekarskiego i skierowania do poradni specjalistycznej, wyroku z [...] października 2007 r. ustanawiającego rozdzielność majątkową pomiędzy Skarżącym i jego żoną. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), wezwano Skarżącego m.in. do: nadesłania kopii zeznań podatkowych Skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za 2016 r. (w tym żony, mimo rozdzielności majątkowej), udokumentowania wysokości dochodów uzyskanych przez Skarżącego w 2017 r., udokumentowania wysokości aktualnych dochodów, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, przedstawienia miesięcznych niezbędnych wydatków Skarżącego (w tym na wyżywienie, utrzymanie domu, opłaty za media, leczenie, kredyty i pożyczki, wynagrodzenie pełnomocnika i inne niezbędne) wraz ze wskazaniem źródła pokrycia tych wydatków (czytelne zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków), w tym wyjaśnienia źródła pokrycia raty kredytu, która przekracza wynagrodzenie Skarżącego. W odpowiedzi pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że Skarżący uzyskiwał w 2017r. dochody z różnych źródeł, w tym z umowy o pracę oraz z działalności jako biegły sądowy. Skarżący uzyskał w 2015 r. dochód ze sprzedaży akcji[...]., w wysokości około [...] zł. Z pieniędzy tych, które Skarżący trzyma w gotówce, pokrywane są niektóre zobowiązania i wydatki. Pełnomocnik wyjaśnił ponadto, że z załączonych wyciągów z rachunków bankowych Skarżącego wynikają wszystkie jego dochody i wydatki. Pełnomocnik wskazał również, że Skarżący zamieszkuje sam i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Z żoną jest w separacji. Odnośnie aktualnych dochodów Skarżącego pełnomocnik wskazał, że jest to dochód uzyskiwany z wynagrodzenia biegłego sądowego. Jego wysokość zależy od ilości zleconych spraw. Skarżący z końcem 2017 r. przestał natomiast pełnić funkcję prezesa zarządu [...], co potwierdza załączone świadectwo pracy, w związku z czym jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu. Do pisma załączono: świadectwo pracy, zaświadczenie o wysokości dochodu za 2016 r., potwierdzenie stanu zadłużenia w banku, umowę sprzedaży udziałów z 2016 r., zaświadczenie o wysokości opłaty za mieszkanie, wyciągi z rachunków bankowych, zaświadczenie o zgłoszeniu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą, strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za Skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego, w rozpoznawanej sprawie Skarżący nie wykazał spełnienia powyższej przesłanki. W pierwszej kolejności referendarz sądowy zauważa, że Skarżący nierzetelnie przedstawił swoją sytuację finansową. Wskazać bowiem trzeba, że we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF, Skarżący jednoznacznie wskazywał, że jego jedynym dochodem jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości [...] zł netto. Z oświadczeń Skarżącego złożonych w tym wniosku wynikało ponadto, że nie posiada on żadnych oszczędności. Z kolei w odpowiedzi na wątpliwości referendarza sądowego, co do możliwości wywiązywania się ze spłaty rat kredytu w wysokości 1.704,31 zł, przy dochodzie [...] zł, pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że jednak w 2017 r. Skarżący poza dochodem ze stosunku pracy uzyskiwał też wynagrodzenie za czynności biegłego sądowego. Ponadto okazało się, że Skarżący posiada również oszczędności w gotówce, które przeznacza na spłatę części zobowiązań. Źródłem tych oszczędności jest sprzedaż w 2015 r. udziałów w spółce za kwotę [...] zł. Referendarz sądowy zauważa ponadto, że ocena, czy Skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie, wymaga posiadania jednoznacznych informacji o wysokości miesięcznych dochodów Skarżącego oraz wysokości jego miesięcznych niezbędnych wydatków. Skarżący wydatki wyliczył na łączną kwotę 3.203,31 zł (rata kredytu 1.704.31, utrzymanie mieszkania ok. 400 zł, koszty utrzymania Skarżącego ok. 800 zł, koszty leczenia 300 zł). Jeżeli chodzi natomiast o miesięczne dochody, to Skarżący nie wskazał konkretnie, ile one wynoszą. Ze złożonych wyjaśnień wynika jedynie, że do końca 2017 r. Skarżący uzyskiwał dochód ze stosunku pracy w wysokości [...] zł oraz dochód z tytuły wykonywania czynności biegłego sądowego, którego wysokość zależy od ilości zleceń. Z kolei od 2018 r. Skarżący uzyskuje dochód jedynie za czynności wykonywane jako biegły sądowy. Pełnomocnik Skarżącego twierdzi, iż wykaz wydatków i dochodów Skarżącego wynika z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że to wnioskujący o przyznanie prawa pomocy obowiązany jest wskazać i udokumentować wysokość miesięcznych dochodów. W rozpoznawanej sprawie natomiast, Skarżący próbuje przerzucać ten obowiązek na Sąd. Zauważyć bowiem należy, że to, iż Skarżący z tytułu wykonywania czynności biegłego sądowego uzyskuje wynagrodzenie w wysokości uzależnionej od otrzymywanych zleceń, nie oznacza, że Skarżący nie wie jaki z tego tytułu uzyskał dochód w październiku, listopadzie i grudnia 2017 r. oraz w styczniu 2018 r. Skarżący twierdzi, że wszystkie jego dochody wynikają z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych. Skarżący w istocie nadesłał wyciągi z trzech rachunków, na których jest wiele operacji, w tym operacje miedzy tymi rachunkami, co znacznie utrudnia ustalenie dochodu uzyskanego przez Skarżącego w danym miesiącu. Co jednak najistotniejsze to Skarżący miał wskazać wysokość tego dochodu, a nie porzucać na Sąd wyliczanie jego wysokości na podstawie operacji na rachunkach bankowych. Niemniej jednak, na przykładzie listopada 2017 r. referendarz sądowy dokonał takiego wyliczenia: I tak: na rachunku w [...] nie odnotowano wpływu środków; na rachunku w banku [...] odnotowano następujące wpływy: 06.11. – 1.337, 67 WIG, 07.11. – 1.000 zł zasilenie konta R. M., 13.11. – 300 zł zasilenie konta R. M., 15.11 - 1.000 zł zasilenie konta R. M. (łącznie wpływy 3.637,67 zł); na rachunku w banku [...]odnotowano wpływy: 06.11. – 1.500 zł wpłata własna i 13.11 – 1.200 zł wpłata własna, przy czym odpowiednio w dniach 06.11. i 15.11. w wysokości po 1.000 zł środki te zostały przelane na rachunek w banku [...]. Zauważyć należy, że z powyższych operacji nie wynika źródło wpłat własnych dokonywanych na rachunek bankowy przez Skarżącego. Nie wiadomo, czy są to środki z wynagrodzenia za czynności biegłego sądowego, z posiadanych oszczędności, czy też z innych źródłem. Powyższe potwierdza jedynie, że mimo wezwania, Skarżący nie przedstawił należycie swojej sytuacji finansowej. Niezależnie jednak od powyższego, dysponując informacjami zawartymi w oświadczeniach i nadesłanych dokumentach, nie sposób przyjąć ze Skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. W istocie, aktualnie w Sądzie zarejestrowano 5 spraw ze skarg Skarżącego i łącznie kwota wpisów ciążących na skarżącym to 2.500 zł (5 x 500 zł). Niemniej jednak jak wynika z oświadczeń Skarżącego, dysponuje on oszczędnościami, których aktualnej wysokości Skarżący wprawdzie nie podał, ale w 2015 r. była to kwota [...] zł. Z oszczędności tych Skarżący pokrywa niektóre zobowiązania i wydatki. W ocenie referendarz sądowego, środki te Skarżący powinien przeznaczyć na uiszczenie ciążących na nim kosztów sądowych. Należy mieć również na uwadze, że Skarżący jest w stanie wygospodarować środki zarówno na spłatę kredytu jak i wynagrodzenie pełnomocnika, nie sposób więc przyjąć, że jedynym ciężarem, którego nie jest w stanie ponieść są koszty sądowe. W związku powyższym mając na uwadze, z jednej strony, okoliczność posiadania przez Skarżącego oszczędności oraz uzyskiwania – przynajmniej do końca 2017 r. – stałych dochodów, z drugiej zaś strony, uchylenie się jednoznacznego wykazania wysokości uzyskiwanych dochodów i posiadanych aktualnie oszczędności, referendarz sądowy nie znalazł podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.