III SA/Wa 411/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do lipca 2007 r. postanawia 1. zwolnić skarżącą od opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem oraz od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 100 zł (sto złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżąca B. R. wniosła na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że jedynym źródłem jej utrzymania jest renta chorobowa w kwocie 667,31 zł, której część potrąca komornik. Skarżąca podała, że z uzyskiwanego dochodu 200 zł przeznacza na leki, zaś za pozostałą część pieniędzy kupuje żywność i środki czystości. Zaznaczyła, że nie posiada majątku, ani oszczędności. Korzysta ze służebności w lokalu należącym do córki. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przesłała podpisany formularz PPF, w którym dodatkowo wskazała, iż jest wpisana do rejestru dłużników niewypłacalnych. Leczy się u specjalistów i znaczą część renty przeznacza na lekarstwa. Skarżąca podkreśliła, że nie jest na niczyim utrzymaniu. Podniosła, iż w innych sprawach była zawsze zwalniana z kosztów sądowych, a jedynie wnosiła opłatę 100 zł. Postanowieniem z 14 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od tego postanowienia Skarżąca wniosła sprzeciw, podnosząc iż od 2008 r. nie składa zeznań podatkowych, nie posiada również rachunków bankowych, nie pobiera świadczeń z opieki społecznej. Wyjaśniła, że pełnomocnik świadczy swoje usługi prawne bezpłatnie. Dodała, że koszty utrzymania mieszkania pokrywa jej córka. Jedynym źródłem jej utrzymania jest renta chorobowa w wysokości 667,31 zł, na dowód czego przedłożyła odcinek przekazu pocztowego. Wskazała, iż nie posiada innych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. Podkreśliła, że wobec niej toczą się jeszcze dwa inne postępowania sądowoadministracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. W orzecznictwie wielokrotnie wyrażano pogląd o wyjątkowym charakterze tej instytucji, w przypadku której mamy do czynienia z pomocą budżetu państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie tym wskazuje się także, iż prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Celem wspomnianej instytucji jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (zob. postanowienia NSA z: 14 lutego 2014 r., II FZ 1609/13; 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r., I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r., II FZ 1005/12). Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Co istotne aktualnie jest ona zobowiązana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł oraz wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 1.123 zł. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki Sąd uznał, że częściowo zasługuje on na uwzględnienie. Na wstępie należy przypomnieć, że Skarżąca korzystała już z prawa pomocy i to zarówno w niniejszej sprawie, jak i w sprawach III SA/Wa 1779 i 2995/12, III SA/Wa 2869/13 oraz III SA/Wa 3697/14. Sąd uznał, że sytuacja finansowa Skarżącej w dalszym ciągu uzasadnia udzielenie jej tego prawa. Z nadesłanych materiałów wynika bowiem, że utrzymuje się ona wyłącznie z renty w wysokości 680 zł. Potrzeby Skarżącej jako dożywotnika zaspokaja jej córka, na rzecz której przeniosła ona własność nieruchomości. Otrzymywaną rentę Skarżąca przeznacza w głównej mierze na lekarstwa, żywność i środki czystości. Mając na uwadze zakres przyznanego Skarżącej prawa pomocy we wspomnianych wyżej sprawach, przysługujące jej prawo dożywocia oraz wysokość kosztów sądowych, do opłacenia których jest aktualnie zobowiązana, Sąd uznał, że uzyskiwane przez Skarżącą dochody, nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym dlań utrzymaniu. Niemniej z dochodów tych Skarżąca jest w stanie wygospodarować 100 zł celem częściowego opłacenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. O tym, że wygospodarowanie jednorazowo takiej kwoty nie nastręcza Skarżącej trudności świadczy chociażby fakt zapłaty takich kwot w przywołanych wyżej sprawach. Z tych względów zasadne jest zwolnienie Skarżącej od opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem oraz od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 100 zł. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.