III SA/Wa 4122/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi H. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania w sprawie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz H. A. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] czerwca 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. na podstawie art. 207, art. 72 § 1 pkt 1, art. 74a, art. 77 § 1 pkt 2, art. 78 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) określił H. A. wysokość nadpłaty podatku od towarów i usług podlegającą zwrotowi z tytułu nadpłaconego podatku w łącznej kwocie 7.221,50 zł. Decyzja ta doręczona została Skarżącej 27 czerwca 2005 r. Skarżąca nie złożyła odwołania od tej decyzji, wobec tego decyzja stała się ostateczną. W piśmie z 26 stycznia 2006 r. skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w W., zatytułowanym "skarga", H. A. wniosła o przekazanie sprawy do ponownego przeanalizowania organom I instancji w celu ustalenia prawidłowości naliczenia wysokości zwróconej nadpłaty podatku od towarów i usług, wraz z oprocentowaniem oraz kosztami egzekucji. Skarżąca podała, że zdawała sobie sprawę, że od wydanej decyzji przysługuje jej odwołanie, jednakże chciała o całej sprawie zapomnieć, w związku z tym zaniechała jego złożenia. Dopiero 7 grudnia 2005 r. dowiedziała się, że prawdopodobnie został wystawiony przeciwko niej tytuł wykonawczy obejmujący zaległy podatek od towarów i usług wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. Skarżąca podniosła, że jest to dla niej niezrozumiałe, gdyż otrzymała pismo od Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 12 marca 2005 r. w którym poinformowano ją, że nie posiada zaległości z tytułu zobowiązań podatkowych. Skarżąca wniosła o wyjaśnienie czy w decyzji z [...] czerwca 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego prawidłowo naliczył wysokość zwróconej nadpłaty podatku od towarów i usług, wraz z oprocentowaniem i kosztami egzekucji. Wyjaśniła też, że będzie żądać odszkodowania od Urzędu Skarbowego "za zniszczenie moralne całej rodziny, za bezprawne najścia i nękania". W piśmie z 24 lutego 2006 r. skierowanym bezpośrednio do Dyrektora Izby Skarbowej w W. Skarżąca wyjaśniła, że w związku z nieprzekazaniem przez Urząd Skarbowy jej pisma z 26 stycznia 2006 r. do Dyrektora Izby, składa w załączeniu to pismo, oraz domaga się wznowienia postępowania w związku z decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] czerwca 2005 r. W piśmie z 27 marca 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyjaśnił skarżącej, że jej pismo z 26 stycznia 2006 r. może być potraktowane tylko jako wniosek o wznowienie postępowania. Dyrektor Izby zaznaczył, że skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego pismo ponaglające w kwestii szybszego rozpatrzenia pisma skarżącej z 26 stycznia 2006 r. Postanowieniem z [...] marca 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. na podstawie art. 241 oraz art. 243 w zw z art. 240 Ordynacji podatkowej wznowił postępowanie w spawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] czerwca 2005 r., traktując pismo Skarżącej z 26 stycznia 2006 r. jako wniosek o wznowienie. Decyzją z [...] maja 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. na podstawie art. 207, art. 245 § 1 pkt 2, art. 244 § 1, art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] czerwca 2005 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2, wydaje decyzję, w której uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie przesłanek przewidzianych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Naczelnik podniósł, że analiza materiału dowodowego i argumenty przedstawione przez skarżącą nie dały organowi podatkowemu podstaw do zastosowania w/w przepisu. Organ wyjaśnił, że Skarżąca nie wskazała żadnego nowego dowodu (dokumentu) posiadającego cechy fałszywości na podstawie, którego podjęta została decyzja z [...] czerwca 2005 r. Podniesiono również, iż postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest kontynuacją postępowania instancyjnego i w konsekwencji nie daje podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono w postępowaniu zwykłym. 5 czerwca 2006 r. H. A. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, kierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Zaznaczyła, że przedmiotem odwołania jest niezgodne z Ordynacją podatkową postępowanie Urzędu Skarbowego W.. Podniosła, że żaden z urzędników nie poinformował jej o tym, że po przedłużeniu terminu płatności zaległości podatku o towarów i usług nadal będą naliczone jej odsetki. W końcowej części uzasadnienia, Skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że oprócz rozpatrzenia odwołania, domaga się odszkodowania za działanie Urzędu Skarbowego. W kolejnym piśmie procesowym z 16 sierpnia 2006 r. Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 120-126 Ordynacji podatkowej urząd winien być przyjazny dla podatnika, powinien budzić zaufanie, a ponadto powinien udzielać niezbędnych informacji. Ponadto, zaznaczyła, że gdyby nie zwróciła się z wnioskiem o zwrot nadpłaty podatku, to organ z urzędu nie zwróciłby jej należnej jej nadpłaty. Decyzją z [...] października 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Dyrektor wyjaśnił, że podstawową zasadą wynikającą z art. 120 Ordynacji podatkowej jest to, że organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Zaś ta zasada wymaga, aby prowadzone postępowanie mieściło się w ramach przewidzianej prawem procedury i w określonych przez prawo formach. Dyrektor podał, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi wyliczonymi enumeratywnie w art. 240 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Dyrektor za organem I instancji, podkreślił, że zebrany materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie nie dał podstaw do stwierdzenia wystąpienia w sprawie fałszywego dowodu, wobec tego brak było podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] czerwca 2005. Dyrektor ustosunkował się również do zarzutu naruszenia art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej, stwierdzając, iż uznaje ten zarzut za bezpodstawny. Natomiast odnośnie zarzutu popełnienia błędów podczas postępowań podatkowych prowadzonych wobec Skarżącej, Dyrektor przyznał, że potwierdza istnienie tych błędów, jednakże ich wystąpienie nie miało wpływu na treść merytorycznej decyzji z [...] czerwca 2005 r. Dyrektor poinformował też, że w kwestii wnioskowanego odszkodowania właściwym organem jest Naczelnik Urzędu Skarbowego W. i tam też wniosek o odszkodowanie został przekazany. Od powyższej decyzji H. A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze Skarżąca kwestionuje zasadność przekazania wniosku do odszkodowanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego W., podnosząc, iż nie ma zaufania do tego organu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zakres kognicji sądów administracyjnych ogranicza się do badania zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa, w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie należy stwierdzić, że skargę należało uwzględnić, chociaż z innych względów niż podniesiono w skardze. Pismo inicjujące postępowanie w przedmiotowej sprawie H. A. złożyła do Urzędu Skarbowego W.. Sąd ustalił, że pismo to nie zostało przez Skarżącą podpisane, a organ wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej nie wezwał Skarżącej do uzupełnienia istniejącego braku formalnego. Zaś za podpis Skarżącej nie może być uznane napisane pismem maszynowym jej imię i nazwisko. Również pismo Skarżącej z 24 lutego 2006 r. precyzujące, że wnosi o wznowienie, które zostało bezpośrednio skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w W. nie zostało przez Skarżącą podpisane, wobec czego nie można uznać, że pismo to konwalidowało brak podpisu pod pismem z 26 stycznia 2006 r. Wymagania formalne, jakie musi spełniać strona, by jej czynność procesowa – podanie, wniosek, odwołanie - spowodowało skutek prawny, reguluje art. 168 Ordynacji podatkowej. Ordynacja podatkowa, w zakresie formy i treści wniosku, przyjmuje co prawda zasadę ograniczonego formalizmu, jednakże zasada ta nie oznacza całkowitego odstąpienia od wymagań formalnych co do formy. Przestrzeganie tych ograniczonych wymagań formalnych i ustalenie przez organ administracji publicznej, czy czynność procesowa - np. wniosek wypełnia je, ma podstawowe znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. Zgodnie z treścią przepisu art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej, "podanie wniesione pisemnie... powinno być podpisane przez wnoszącego...". Spełnienie wymagań formalnych wynikających z cytowanego przepisu, tzn. podpisanie pisma przez wnoszącego gwarantuje, że czynność procesowa została dokonana przez osobę określoną jako wnosząca podanie. Brak podpisu osoby składającej wniosek, jeśli nie zostanie usunięty poprzez wezwanie do usunięcia braków, uniemożliwia wywołanie skutków prawnych wniesionego wniosku, tj. w przypadku wniosku o wznowienie postępowania powoduje niemożność jego rozpoznania przez organ administracji. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania pismo zatytułowane "skarga", nie zostało podpisane przez wnoszącą. Organ I instancji nie wezwał wnoszącej, pod rygorem z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej (pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia) do usunięcia braku i "wniosek" rozpoznał, mimo, że nie wywołał on skutków prawnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego, wydał postanowienie o z [...] marca 2006 r. wznawiające postępowanie w sprawie, pisząc wyraźnie, że wznowienie następuje na żądanie Skarżącej. Wobec czego nie można uznać, że organ wszczął postępowanie z urzędu. Sąd zauważa, że istnieje również możliwość odstąpienia od uzupełnienia braku formalnego w postaci podpisu wnioskującego, jeżeli zachodzi przesłanka ważnego interesu strony (art. 169 § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Jednakże nie sposób uznać, że organy miały tę okoliczność na względzie, gdyż na żadnym etapie postępowania nie ustosunkowały się do tej kwestii. Oznacza to zdaniem Sądu, że organy po prostu nie zauważyły, braku formalnego w postaci braku podpisu Skarżącej. Ponadto Sąd podkreśla, że nawet gdyby uznać, że organ I instancji odstąpił od uzupełnienia powyższego braku na podstawie ważnego interesu strony, to brak wskazania tego ważnego interesu strony powoduje sytuację, w której decyzja organu pozostawałaby poza kontrolą sądu, co również byłoby przesłanką skutkującą uchyleniem decyzji organu. Powyższa okoliczność powoduje, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego, na podstawie wniosku, którego brak formalny pozbawiał skutku prawnego. Należy też – po usunięciu braku pisma w postaci podpisu skarżącej – zwrócić się o sprecyzowanie treści żądań zawartych w tym piśmie. W związku z powyższym - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 135 oraz 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270) Sąd orzekł, jak na wstępie.