III SA/Wa 415/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z 14 stycznia 2013 r. Skarżący – J. P. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. Następnie w odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 lutego 2013 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1577 zł Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządzeniem z 18 marca 2013 r. Skarżący został wezwany do: nadesłania swojego zeznania podatkowego oraz zeznania jego syna za 2012 r., wyjaśnienia od kiedy Skarżący nie uzyskuje dochodów, nadesłania zaświadczenia o posiadaniu przez Skarżącego statusu osoby bezrobotnej i ewentualnym pobieraniu zasiłku, wskazania oraz udokumentowania wysokości pomocy uzyskiwanej od syna (wskazanie w jakiej wysokości i w jakiej formie syn udziela Skarżącemu pomocy, tj. złożenie stosownych oświadczeń, kopii rachunków płaconych przez syna, udokumentowanych przelewów, przekazów pieniężnych itp.), nadesłania wyciągów z rachunku bankowego Skarżącego za ostatnie trzy miesiące, nadesłania zaświadczenia o wysokości dochodów syna, wyjaśnienia źródeł finansowania ustanowionego w sprawie pełnomocnika, wskazania wysokości miesięcznych wydatków składających się na bieżące utrzymanie Skarżącego i źródeł ich finansowania (przedstawienie zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków), wyjaśnienia, czy Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z Ireną Przezpolewską, jeśli tak, - do przedstawienia i udokumentowania jej sytuacji materialnej i zdolności płatniczych. W odpowiedzi Skarżący wyjaśnił, że dochodów nie uzyskuje od 2010 r. Nie posiada statusu osoby bezrobotnej i nie pobiera zasiłku. Nie posiada rachunku bankowego. Nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z I. P., na potwierdzenie czego przesłał sentencję wyroku z [...] kwietnia 2012 r. orzekającego separację między małżonkami. Skarżący nadesłał również oświadczenie syna – M. P., który oświadczył, że nie jest stroną postępowania, dlatego nie przedstawi zeznania podatkowego, ani zaświadczenia o dochodach. Wyjaśnił, że jego pomoc dla ojca dotyczy opłat za czynsz, media, zakupów żywności i lekarstw. Nie przedłoży w tej sprawie żadnych rachunków, przekazów ani przelewów. Miesięczne wydatki na utrzymanie ojca to łącznie 1.000 zł (czynsz i media 300 zł, żywność 500 zł, lekarstwa 200 zł.). Jednoczenie pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że ze Skarżącym w zakresie reprezentacji w postępowaniu łączy go umowa ustna. Na mocy tej umowy jego wynagrodzenie wynosi 1 PLN + VAT. Postanowieniem z 22 kwietnia 2013 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia pełnomocnik Skarżącego raz jeszcze podkreślił, że jego wynagrodzenie jest kształtowanie w oparciu o swobodę woli stron. Wynagrodzenie wynika z prowadzenia niniejszego postępowania "pro bono". Ponadto podniósł, że Sąd nie wystąpił o dodatkowe dowody dotyczące wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi, a samo korzystanie z usług pełnomocnika nie jest przesłanką negatywną przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik wyjaśnił również, że nie ma dostępu do informacji dotyczących stanu majątkowego syna Skarżącego. Skarżący pozostaje na jego utrzymaniu, jednak nie są mu znane dane dotyczące majętności syna. Skarżący nie dysponuje uprawnieniami, dzięki którym mógłby uzyskać takie informacje, przez co nie jest w stanie odpowiedzieć na wezwanie Sądu w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a.", stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną określone przesłanki. W niniejszej sprawie, Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. To zatem w interesie strony skarżącej leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., I FZ 63/05, niepubl.). Ocena przytoczonych okoliczności należy zaś do Sądu. W niniejszej sprawie takich informacji zabrakło. Z uwagi bowiem na niepełne wykonanie wezwania do przedłożenia dodatkowej dokumentacji Sąd nie miał możliwości całościowego wglądu w sytuację majątkową Skarżącego. Jeżeli natomiast oświadczenie strony, co do jej sytuacji majątkowej, okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jej sytuację rodzinną, majątkową czy dochody (art. 255 P.p.s.a.). Należy w tym miejscu podnieść, że w przedmiotowej sprawie tryb, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a., został wykorzystany – w wezwaniu z 18 marca 2013 r. Zauważyć należy, że mimo powyższego wezwania, jednoznacznie wskazującego na szereg dokumentów, do których dostarczenia zobowiązano wnioskodawcę, Skarżący ograniczył się do nadesłania jedynie kserokopii oświadczenia o nieuzyskiwaniu dochodów, nieposiadaniu statusu osoby bezrobotnej, niepobieraniu zasiłku z urzędu pracy oraz braku rachunku bankowego. Skarżący wyjaśnił także, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z I. P., na potwierdzenie czego przesłał sentencję wyroku z [...] kwietnia 2012 r. orzekającego separację między małżonkami. Skarżący nadesłał również oświadczenie syna, że nie jest on stroną postępowania, w związku z czym nie przedstawi zeznania podatkowego, ani zaświadczenia o dochodach. Wyjaśnił, że jego pomoc dla ojca dotyczy opłat za czynsz, media, zakupów żywności i lekarstw. Nie przedłoży w tej sprawie żadnych rachunków, przekazów ani przelewów. Miesięczne wydatki na utrzymanie ojca to łącznie 1.000 zł (czynsz i media 300 zł, żywność 500 zł, lekarstwa 200 zł.). Tymczasem uchylenie się od współpracy z Sądem nie może pozostać bez konsekwencji – z art. 255 P.p.s.a. wynika bowiem, że tryb wezwania do przedstawienia określonych informacji lub dokumentów źródłowych uruchamiany jest wtedy, gdy dane zawarte we wniosku są niewystarczające lub budzą wątpliwości, a zatem nieuczynienie zadość wezwaniu powoduje, iż materiał, którym dysponuje Sąd, pozostaje niekompletny, a wątpliwości co do oświadczeń strony nie zostają wyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym nieodniesieniu się do kwestii uznanych przez Sąd za niewystarczająco wykazane, powoduje, iż wniosku nie można uwzględnić (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2009 r., I FZ 385/09). Inaczej mówiąc skoro art. 246 P.p.s.a. przenosi na stronę obowiązek wykazania w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy, a Skarżący z obowiązku tego się nie wywiązał, to nie może oczekiwać, iż pomoc ta zostanie mu udzielona. Analizując złożone oświadczenia Sąd doszedł do przekonania, iż Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak już wcześniej wskazano, Skarżący mimo wezwania nie nadesłał wszystkich dokumentów, które uwiarygodniłyby złożone przez niego wyjaśnienia dotyczące stanu majątkowego (w szczególności nie nadesłał zeznania podatkowego syna za 2012 r., zaświadczenia o wysokości jego dochodów, nie udokumentował wysokości pomocy uzyskiwanej od syna – w tym zakresie ograniczył się jedynie do złożenia oświadczenia). Tymczasem, pomimo faktu, iż Skarżący nie wymienił w rubryce wniosku PPF "Stan rodzinny" swojego syna, to wobec okoliczności, że to właśnie na jego utrzymaniu Skarżący pozostaje, przyjąć należy, że jest on osobą, z którą Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Okoliczność ta rzutowała następnie na treść wezwania do nadesłania dodatkowych informacji. Skoro bowiem sam Skarżący oświadczył, że pozostaje na utrzymaniu syna, to koniecznym było ustalenie jego sytuacji finansowej. Wobec niewyjaśnienia tej zasadniczej dla pozytywnego rozpoznania wniosku o prawo pomocy okoliczności, Sąd uznał, że Skarżący nie wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., ponieważ nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Brak jest więc podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 P.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.