III SA/Wa 416/08

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 2.000 zł Skarżący A.M. zwrócił się o zwolnienie z obowiązku jego zapłaty, argumentując iż od kilku lat nie posiada stałego źródła dochodu. Działalność gospodarczą zawiesił w 2004 r. W chwili obecnej nie pracuje. Nie posiada żadnych rachunków bankowych, akcji, udziałów, oszczędności, nieruchomości i ruchomości. Żona Skarżącego pracuje jako księgowa. Wraz z żoną i trójką dzieci Skarżący mieszka w części domu po dziadkach wraz z rodzicami. Utrzymaniem rodziny zajmuje się żona. Skarżący ze względu na stan zdrowia – 12% trwałego inwalidztwa nie może znaleźć stałego zatrudnienia, stąd też zajmuje się domem i dziećmi. Skarżący wystąpił z wnioskiem o załączenie do niniejszej sprawy dokumentów złożonych przez niego do sprawy III SA/Wa 1473/07, w której to sprawie zwolniono go częściowo od kosztów sądowych. Zaznaczył że przez ostatnie 6 miesięcy jego sytuacja (finansowa, zdrowotna) nie zmieniła się. Do pisma dołączył zeznanie PIT-36 za 2007 r., wraz z potwierdzeniem jego nadania w dniu 14 marca 2008 r. 2. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz PPF, w którym zaznaczył, że domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W załączonym do formularza piśmie wyjaśnił, że nie posiada żadnego tytułu prawnego do wskazanych w wezwaniu lokali. Jedynie w lokalu przy ul. [...] Skarżący jest zameldowany, ale w nim nie mieszka. Żona posiada tytuł prawny do lokalu przy ul. [...] w L, gdzie jest zameldowana wraz z dziećmi. Z lokalu tego nie czerpie jednak żadnych korzyści. Skarżący przesłał również oświadczenie żony o wysokości dochodu osiągniętego przez nią w 2007 r. (54.656,58 zł), deklaracje VAT-7, wyciągi z rachunków bankowych. 3. Zarządzeniem z dnia 21 kwietnia 2008 r. referendarz sądowy włączył do akt niniejszej sprawy materiały nadesłane przez Skarżącego do sprawy III SA/Wa 1473/07, wśród których znajduje się m. in. pismo PZU z dnia 31 grudnia 1980 r. informujące o ustalonym u Skarżącego trwałym inwalidztwie (12%); pismo Skarżącego informujące o zawieszeniu działalności gospodarczej z dniem 1 marca 2004 r., dowody potwierdzające wydatki (telefon, energia elektryczna), zeznanie podatkowe żony Skarżącego PIT-36 za 2006 r., miesięczna symulacja wydatków, wyciągi z rachunków bankowych żony Skarżącego, zaświadczenie Urzędu Pracy w W. iż Skarżący nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych, oświadczenie żony Skarżącego o wysokości dochodu netto (5.780,80 zł miesięcznie) oraz o ponoszeniu opłat za mieszkanie dziadka (450 zł) i raty kredytu konsumenckiego (500 zł), zaświadczenie o wysokości dochodu Skarżącego za 2006 r. (0 zł) oraz zaświadczenie lekarskie. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: 4. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 5. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej, o czym stanowi art. 245 § 4 p.p.s.a. 6. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). 7. Skarżący wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Jedynym kosztem sądowym, do uiszczenia którego jest on zobowiązany na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości 2.000 zł i w zakresie zwolnienia od tego właśnie obciążenia należy rozpoznać wniosek Skarżącego. 8. Z oświadczeń Skarżącego wynika, iż jedynym źródłem utrzymania pięcioosobowej rodziny jest dochód uzyskiwany z działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę Skarżącego w wysokości ok. 5.800 zł netto miesięcznie (dane na podstawie akt sprawy III SA/Wa 1473/07). Wydatki (bez wydatków sezonowych takich jak gaz i wyprawki szkolne dla dzieci) wynoszą natomiast ok. 5.000 zł miesięcznie (gaz, telefon, energia elektryczna, podatek gruntowy, wyżywienie, wydatki na edukację dzieci). Dodatkowo żona Skarżącego ponosi opłaty za mieszkanie dziadka (ok. 450 zł) oraz raty kredytu konsumenckiego (500 zł). 9. W 2007 r. żona Skarżącego osiągnęła – według oświadczenia – dochód w wysokości 54.656,58 zł. Z deklaracji VAT-7 wynika, że średnia miesięczna sprzedaż (za 3 miesiące) kształtuje się na poziomie ok. 26.000 zł. W 2006 r. żona Skarżącego osiągnęła łączny przychód w wysokości 375.742,55 zł, przy kosztach jego uzyskania wynoszących 322.909,60 zł (dochód: 52.832,95 zł). 10. Referendarzowi sądowemu znana jest argumentacja, która legła u podstaw częściowego zwolnienia Skarżącego od wpisu od skargi w sprawie III SA/Wa 1473/07, niemniej referendarz sądowy rozpoznający niniejszy wniosek argumentacji tej nie podziela. Sprowadza się ona do prostego tylko porównania dwóch elementów: zadeklarowanej przez żonę Skarżącego kwoty miesięcznego dochodu z prowadzonej przez nią działalności (5.800 zł) oraz kwoty miesięcznych niezbędnych wydatków (5.000 zł). Tymczasem w przypadku przedsiębiorców kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania) nie jest miarodajna dla oceny ich zdolności płatniczych. Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że żona Skarżącego uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na wysokim poziomie, o czym świadczą deklaracje VAT-7, wydruki z rachunków bankowych oraz zeznanie podatkowe za 2006 r. Tak osiągniętymi środkami może ona swobodnie gospodarować i nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena sposobu, w jaki to czyni. Wyłącznie do niej należy decyzja na jaki cel środki te przeznaczy. 11. Dodatkowo żona Skarżącego ponosi opłaty za mieszkanie dziadka (ok. 450 zł). O ile świadczenie pomocy członkom rodziny zasługuje na aprobatę, o tyle istnienie tego obciążenia pozostaje bez wpływu na ocenę możliwości płatniczych strony. Wydatki ponoszone w ramach dobrowolnie udzielanego wsparcia materialnego nie należą bowiem do wydatków zaspokajanych w pierwszej kolejności przed opłatami sądowymi. 12. Jeśli zaś chodzi o spłatę rat kredytu konsumenckiego (500 zł), zauważyć należy, że istnieje możliwość takiego ułożenia stosunków z bankiem, by środki niezbędne na koszty sądowe uzyskać np. w drodze zawieszenia jego spłaty. 13. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie uiścić należnego w sprawie wpisu w wysokości 2.000 zł. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.