III SA/Wa 416/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. Sp. z o. o o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2010 r. do czerwca 2011 r. postanawia - przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej - T. Sp. z o.o. (dalej – "skarżąca", "spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Spółka wyjaśniła, że nie jest wstanie uiścić wpisu w wysokości 50.000 zł. Z bilansu spółki na dzień 31 grudnia 2015 r. wynika, że posiada ona aktywa w wysokości [...] zł. Na te kwotę składają się: należności krótkoterminowe z tytułu dostawy i usług w kwocie 7.205.939 zł, należności z tytułu podatków w kwocie 203.847,47 zł, środki pieniężne na rachunkach bankowych w kwocie 155.152,99 zł. Należności z tytułu dostaw powstały w 2011 r. Są to należności sporne i obecnie spółka nie ma możliwości ich wyegzekwowania. Należności z tytułu podatków dotyczą wykazanej przez spółkę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Z uwagi jednak na toczące się postępowania podatkowe możliwość uzyskania zwrotu nadwyżki przez spółkę jest wysoce wątpliwa i z pewnością nie nastąpi w terminie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Ponadto, nawet jeżeli spółce udałoby się wyegzekwować należności lub otrzymać zwrot podatku to i tak nie będzie w stanie uiścić wpisu, z uwagi na zajęcie rachunków bankowych do kwot znacznie przewyższających kwoty możliwe do uzyskania. Spółka wyjaśniła również, że jej środki pieniężne są zdeponowane na dwóch rachunkach bankowych. Oba te rachunki zostały zabezpieczone. Sytuacja finansowa spółki nie uległa zmianie od końca 2015 r. W 2015 r. spółka nie wygenerowała żadnych przychodów. Również w bieżącym roku spółka nie uzyskuje przychów i na dzień dzisiejszy brak jest jakichkolwiek perspektyw mogących się przyczynić do zmiany tych okoliczności. Dodatkowo spółka wskazała, że po złożeniu analogicznego wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu do skargi, podjęła dodatkowe działania mające na celu pozyskanie środków na uiszczenie wpisu. Po pierwsze, 22 czerwca 2015 r. zwołano zgromadzenie wspólników spółki, na którym przedmiotem obrad było podjęcie uchwały w sprawie wezwania wspólników do dokonania stosownych dopłat w celu uiszczenia wpisu od skargi. Zgromadzenie to podjęło jednak uchwałę, w której postanowiono nie zobowiązywać wspólników do dopłat. Po drugie, spółka skierowała do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. oraz do Prokuratury Okręgowej w G. wnioski o wyrażenie zgody na wypłatę z zajętych rachunków bankowych kwoty 100.000 zł w celu uiszczenia wpisu od skargi. Organy te jednak odmówiły uwzględnienia wniosku. Spółka powołała się również na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2015 r., którym zwolniono ja od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. W toku postępowanie spółka nadesłała zenanie podatkowe i sprawozdanie finansowe za 2015 r., rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2016 r., wyciągi z rachunków bankowych, protokół nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników z [...] sierpnia 2016 r., postanowienie Prokuratury Okręgowej w G. o nieuwzględnieniu wniosku o częściowe uchylenie postanowienia o zabezpieczeniu z [...] sierpnia 2016 r. oraz pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z 7 września 2016 r. odmawiające zgody na wypłatę środków z zabezpieczonego rachunku bankowego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej, tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności, zauważyć należy, że zasadą jest, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W rozpoznawanej sprawie przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie jest zasadne. Na obecnym etapie postępowania kosztem, którego poniesienie jest niezbędne do rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę jest wpis w wysokości 50.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, z oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej spółki wynika, że w obecnej sytuacji nie jest ona w stanie tego wpisu uiścić. Zauważyć bowiem należy, że spółka od 2015 r. nie uzyskuje żadnych przychodów, nie posiada majątku. Spółka nie ma możliwości dysponowania żadnymi środkami pieniężnymi, gdyż środki na rachunkach bankowych zostały zabezpieczone do kwoty 1 000.000 zł oraz do kwoty 23.641.770,77 zł przez Naczelników Urzędów Skarbowych. Nawet zatem jeżeli by utworzono rezerwę na przyszłe koszty sądowe to i tak środki te uległyby zajęciu w ramach postępowań zabezpieczających czy też egzekucyjnych. Skarżąca wskazywała, że zgromadzenie wspólników podjęło stosowną uchwałę, w której odmówiono dokonania dopłat na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej. Skarżąca wystąpiła również z wnioskami do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. oraz Prokuratura Okręgowego w G. o zwolnienie spod zabezpieczenia i wyłączenie z egzekucji kwoty 50.000 zł celem umożliwienia Skarżącej uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie. Organy, jak wynika z akt niniejszej sprawy, wydały postanowienia odmowne. O pozytywnym rozpoznaniu wniosku zadecydował również fakt, że na poprzednim etapie postępowania, w analogicznym stanie faktycznym dotyczącym sytuacji majątkowej i finansowej spółki, Naczelny Sad Administracyjny, postanowieniem z 21 grudnia 2015 r., I FZ 535/15 zwolnił skarżąc od wpisu od skargi. W ocenie referendarza sądowego, powyższe okoliczności, a także konieczność umożliwienia skarżącej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, uzasadnia przyznanie skarżącej prawa pomocy zgodnie z jej wnioskiem. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.