III SA/Wa 4160/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), Protokolant referent Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz M. N. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. N.(dalej także jako: skarżąca), za pośrednictwem pełnomocnika, złożyła wniosek z 12 czerwca 2017 r. (data na prezentacie), w którym wystąpiła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] (dalej: NUS) o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją NUS nr [...] z [...] listopada 2016 r. (dalej: decyzja z [...] listopada 2016 r.). Decyzja ta określała wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. od dochodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zaistniały przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: O.p.), ponieważ nie z własnej winy, nie brała udziału w postępowaniu podatkowym. Skarżąca wskazała, że powzięła wiadomość o wydaniu decyzji [...] maja 2017 r., kiedy jej pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy nr [...] w Urzędzie Skarbowym oraz wykonał ich fotokopie. Decyzją z [...] lipca 2017 r. NUS odmówił wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną z [...] listopada 2016 r. Organ I instancji wskazał, że decyzja z [...] listopada 2016 r. złożona została do Urzędu Dzielnicy [...] na okres 14 dni i doręczona Stronie zastępczo w trybie art. 150 O.p. w dniu 16 grudnia 2016 r. i stała się ostateczna. NUS wskazał, że 4 stycznia 2017 r. oskarżyciel skarbowy dokonał doręczenia wezwania do stawiennictwa skarżącej celem przeprowadzenia czynności z jej udziałem w prowadzonym postępowaniu karnym skarbowym. Następnie 17 stycznia 2017 r. obrońca z wyboru skarżącej zapoznał się z aktami sprawy karnej skarbowej nr [...] oraz sporządził ich fotokopię. Organ I instancji podał, że akta sprawy karnej skarbowej zawierały decyzję z [...] listopada 2016 r., co pozwoliło obrońcy – będącemu również pełnomocnikiem skarżącej w sprawie wniosku o wznowienie postępowania - zidentyfikować samą decyzję, jak i jej treść. Organ I instancji wskazał również, że na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], 2 stycznia 2017 r. dokonano zajęcia rachunku bankowego skarżącej w P., zakończonego przez Bank całkowitą jego realizacją 23 stycznia 2017 r.. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o dokonaniu zajęcia został doręczony skarżącej w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w dniu 19 stycznia 2017 r. Organ I instancji uznał, że najpóźniej 17 stycznia 2017 r. Strona dysponowała wiedzą o decyzji z [...] listopada 2016 r. oraz o jej treści. Zatem wniesienie 12 czerwca 2017 r. wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 241 § 1 pkt 4 O.p. nastąpiło z uchybieniem miesięcznego terminu z art. 241 § 2 pkt 1 O.p.. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła 25 lipca 2017 r. (data ze stempla pocztowego) odwołanie, zaskarżając decyzję NUS z [...] lipca 2017 r. w całości, wnosząc o uchylenie decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy przez wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją z [...] listopada 2016 r., ewentualne uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 241 § 2 pkt 1 O.p. przez przyjęcie, że upłynął termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu odwołania zostało podniesione, że 17 stycznia 2017 r., kiedy pełnomocnik zapoznawał się z aktami sprawy karnej skarbowej, nie znajdowała się w nich decyzja z [...] listopada 2016 r. Z analizy akt sprawy karnej skarbowej wynikało, że numeracja kart nie odpowiadała chronologii wpływu i utworzenia poszczególnych dokumentów. Decyzja z [...] listopada 2016 r. znajdująca się na k. 22-29 verte (bez żadnego pisma przewodniego), mogła wpłynąć do akt najwcześniej 16 lutego 2017 r. tj. w dacie poświadczenia jej za zgodność z oryginałem przez Inspektora M. J. prowadzącego postępowanie wymiarowe. Świadczy to o tym – podniosła skarżąca - że nie mogła powziąć wiadomości o jej wydaniu w dniu sporządzenia protokołu z zaznajomienia się z aktami z 17 stycznia 2017 r.. Tym samym twierdzenia o tym, że skarżąca powzięła wiadomość o wydaniu decyzji [...] maja 2017 r. tj. w dniu zapoznania się z aktami sprawy nr [...], uznać należało za prawdziwe. W ocenie skarżącej, dzień zajęcia rachunku bankowego, jak również dzień odebrania wezwania na przesłuchanie, może być poczytany co najwyższej jako dzień, w którym mogła powziąć wiadomość o wydaniu decyzji, co nie otwierało biegu terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Decyzją z [...] października 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: DIAS) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jego ocenie, pełnomocnik skarżącej, występujący w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym skarbowym, 17 stycznia 2017 r. powziął wiadomość o wydaniu decyzji z [...] listopada 2016 r.. Miało to miejsce w dniu zapoznania się z materiałami dochodzenia karnego skarbowego prowadzonego przeciwko skarżącej podejrzanej o popełnienie przestępstw skarbowych z art. 54 § 2 i art. 56 § 2 Kodeksu karnego skarbowego (Dz. U. z 1999 r. Nr 83. poz. 930 z późn. zm., dalej: k.k.s.). W ocenie DIAS potwierdzał to protokół zaznajomienia obrońcy z materiałami dochodzenia karnego skarbowego z 17 stycznia 2017 r. Akta sprawy karnej skarbowej zawierały kserokopię decyzji z [...] listopada 2016 r., co zdaniem organu odwoławczego potwierdzały sporządzone przez pracowników [...] Urzędu Skarbowego [...] dokumenty tj.: – pismo I Działu Postępowań Podatkowych PP-2 z [...] listopada 2016 r. nr 1449-PP- 2.4211.P.125.9.16.MJO, sporządzone przez Starszego inspektora E. N. do Wieloosobowego Stanowiska Pracy d/s Karnych Skarbowych (którego odbiór w dniu [...] listopada 2016 r. potwierdził Oskarżyciel Skarbowy A. W.), przekazujące w ślad za zawiadomieniem o naruszeniu przepisów podatkowych z 21 października 2016 r. nr 1449-4042.16.JNGR, kserokopię decyzji z [...] listopada 2016 r.; – sporządzone przez Oskarżyciela Skarbowego A. W. pismo Wieloosobowego Stanowiska Pracy d/s Karnych Skarbowych z 11 lipca 2017 r. do I Działu Podatków Dochodowych i PTU informujące, że 17 stycznia 2017 r. obrońca z wyboru podejrzanej adw. P. M., zapoznała się z aktami sprawy karnej skarbowej, w tym także z decyzją podatkową nr [...] z [...] listopada 2016 r. DIAS wskazał, że jak wynikało z Adnotacji nr SPV-1 z 8 sierpnia 2017 r. sporządzonej przez Kontrolera Skarbowego E. N., przekazana [...] listopada 2016 r. Wieloosobowemu Stanowisku Pracy d/s Karnych Skarbowych kserokopia decyzji podatkowej z [...] listopada 2016 r., nie była potwierdzona za zgodność z oryginałem. Decyzję tę za zgodność z oryginałem potwierdził 19 lutego 2017 r. Młodszy Kontroler Skarbowy M. J., o czym informowano w adnotacji służbowej z 8 sierpnia 2017 r.. W ocenie organu odwoławczego, składając 8 czerwca 2017 r. wniosek o wznowienie postępowania, skarżąca nie dochowała terminu z art. 241 § 2 pkt 1 O.p. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Strona zarzuciła naruszenie: 1. art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 191 O.p. w zw. z art. 172 O.p. w zw. z art. 177 § 1 O.p. przez: a. dokonanie dowolnej i sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny dowodów, b. oparcie ustaleń faktycznych jedynie na pismach i adnotacjach sporządzonych przez pracowników [...] Urzędu Skarbowego [...], które nie mogą stanowić dowodu w sprawie, a także zaniechanie skonfrontowania informacji w nich zawartych z aktami sprawy karnej skarbowej oraz zaniechanie przesłuchania świadków, w tym pracowników [...] Urzędu Skarbowego [...] na okoliczność zakresu dokumentów znajdujących się w aktach sprawy karnej skarbowej o nr 1449/KS/RKS-170/16 na dzień 17 stycznia 2017 roku, 2. art. 241 § 2 pkt 1 O.p. w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. przez przyjęcie, że wniosek o wznowienie postępowania z 8 czerwca 2017 roku został złożony po upływie terminu, co wynika z wadliwego ustalenia przez organ podatkowy, że strona mogła powziąć wiadomość o wydaniu decyzji z 30 listopada 2016 roku najpóźniej 17 stycznia 2017 roku. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pismem z 24 września 2018 r. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu tj. kopii postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] września 2018 r. w sprawie o sygn. akt [...], oraz o zwrócenie się do Sądu Rejonowego [...] o przesłanie akt sprawy o sygn. [...] a następnie wyznaczenie Skarżącej odpowiedniego terminu do wskazania numerów kart akt sprawy, z których Skarżąca będzie wnioskowała o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu. Oba wnioski zostały złożone na okoliczność dysponowania przez [...] Urząd Skarbowy [...] w postępowaniu wymiarowym innym adresem korespondencyjnym, aniżeli adres, na który kierowana była do Skarżącej korespondencja, co skutkowało brakiem udziału Skarżącej w postępowaniu wymiarowym nie z własnej winy. Na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. Sąd postanowił oddalić powyższy wniosek dowodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Skarga jest zasadna. W myśl art. 240 § 1 pkt 4) O.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zgodnie natomiast z treścią art. 241 § 1 O.p., wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Art. 241 § 2 pkt 1) O.p. stanowi zaś, że wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Zachowanie terminu miesięcznego musi być wykazane przez stronę. Dla ustalenia daty powzięcia wiadomości o decyzji istotne jest natomiast, kiedy do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła, z którego pochodzi informacja (p. wyrok NSA z dnia 10 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 622/05). Sąd rozpoznając niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lutego 2015 roku (III SA/Wa 2012/14), w którym zostało wskazane, że przez powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji należy rozumieć uzyskanie informacji o treści rozstrzygnięcia zawartego w wydanej decyzji z jakiegokolwiek źródła oraz w jakikolwiek sposób. Przy czym – jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 maja 2011 roku (I FSK 840/10) pojęcie powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji użyte w art. 241 § 2 pkt 1 O.p. swym zakresem pojęciowym obejmuje szereg stanów faktycznych, w których mieści się również sytuacja zapoznania z aktami innej sprawy (w tym przypadku karnej), w której kopie tych decyzji się znajdowały. W świetle powyższego, co do zasady organy obu instancji słusznie stanęły na stanowisku, że skarżąca mogła powziąć wiadomość o treści decyzji z [...] listopada 2016 roku przy okazji zapoznania się przez jej pełnomocnika z aktami sprawy karnej skarbowej, w których znajdowała się kopia przedmiotowej decyzji. Skarżąca jednak zasadnie podnosi, że kluczowe znaczenie ma w niniejszej sprawie okoliczność, czy kopia spornej decyzji rzeczywiście znajdowała się w aktach sprawy karnej skarbowej 17 stycznia 2017 roku, tj. w niespornej dacie zapoznania się z nimi przez pełnomocnika skarżącej. Wobec podnoszonych przez skarżącą szeregu wątpliwości wobec takiego ustalenia, stanowisko organu II instancji budzi zastrzeżenia. Dziwi natomiast fakt, że rozpoznając odwołanie skarżącej od decyzji NUS organ II instancji nie uznał za stosowne zapoznać się z aktami postepowania karnego skarbowego. W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że kopia decyzji z [...] listopada 2016 roku znajduje się obecnie w aktach sprawy karnej skarbowej. Wskazała na to pełnomocnik skarżącej w odwołaniu, jak i w skardze. Okoliczności tej organ nie zaprzeczył (choć – jak to zostało podniesiona – również nie zweryfikował). Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że kopia przedmiotowej decyzji (niepoświadczona za zgodność z oryginałem) została przy piśmie przewodnim z [...] listopada 2016 roku przekazana przez kontrolera skarbowego z [...] Działu Postępowań Podatkowych do Wieloosobowego Stanowiska ds. Karnych Skarbowych [...] listopada 2016 roku (pismo przewodnie k. 139 akt administracyjnych, adnotacja k. 140 akt administracyjnych). W aktach sprawy brak jednak dowodu potwierdzającego, w jakiej dacie kopia decyzji została włączona do akt sprawy karnej skarbowej. Z okoliczności sprawy wynika również, że w aktach sprawy karnej skarbowej znajduje się kopia decyzji z [...] listopada 2016 roku poświadczona za zgodność z oryginałem przez M. J., przy czym w świetle twierdzeń skarżącej i adnotacji służbowej z 8 sierpnia 2017 roku (k. 143 akt administracyjnych) nie sposób ustalić z jaką datą nastąpiło poświadczenie kserokopii przedmiotowej decyzji za zgodność z oryginałem. Zdaniem Sądu wniosek wysnuty przez organy na podstawie powyższych dowodów, że 17 stycznia 2017 roku w aktach sprawy karnej skarbowej znajdowała się niepoświadczona za zgodność z oryginałem kopia decyzji z [...] listopada 2016 roku jest za daleko idący i wykracza poza zakres swobodnej oceny dowodów. Zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy nie pozwala na takie ustalenie. W szczególności z żadnej z adnotacji nie wynika, że kopia decyzji z [...] listopada 2016 roku nie poświadczona za zgodność z oryginałem została załączona do akt sprawy karnej skarbowej przed dniem zapoznania się z tymi aktami pełnomocnika skarżącej, tj., przed 17 stycznia 2017 roku. Nie sposób się zgodzić również ze stanowiskiem organu II instancji, że w okolicznościach niniejszej naniesienie przez pracownika organu I instancji na kartach kserokopii decyzji klauzuli potwierdzającej zgodność jej z oryginałem dopiero 19 lutego 2017 roku w żaden sposób nie wpływa na zmianę daty powzięcia przez stronę wiedzy o fakcie i dacie wydania decyzji podatkowej, jak również o treści jej rozstrzygnięcia (strona 6 decyzji). Taki wniosek musi budzić zastrzeżenia zwłaszcza dlatego, że – jak wynika z treści zaskarżonej decyzji – organ II instancji zaniechał ustalenia kiedy dokładnie i jaka (poświadczona czy nie poświadczona za zgodność z oryginałem) kopia decyzji z [...] listopada 2016 roku została załączona do akt karych skarbowych. Organy zaniechały również ustalenia w jakich okolicznościach doszło do naniesienia klauzuli poświadczenia za zgodność z oryginałem (czy kopia decyzji znajdowała się wówczas w aktach karnych skarbowych, czy poza nimi) i z czego wynika pojawiająca się w sprawie rozbieżność dat tego poświadczenia. W kontekście powołanych okoliczności zasadne wydaje się także ustalenie, co stało się z pismem przewodnim przy którym decyzja z [...] listopada 2016 roku została przekazana do Wieloosobowego Stanowiska do spraw Karnych Skarbowych. W ocenie Sądu ustalenia poczynione przez organ II instancji (w znacznej części w oparciu o adnotacje służbowe) nie odnoszą się do okoliczności mającej największe znaczenie w niniejszej sprawie – kiedy dokładnie kopia decyzji z [...] listopada 2016 roku znalazła się w aktach karnych skarbowych. Zatem skarżąca zasadnie podnosi, że ocena dowodów przeprowadzona przez organ II instancji była dowolna. W konsekwencji należy uznać, że organ II instancji przedwcześnie ustalił, że skarżąca wniosła o wznowienie postępowania z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w 241 § 2 pkt 1) O.p.. Dokonując ponownie ustaleń w tym zakresie, organ uwzględni uwagi wskazane w niniejszym uzasadnieniu. Postanowieniem wydanym rozprawie [...] września 2018 roku, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącej zgłoszony w piśmie datowanym 24 października 2018 roku (data prezentaty 26 września 2018 roku). W ocenie sądu dowód ten nie odnosi się do okoliczności istotnych na tym etapie postępowania. Z uwagi bowiem na treść rozstrzygnięcia organu II instancji, okolicznością istotną w sprawie był fakt i data powzięcia przez skarżącą wiadomości o wydaniu decyzji z [...] listopada 2016 roku. Mając na uwadze powyżej przedstawione okoliczności, na mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s..a.. Na kwotę zasądzoną na rzecz skarżącej od organu II instancji z tego tytułu składają się: wpis od skargi – 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł.