III SA/Wa 4180/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), Protokolant referent Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz K. K. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] lutego 2009 r. nr [...] Burmistrz Gminy [...] (dalej: burmistrz) ustalił wymiar podatku od nieruchomości za 2009 rok A.K. i K. K. (dalej również: Skarżąca). Podatek płatny był solidarnie. W decyzji wskazano adres podatników jako ul. [...]., W. Decyzja została doręczona jednemu z podatników (A. K.) 7 marca 2009 r. na adres ul. [...]., [...]. We wniosku z 5 kwietnia 2016 r. (data ze stempla pocztowego 6 kwietnia 2016 r.) K. K. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: SKO) o stwierdzenie nieważności decyzji ustalających wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2009-2015. Skarżąca poinformowała, że o wydaniu decyzji dowiedziała się dopiero 7 marca 2016 r., kiedy odbierała z urzędu decyzje za lata 2012-2015. Decyzją z [...] lutego 2017 r. (sygn. [...]) SKO orzekło o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z [...] lutego 2009 r. w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2009 rok. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że nie jest możliwe wszczęcie postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wystąpiła przesłanka z art. 249 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: O.p.) w postaci upływu pięcioletniego terminu od doręczenia kwestionowanej decyzji z 2009 r. do złożenia wniosku o stwierdzenie jej nieważności. Skarżąca złożyła pismo zatytułowane "Wezwanie do usunięcia rażących naruszeń prawa" od decyzji SKO z [...] lutego 2017 r., w którym wskazała, że decyzja rażąco narusza art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Decyzja nie została jej doręczona, a zatem nie było możliwe stwierdzenie przekroczenia pięcioletniego terminu. Wniosła o unieważnienie decyzji i wydanie decyzji zgodnej z prawem. Decyzją z [...] września 2017 r. nr [...], SKO na zasadzie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. utrzymało w mocy własną decyzję z [...] lutego 2017 r. W uzasadnieniu SKO wskazało, że adresatami decyzji z [...] lutego 2009 r., co wynika wprost z jej treści, byli A. K. i K. K.. W ocenie SKO, skoro decyzja została skutecznie doręczona jednemu z podatników tj. A. K. 7 marca 2009 r., to weszła do obrotu prawnego i stała się ostateczna. W konsekwencji, złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności nastąpiło z uchybieniem pięcioletniego terminu, który rozpoczął bieg po doręczeniu decyzji [...] marca 2009 r.. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji SKO wskazało także, że skarżącej przysługiwało uprawnienie do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na pozbawienie jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym, z którego to prawa nie skorzystała. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności i uchylenie decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Skarżąca wskazała w uzasadnieniu, że 7 marca 2016 r. odebrała w Urzędzie Gminy w [...] decyzje za lata 2012-2015 dotyczące określenia zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości, które wysyłane były wyłącznie do jej męża. W ocenie skarżącej powinny być one kierowane do obojga podatników w podatku od nieruchomości stanowiącej współwłasność małżeńską. Decyzji za lata 2009-2011 Strona nigdy nie odebrała, więc pięcioletni termin nie rozpoczął biegu. Skarżąca podniosła, że decyzje zostały podjęte z uchybieniem art. 200 § 1 O.p. tj. bez wyznaczenia siedmiodniowego terminu wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Zdaniem Strony w sprawie zostały spełnione przesłanki do wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 247 § 1 pkt 3 i 7 O.p. w zw. z rażącym naruszeniem art. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ponieważ zobowiązanie podatkowe bezprawnie zostało nałożone tylko na jednego małżonka. W ocenie Strony nie sposób uznać, że dowody i fakty zostały ocenione właściwie. Skarżąca zaznaczyła, że nie jest prawnikiem i nie korzystała z pomocy prawnej. Wskazała, że w jej ocenie wniosek z 5 kwietnia 2016 roku jest jednoznacznie wnioskiem o wznowienie postępowania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Skarga jest zasadna. Pomimo, że zasadnie SKO uznało, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej wyżej decyzji burmistrza z [...] lutego 2009 roku, to zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. W okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem pozostaje, że skarżąca i jej małżonek byli współwłaścicielami nieruchomości położonej w K., gmina [...], przy ul. [...], na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej. Niesporne jest również, że decyzja burmistrza z [...] lutego 2009 roku ustalająca wymiar podatku od nieruchomości na rok 2009 została doręczona 7 marca 2009 roku wyłącznie małżonkowi skarżącej. Z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że samej skarżącej decyzja ta nie została w ogóle doręczona. Ustalenie SKO poczynione w zaskarżonej decyzji, że decyzja burmistrza na 2009 roku została doręczona skarżącej 7 marca 2016 roku jest nieprawidłowe. W tej dacie skarżąca odebrała – adresowane do jej męża – decyzje podatkowe za lata 2012 -2015. Wtedy też zapoznała się z przedmiotową decyzją burmistrza za rok 2009. Taki przebieg zdarzenia przedstawiła skarżąca w odwołaniu i koresponduje on z dokumentacją zgormadzoną w aktach administracyjnych. Dokonując odmiennego ustalenia w odniesieniu do okoliczności doręczenia decyzji za 2009 roku SKO nie wskazało dowodu w oparciu o który je uczyniło. Powyższe okoliczności wskazują na zaistnienie przesłanki wznowienia postępowania, na co również wskazało SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (przecząc tym samym opisanemu wyżej ustaleniu, że decyzja burmistrza została doręczona skarżącej 7 marca 2016 roku). Zgodnie bowiem z treścią art. 240 § 1 pkt 4) O.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W tytule pisma z 5 kwietnia 2016 roku skarżąca wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji powołanej wyżej decyzji burmistrza. Jednakże treść tego pisma wskazuje, że skarżącej mogło chodzić o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu omawianego pisma skarżąca wyjaśniła, że została pozbawiona praw strony w postępowaniach podatkowych za lata 2009-2015 w taki sposób, że w każdej z tych decyzji została prawidłowo określona jako strona postępowania, a jednocześnie pozbawiona praw strony przez pominięcie jej jako podatnika, któremu doręcza się decyzję. Stwierdzenie zatem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżąca nie skorzystała z prawa żądania wznowienia postępowania jest za daleko idące. Skoro SKO dostrzegło istnienie przesłanki wznowienia postępowania, to – w świetle treści uzasadnienia pisma z 5 kwietnia 2016 roku - winno było wezwać skarżącą do jednoznacznego określenia, co jest przedmiotem jej żądania. Sąd podziela w pełni stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 26 kwietnia 2018 roku (II FSK 1117/16, CBOSA) wydanego w analogicznym stanie faktycznym. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 168 § 1 O.p. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski) mogą być wnoszone pisemnie lub ustnie do protokołu, a także za pomocą środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego, utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, lub portal podatkowy. Podniósł, że wskazuje się w literaturze, że przepisy ustawy w zakresie unormowania instytucji podań regulują zasadniczo formę komunikowania się podmiotów administrowanych z organami podatkowymi. Procedura administracyjna, w tym podatkowa, w wielu rozwiązaniach przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu; odnosi się to także do komentowanego przepisu (por. J. Borkowski (i in.), Kodeks..., s. 150; por. też Z. Janowicz, Kodeks..., s. 173). Podkreśla się to też mocno w orzecznictwie sądowym, wskazując, że odformalizowanie postępowania na korzyść strony co do formy i treści żądania wszczęcia postępowania ma prowadzić do tego, aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony (wyrok NSA w Warszawie z 20 lipca 1981 r., SA 1461/81, ONSA 1981/2, poz. 71). Podkreśla się również w orzecznictwie, że organ podatkowy powinien wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości, czego podatnik w istocie się domaga w swoim piśmie. (Babiarz S., Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Rudowski J., Ordynacja podatkowa. Komentarza, wyd. X. WKP 2017). Wobec powyższego – wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym orzeczeniu - należy podzielić pogląd, wedle którego każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, powinno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma. Oznacza to, że bez względu na to, w jaki sposób strona postępowania administracyjnego zatytułuje pismo skierowane do organu, organ, który je rozpatruje ma obowiązek nadać mu właściwy bieg (...). Zatem w sytuacji, w której złożone przez stronę pismo rodzi wątpliwości co do istoty żądania, obowiązkiem organu podatkowego jest wskazanie stronie zaistniałych wątpliwości i wezwanie jej do sprecyzowania jaki jest rzeczywisty, zgodny z jej intencją, charakter pisma, Prawidłowa klasyfikacja złożonego wniosku ma niewątpliwie wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zainicjowanej wnioskiem strony o wzruszenie decyzji ostatecznej. Tym samym – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - w świetle art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 124 O.p. obowiązkiem organu podatkowego jest wyjaśnienie i ustalenie jaki charakter ma wniesione przez stronę pismo, aby w toku postępowania rozstrzygnąć o rzeczywistym żądaniu strony w sposób, który najpełniej w ramach obowiązującego prawa będzie realizował słuszne interesy strony. Powyższe uwagi są szczególnie istotne w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na to, że w toku postępowania skarżąca działa bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu uzasadnienie pisma skarżącej z 5 kwietnia 2016 roku może uzasadniać stanowisko, że skarżąca wnosiła o wznowienie postępowania, na co zresztą wskazała w uzasadnieniu skargi. Dodatkowo należy zauważyć, że omawiane pismo skarżącej z 5 kwietnia 2016 roku zostało wniesione w terminie otwartym dla zgłoszenia wniosku o wznowienie postepowania. Zgodnie z treścią art. 241 § 2 pkt 1) O.p., wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Jak to zostało wyjaśnione we wcześniejszej części uzasadnienia o treści decyzji burmistrza z 2009 roku skarżąca dowiedziała się 7 marca 2016 roku. Zatem miesięczny termin na zgłoszenie wniosku o wznowienie postępowania upływał 7 kwietnia 2016 roku. Natomiast pismo z 5 kwietnia 2016 roku wpłynęło do Urzędu Gminy [...] właśnie w tej dacie (7 kwietnia 2016 roku). Z uwagi na powyższe okoliczności, zaskarżona decyzja, jako wydana z naruszeniem prawa została uchylona. Rzeczą organu podatkowego ponownie rozpoznającego sprawę będzie uwzględnienie powyższej argumentacji, w szczególności poprzez ustalenie jednoznacznie jaki charakter ma pismo skarżącej z 5 kwietnia 2016 roku i jaki był cel złożenia tego pisma przez skarżącą. Wobec powyższego, na macy art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w punkcie 1. sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.. Kwota zasądzona z tego tytułu od organu na rzecz skarżącej stanowi uiszczony w niniejszej sprawie wpis sądowy.