III SA/Wa 4181/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), Protokolant referent Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz K. K. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...] Burmistrz Gminy [...] (dalej: Burmistrz) ustalił wymiar podatku od nieruchomości za 2012 rok A. K. i K. K.(dalej również: Skarżąca). Podatek płatny był solidarnie. W decyzji wskazano adres podatników jako ul. [...]., W. Decyzję wysłano do A. K. na adres ul. [...]. W. Przesyłka została zwrócona 23 lutego 2012 r. z adnotacją "adres niedostateczny". Przesyłka została odebrana przez K. K. 7 marca 2016 r. We wniosku z 5 kwietnia 2016 r. (data ze stempla pocztowego 6 kwietnia 2016 r.) K. K. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: SKO) o stwierdzenie nieważności decyzji ustalających wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2009-2015. Skarżąca poinformowała, że decyzję odebrała 7 marca 2016 r. Decyzją z [...] lutego 2017 r. (sygn. [...]) SKO orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z [...] stycznia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 rok. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że nie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. SKO jednocześnie podało, że decyzja mogłaby zostać wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie wznowienia postępowania, z uwagi na wystąpienie przesłanki wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: O.p.). Skarżąca złożyła pismo zatytułowane "Wezwanie do usunięcia rażących naruszeń prawa" od decyzji SKO z [...] lutego 2017 r., w którym wskazała, że kwestionowana decyzja Burmistrza nie weszła do obrotu prawnego, gdyż nie była skierowana do Skarżącej, a jedynie do A. K. Strona podniosła, że nie brała czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Strona wniosła o unieważnienie decyzji i wydanie decyzji zgodnej z prawem. Decyzją z [...] września 2017 r. nr [...] SKO na zasadzie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. utrzymało w mocy własną decyzję z [...] lutego 2017 r. W uzasadnieniu SKO wskazało, że adresatami decyzji z [...] stycznia 2012 r., co wynika wprost z jej treści, byli A. K. i K. K. W ocenie SKO, skoro decyzja była skierowana do Skarżącej, która odebrała decyzję 7 marca 2016 r., to decyzja weszła do obrotu prawnego i stała się ostateczna. SKO wskazało, że Strona zarzuciła organowi rażące naruszenie prawa, ponieważ nie brała udziału w postępowaniu. SKO nie zakwestionowało twierdzeń Skarżącej, jednak uznało, że stanowi to przesłankę wznowienia postępowania, nie zaś stwierdzenia nieważności decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona wniosła o stwierdzenie nieważności i uchylenie decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Strona wskazała w uzasadnieniu, że 7 marca 2016 r. odebrała w Urzędzie Gminy w [...] decyzje za lata 2012-2015 dotyczące określenia zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości, które wysyłane były wyłącznie do jej męża, natomiast w ocenie Skarżącej powinny być kierowane do obojga podatników w podatku od nieruchomości stanowiącej współwłasność małżeńską. Skarżąca podniosła, że decyzje zostały podjęte z uchybieniem art. 200 § 1 O.p. tj. bez wyznaczenia siedmiodniowego terminu wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Zdaniem Strony w sprawie zostały spełnione przesłanki do wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 247 § 1 pkt 3 i 7 O.p. w zw. z rażącym naruszeniem art. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ponieważ zobowiązanie podatkowe bezprawnie zostało nałożone tylko na jednego małżonka. W ocenie Strony nie sposób uznać, że dowody i fakty zostały ocenione właściwie. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie 26 września 2018 r. Skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze. Podniosła, że na decyzjach jej nazwisko widnieje w nieprawidłowej formie. Ponadto adres w decyzji był nieprawidłowy (numer mieszkania). Skarżąca okazała decyzję z [...] stycznia 2012 r. nr [...] Burmistrza Gminy [...] ustalającą wymiar podatku od nieruchomości za 2012 rok A. K. i K. K. W decyzji wskazano adres podatników jako ul. [...]., W. Kserokopia tej decyzji została złożona do akt sądowych (k.29-30). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Skarga jest zasadna. Pomimo, że zasadnie SKO uznało, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności powołanej wyżej decyzji burmistrza z [...] stycznia 2012 roku, to zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. W okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem pozostaje, że decyzja burmistrza z [...] stycznia 2014 roku ustalająca wymiar podatku od nieruchomości na rok 2012 została wysłana wyłącznie małżonkowi skarżącej, podczas gdy – co również pozostaje poza sporem – skarżąca była współwłaścicielką nieruchomości. Z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że samej skarżącej decyzja ta nie została w ogóle doręczona. Niezrozumiałe jest stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO, w myśl którego skarżąca odebrała decyzję burmistrza z [...] stycznia 2014 roku 7 marca 2016 roku. W tej dacie skarżąca otrzymała jedynie decyzję skierowaną do jej męża. Jak wynika z treści tej decyzji, której oryginał został okazany przez skarżącą na rozprawie 26 września 2018 roku (a kopia została załączona do akt), zawierała ona nieprawidłowe nazwisko skarżącej jako współwłaścicielki nieruchomości. Nadto, decyzja została wysłana na nieprawidłowy adres małżonka skarżącej – nie wskazano numeru mieszkania. Zamiast ...... Jedynie na marginesie należy wskazać, że budzi zdziwienie odmienna treść przedmiotowej decyzji z [...] stycznia 2012 roku, której kopia poświadczona za zgodność z oryginałem znajduje się aktach administracyjnych załączonych do akt niniejszej sprawy. Z dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji SKO wynika, że organ ten nie kwestionuje okoliczności pozbawienia skarżącej czynnego udziału w postepowaniu podatkowym, o czym wskazano na czwartej stronie decyzji. Powyższe okoliczności uzasadniają, na co również wskazano w treści zaskarżonej decyzji, na zaistnienie przesłanki wznowienia postępowania. Zgodnie bowiem z treścią Zgodnie bowiem z treścią art. 240 § 1 pkt 4) O.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W tytule pisma z 5 kwietnia 2016 roku skarżąca wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji. Jednakże treść tego pisma wskazuje, że skarżącej mogło chodzić o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu omawianego pisma skarżąca wyjaśniła, że została pozbawiona praw strony w postępowaniach podatkowych za lata 2009-2015 w taki sposób, że w każdej z tych decyzji została prawidłowo określona jako strona postępowania, a jednocześnie pozbawiona praw strony przez pominięcie jej jako podatnika, któremu doręcza się decyzję. Odniesienie się zatem wyłącznie do okoliczności nieważności postepowania, z uwagi na tytuł pisma skarżącej z 5 kwietnia 2016 roku stanowiło naruszenie powołanego przepisu art. 240 § 1 pkt 4) O.p.. Skoro SKO dostrzegło istnienie przesłanki wznowienia postępowania, to winno było wezwać skarżącą do jednoznacznego określenia, co jest przedmiotem jej żądania. Sąd podziela w pełni stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 26 kwietnia 2018 roku (II FSK 1117/16, CBOSA) wydanego w analogicznym stanie faktycznym. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 168 § 1 O.p. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski) mogą być wnoszone pisemnie lub ustnie do protokołu, a także za pomocą środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego, utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, lub portal podatkowy. Podniósł, że wskazuje się w literaturze, że przepisy ustawy w zakresie unormowania instytucji podań regulują zasadniczo formę komunikowania się podmiotów administrowanych z organami podatkowymi. Procedura administracyjna, w tym podatkowa, w wielu rozwiązaniach przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu; odnosi się to także do komentowanego przepisu (por. J. Borkowski (i in.), Kodeks..., s. 150; por. też Z. Janowicz, Kodeks..., s. 173). Podkreśla się to też mocno w orzecznictwie sądowym, wskazując, że odformalizowanie postępowania na korzyść strony co do formy i treści żądania wszczęcia postępowania ma prowadzić do tego, aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony (wyrok NSA w Warszawie z 20 lipca 1981 r., SA 1461/81, ONSA 1981/2, poz. 71). Podkreśla się również w orzecznictwie, że organ podatkowy powinien wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości, czego podatnik w istocie się domaga w swoim piśmie. (Babiarz S., Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Rudowski J., Ordynacja podatkowa. Komentarza, wyd. X. WKP 2017). Wobec powyższego – wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym orzeczeniu - należy podzielić pogląd, wedle którego każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, powinno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma. Oznacza to, że bez względu na to, w jaki sposób strona postępowania administracyjnego zatytułuje pismo skierowane do organu, organ, który je rozpatruje ma obowiązek nadać mu właściwy bieg (...). Zatem w sytuacji, w której złożone przez stronę pismo rodzi wątpliwości co do istoty żądania, obowiązkiem organu podatkowego jest wskazanie stronie zaistniałych wątpliwości i wezwanie jej do sprecyzowania jaki jest rzeczywisty, zgodny z jej intencją, charakter pisma, Prawidłowa klasyfikacja złożonego wniosku ma niewątpliwie wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zainicjowanej wnioskiem strony o wzruszenie decyzji ostatecznej. Tym samym – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - w świetle art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 124 O.p. obowiązkiem organu podatkowego jest wyjaśnienie i ustalenie jaki charakter ma wniesione przez stronę pismo, aby w toku postępowania rozstrzygnąć o rzeczywistym żądaniu strony w sposób, który najpełniej w ramach obowiązującego prawa będzie realizował słuszne interesy strony. Powyższe uwagi są szczególnie istotne w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na to, że w toku postępowania skarżąca działa bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu uzasadnienie pisma skarżącej z 5 kwietnia 2016 roku może uzasadniać stanowisko, że skarżąca wnosiła o wznowienie postępowania, na co zresztą wskazała w uzasadnieniu skargi. Dodatkowo należy zauważyć, że omawiane pismo z 5 kwietnia 2016 roku zostało wniesione w terminie otwartym dla zgłoszenia wniosku o wznowienie postepowania. Zgodnie z treścią art. 241 § 2 pkt 1) O.p., wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Jak to zostało wyjaśnione we wcześniejszej części uzasadnienia o treści decyzji burmistrza z 2012 roku skarżąca dowiedziała się 7 marca 2016 roku, kiedy to odebrała decyzję adresowaną do jej małżonka. Zatem miesięczny termin na zgłoszenie wniosku o wznowienie postępowania upływał 7 kwietnia 2016 roku. Natomiast pismo z 5 kwietnia 2016 roku wpłynęło do Urzędu Gminy [...] właśnie w tej dacie (7 kwietnia 2016 roku). Z uwagi na powyższe okoliczności, zaskarżona decyzja SKO nie odpowiada prawu i jako taka została uchylona. W toku dalszego postępowania w sprawie organ, kierując się powyższymi uwagami ponownie oceni żądanie skarżącej, po uprzednim wyjaśnienia rzeczywistej treści tego żądania. Wobec powyższego, na macy art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w punkcie 1. sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.. Kwota zasądzona z tego tytułu od organu na rzecz skarżącej stanowi uiszczony w niniejszej sprawie wpis sądowy w kwocie 200 zł.