III SA/Wa 419/19
WyrokWSA w Warszawie2019-11-20
Skład orzekający: Jarosław Trelka, Beata Sobocha, Piotr Dębkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku zbycia przez spółkę udziałów otrzymanych w drodze aportu, kosztem uzyskania przychodu jest wartość nominalna akcji własnych wydanych w zamian za ten aport, czy też jego wartość emisyjna odpowiadająca wartości rynkowej wkładu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kosztem uzyskania przychodu ze sprzedaży udziałów spółki G. będzie wartość nominalna akcji własnych Skarżącej wydanych w zamian za aport. Stwierdził, że rzeczywistym wydatkiem Spółki jest wartość nominalna wydanych akcji, a nie wartość rynkowa otrzymanych udziałów, ponieważ agio (nadwyżka ponad wartość nominalną) nie stanowi przychodu podatkowego i powinno być neutralne podatkowo, co oznacza, że nie powinno wpływać na ustalenie kosztów uzyskania przychodów.Stan faktyczny
Spółka F. S.A. wniosła o interpretację indywidualną w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych, dotyczącą sposobu ustalenia kosztów uzyskania przychodu ze zbycia udziałów spółki G., które zostały wniesione aportem w zamian za akcje serii D. Spółka argumentowała, że kosztem powinna być wartość emisyjna akcji, odpowiadająca wartości rynkowej aportu, powołując się na neutralność podatkową agio. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że kosztem uzyskania przychodu jest wartość nominalna wydanych akcji. Spółka zaskarżyła interpretację do WSA w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), asesor WSA Piotr Dębkowski, Protokolant referent Magdalena Frąckiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi F. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 14 grudnia 2018 r. nr 0114-KDIP2-2.4010.513.2018.1.SJ w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę.
F. S.A. z siedzibą w W. (dalej zwana "Spółką", "Stroną" lub "Skarżącą") złożyła wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie sposobu ustalenia wysokości kosztów uzyskania przychodów w przypadku przyszłego odpłatnego zbycia udziałów wniesionych aportem.
Skarżąca opisując zdarzenie przyszłe wskazała, że jest spółką kapitałową będącą polskim rezydentem podatkowym, powstałą w wyniku komercjalizacji przedsiębiorstwa Z. Jej misją jest wspieranie przedsiębiorstw sektora państwowego w prowadzeniu i rozwijaniu działalności gospodarczej zgodnie z interesem Skarbu Państwa, przy zachowaniu rynkowych zasad prowadzenia działalności. Realizuje pożyteczny społecznie oraz ekonomicznie uzasadniony model wsparcia finansowego spółek z grupy kapitałowej Skarbu Państwa. Nadzór właścicielski nad Spółką sprawuje Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej.
Spółka oraz Fundusz Inwestycji Zamkniętych (dalej: "FIZ") podległy Ministrowi Obrony Narodowej, w ramach rozwoju działalności oraz uzasadnionego gospodarczo i ekonomicznie porządkowania posiadanych aktywów, zamierzają dokonać wymiany aktywów (w rozumieniu kodeksu cywilnego):
- FIZ zbędzie udziały spółki X oraz większościowy pakiet akcji spółki Y, które nabędzie Skarżąca, a
- Spółka zbędzie udziały G., otrzymane w aporcie, oraz dopłaci gotówkę.
Wymiana aktywów (akcji i udziałów) dokonana zostanie po wartościach rynkowych (wartościach godziwych) określonych, w specjalnie w tym celu sporządzonych, wycenach wartości poszczególnych spółek tj. G., X, Y.
Z uwagi na fakt, że dopłata w gotówce przekracza limit procentowy określony w art. 12 ust. 4d ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1036, z poźn. zm.; dalej: "u.p.d.o.p."), transakcja nie będzie stanowiła "wymiany udziałów", o której mowa w tym przepisie.
Kapitał zakładowy Spółki wynosi 49.973.300 zł, dzieli się na 499.733 akcji imiennych (akcje serii A, serii B, serii C) o wartości nominalnej 100 zł każda. Wszystkie akcje zostały objęte przez Skarb Państwa. W zdarzeniu przyszłym, planowane jest podwyższenie kapitału zakładowego Spółki o kwotę 12.393.900 zł w drodze emisji 123.939 akcji zwykłych imiennych serii D, o wartości nominalnej 100 zł każda, które zostaną pokryte wkładem niepieniężnym w postaci 100% udziałów spółki G. sp. z o.o. ("G."). Wspólnikiem wnoszącym udziały spółki G. będzie Skarb Państwa. W rezultacie kapitał zakładowy Spółki wynosił będzie 62.367.200 zł i dzielił się na 623 672 akcje imienne o wartości nominalnej 100 zł każda. Zarząd Spółki zarekomendował cenę emisyjną akcji serii D w wysokości 642 zł za akcję. Zgodnie z art. 396 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych nadwyżka ponad wartość nominalną akcji (agio) w wysokości 542 zł za jedną akcję, zostanie przekazana na kapitał zapasowy tj. przy emisji 123 939 akcji agio wyniesie 67.174.938 zł. Dokonana wycena udziałów spółki G., które mają być przedmiotem aportu, określiła ich wartość rynkową na poziomie 79.569.000 zł, natomiast kapitał zakładowy (wartość nominalna udziałów) spółki G. wynosi 5.650.000 zł. Na pokrycie 123.939 akcji zwykłych imiennych serii D Strony wniesiony zostanie wkład niepieniężny o wartości 79.569.000 zł. Wartość emisyjna akcji wydanych przez Spółkę będzie odpowiadała wartości rynkowej wkładu (potwierdzonej w profesjonalnej wycenie).
W przyszłości udziały spółki G. wniesione przez wspólnika na pokrycie nowej emisji akcji serii D w ramach podwyższenia kapitału zakładowego Skarżąca, zostaną przez Skarżącą zbyte.
Z uwagi na brak jednoznacznego zapisu w u.p.d.o.p., Skarżąca powzięła wątpliwość, czy w przedstawionym stanie faktycznym kosztem uzyskania przychodu ze sprzedaży otrzymanych aportem udziałów spółki G. będzie dla niej wartość rynkowa wkładu niepieniężnego (otrzymanych udziałów G.) odpowiadająca cenie emisyjnej wydanych akcji.
W związku z powyższym Skarżąca zapytała: Czy w przypadku zbycia (w ramach transakcji wymiany aktywów) udziałów spółki G. otrzymanych przez Skarżącą w aporcie, w sytuacji, gdy przy podwyższeniu kapitału zakładowego Stronie w drodze emisji akcji serii D po cenie emisyjnej odpowiadającej wartości wniesionego na pokrycie tych akcji wkładu niepieniężnego w postaci udziałów G., a nadwyżka wartości aportu ponad wartość nominalną wydanych akcji serii D przekazana zostanie na kapitał zapasowy, dla Strony kosztem uzyskania przychodu ze zbycia udziałów G. będzie cena emisyjna własnych akcji?
Stanowisko Skarżącej opierało się na założeniu, że kosztem uzyskania przychodu ze sprzedaży udziałów spółki G. będzie wartość emisyjna akcji odpowiadająca wartości rynkowej (wartości godziwej) otrzymanego aportu, tj. wartość rynkowa udziałów G. otrzymanych na podwyższenie kapitału zakładowego.
Strona zauważyła, że stosowanie do postanowień art. 12 ust. 4 pkt 4 i pkt 11 u.p.d.o.p. podwyższenie kapitału zakładowego nie powoduje u niej powstania przychodu, dlatego też w momencie podwyższenia kapitału, kosztami uzyskania przychodów nie mogą być koszty związane z wniesieniem do spółki tytułem aportu zbywanych następnie udziałów G. Z przychodów podatkowych wyłączone są zarówno kwoty otrzymane na powiększenie kapitału zakładowego (art. 12 ust. 4 pkt 4), jak i kwoty (wartości) stanowiące nadwyżkę ponad wartość nominalną akcji otrzymanych przy ich wydaniu, czyli kwoty (wartości) przekazane na kapitał zapasowy (art. 12 ust. 4 pkt 11 u.p.d.o.p.). Zdaniem Skarżącej, skoro ustawodawca wyłączył z przychodów wartości przekazane zarówno na kapitał zakładowy jak i zapasowy, to jego zamiarem było, aby kwoty te były neutralne z podatkowego punktu widzenia. Oznacza to, że w przypadku sprzedaży wkładu przekazanego na kapitał zakładowy jak i zapasowy, wartość wkładu musi być, w celu zachowania wskazanej wyżej neutralności, w całości uznana za koszt uzyskania przychodu.
Jej zdaniem tylko przyjęcie powyższego stanowiska zagwarantuje, że przy sprzedaży udziałów G. wniesionych aportem opodatkowana będzie, zgodnie z wolą ustawodawcy, jedynie uzyskana nadwyżka ponad wniesioną uprzednio wartość wkładu (czyli dochód wypracowany przez samą spółkę).
Według Skarżącej wydanie akcji w zamian za aport stanowi szczególną formę jej wydatku na nabycie składników majątku w postaci udziałów spółki G. Uznać bowiem należy, iż wniesienie do Spółki aportem udziałów spółki G. w zamian za akcje wydane wspólnikowi jest transakcją ekwiwalentną. Po stronie wnoszącego aport (tj. zbywcy) dochodzi bowiem do zbycia przedmiotu aportu, a po stronie Spółki otrzymującego aport dochodzi zaś do nabycia przedmiotu aportu. W przypadku wniesienia aportem wkładu niepieniężnego mamy więc do czynienia z transakcją odpłatną:
- po stronie wspólnika (zbywcy) dochodzi do otrzymania zapłaty w postaci akcji w kapitale zakładowym Strony w zamian za wydany wkład niepieniężny, zaś
- po stronie Spółki dochodzi do podwyższenia kapitałów własnych, tj. kapitału zakładowego oraz kapitału zapasowego, o wartość otrzymanych aportem składników majątkowych; co do zasady przekazanie nadwyżki wartości aportu ponad wartość nominalną akcji Spółki na kapitał zapasowy, należy traktować jako skutek niedoszacowania aportu. Skarżąca wykazuje w aktywach udziały G. w cenie nabycia, która odpowiada wartości godziwej akcji wydanych wspólnikowi w ramach podwyższenia kapitału w zamian za aport. Wskazać należy, iż w świetle powyższego zachowana zostaje zasada współmierności przychodów i kosztów.
W przekonaniu Strony zgodnie z dyspozycją art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p., nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków m.in. na objęcie lub nabycie udziałów lub akcji, wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów lub akcji. Przepis niniejszy wskazuje zatem termin rozpoznania kosztu uzyskania przychodu, tj. wydatki na nabycie (objęcie) udziałów lub akcji nie podlegają zaliczeniu w koszty uzyskania przychodów w momencie ich poniesienia, lecz dopiero w momencie zbycia tych udziałów lub akcji. Sformułowanie "wydatki na objęcie lub nabycie" będzie odnosiło się do wydatków zarówno pieniężnych, jak i niepieniężnych bezpośrednio warunkujących nabycie danych udziałów lub akcji, tj. wydatków, bez których poniesienia skuteczne nabycie tychże nie byłoby możliwe.
Powołując się na wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 371/12 stwierdziła, iż dla niej kosztem uzyskania przychodu w dacie zbycia udziałów będzie wartość wkładu, tj. udziałów spółki G., wniesionego przez wspólnika odpowiadająca cenie emisyjnej wydanych wspólnikowi przez Stronę akcji.
Zdaniem Spółki wykładnia celowościowa art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p. wskazuje zatem, że zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 12 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy, kosztem uzyskania przychodów przy transakcji zbycia udziałów G. będzie wartość rynkowa otrzymanego wkładu niepieniężnego, ustalana na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p., a zatem wedle zasad ustalania przychodu dla wspólnika z tytułu wnoszenia aportu.
W jej przekonaniu przyjęcie interpretacji, że w przypadku zbycia udziałów uzyskanych w ramach aportu, Skarżąca jako koszt uzyskania przychodów może rozpoznać wartość nominalną udziałów wydanych wspólnikowi prowadziłoby to do zaburzenia zasady współmierności przychodów i kosztów ich uzyskania. Ponadto uznała, iż nie można rozpatrywać w oderwaniu od siebie zdarzeń wynikających z art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p. określającego przychód u wnoszącego wkład niepieniężny oraz z art. 16 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy określającego koszt uzyskania przychodu u Strony, tj. spółki, do której wniesiono aport, albowiem są one powiązane i stanowią wzajemną konsekwencję. Oba te przepisy dotyczą "podatkowego rozliczenia" aportu. Skoro zatem ustawodawca uznał, że dla wnoszącego aport przychodem jest wartość emisyjna, a nie wartość nominalna, to należy przyjąć, że koszt uzyskania przychodu po stronie spółki otrzymującej aport stanowi wartość emisyjna akcji, ponieważ prowadziłoby to do zaburzenia zasady współmierności przychodów i kosztów ich uzyskania. Tym samym skoro ustawodawca art. 12 ust. 4 pkt 4 i pkt 11 ww. ustawy wyłączył z przychodów wartości przekazane zarówno na kapitał zakładowy jak i zapasowy, to jego zamiarem było, aby kwoty te były neutralne z podatkowego punktu widzenia. Oznacza to, że w przypadku sprzedaży wkładu przekazanego na kapitał zakładowy jak i zapasowy, wartość wkładu musi być, w celu zachowania wskazanej wyżej neutralności, w całości uznana za koszt uzyskania przychodu. Tylko przyjęcie powyższego stanowiska zagwarantuje, że przy sprzedaży udziałów G. wniesionych aportem opodatkowana będzie, zgodnie z wolą ustawodawcy, jedynie uzyskana nadwyżka ponad wniesioną uprzednio wartość wkładu (czyli dochód wypracowany przez samą spółkę).
Reasumując, Skarżąca uznała, że przy sprzedaży udziałów uzyskanych aportem, będzie uprawniona do rozpoznania kosztów uzyskania przychodów w kwocie równej wartości otrzymanego wkładu zarówno w części przekazanej na podwyższenie kapitału zakładowego, jak i w części przekazanej na kapitał zapasowy.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej zwany "Dyrektorem") w interpretacji indywidualnej wydanej 14 grudnia 2018 r., stanowisko Skarżącej uznał za nieprawidłowe.
Według organu wydatek na nabycie zbywanych akcji należy wykazać w wartości nominalnej wydanych w zamian za wkład niepieniężny akcji własnych Spółki. To bowiem ta wartość odzwierciedla przyznany wspólnikom zespół praw korporacyjnych i majątkowych.
Dyrektor nie znalazł podstaw do uwzględnienia argumentu Spółki o wpływie wprowadzonej od dnia 1 stycznia 2017 r. zmianie w ustawie o podatku dochodowym w przepisie art. 12 ust. 1 pkt 7 na sposób ustalania wydatków, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 8. Zauważył przy tym, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 7 dotyczy sposobu ustalania przychodu u innej niż Spółka strony transakcji wnoszenia wkładu niepieniężnego, a mianowicie podmiotu wnoszącego wkład, a nie otrzymującego. Zmieniając sposób ustalania przychodu na wartość określoną w statucie lub umowie spółki, nie niższą jednak od wartości rynkowej, ustawodawca dostosował jednocześnie do tej zmiany sposób ustalania kosztu w przypadku odpłatnego zbycia udziałów/akcji objętych w zamian za aport (powołany przez Skarżącą art. 15 ust. 1k pkt 1 u.p.d.o.p.). Podkreślił jednocześnie, że dokonane zmiany odnoszą się do spółek, które wnoszą wkład niepieniężny, w zamian za co obejmują udziały/akcje spółek, do których wkład jest wnoszony. Ustawodawca nie dokonał zmiany przepisów, jeżeli chodzi o spółki, które wkład otrzymują, nabywając tym samym określone składniki majątku, którymi mogą być, jak w przedmiotowej sprawie, udziały innych spółek. U tych spółek w momencie otrzymania przedmiotu wkładu nie powstaje przychód podatkowy, przychód ten powstaje dopiero w momencie zbycia nabytych w formie aportu składników majątkowych. Jeżeli są nimi udziały/akcje, koszt uzyskania przychodu powstaje w tym samym momencie (zbycia) i powinien być ustalony zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p.
Mając na uwadze, że wartość przewyższająca wartość nominalną wydanych udziałów własnych Spółki nie tworzy kapitału zakładowego Spółki, a co najważniejsze nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych (art. 12 ust. 4 pkt 11 u.p.d.o.p.), a co za tym idzie jest neutralna po stronie przychodów podatkowych, uznał, iż nie powinna również wpływać na wielkość kosztów uzyskania przychodów. Tym samym, do wyliczenia wartości wydatków związanych z nabyciem przedmiotowej nieruchomości, co do zasady należy przyjąć wartość nominalną wydanych akcji w zamian za aport.
W związku z powyższym organ uznał, iż że w przypadku sprzedaży udziałów otrzymanych w zamian za aport, jako koszt uzyskania przychodu należy przyjąć wartość nominalną akcji własnych Skarżącej wydanych w zamian za aport.
Końcowo stwierdził, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do zastosowania art. 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.; dalej: "O.p."), gdyż powyższy przepis traktuje o wątpliwościach, których nie da się usunąć. W przedmiotowej sprawie organ podatkowy dokonał analizy przepisów mających zastosowanie w sytuacji Spółki oraz na ich podstawie w sposób jednoznaczny wskazał, dlaczego uznał stanowisko za błędne, argumentując własne stanowisko w sprawie.
W skardze złożonej na powyższą interpretację Skarżąca, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz stwierdzenie, że została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz procesowego, co miało wpływ na wynik sprawy, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzuciła naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego:
a) art. 7b ust. 1 pkt 3 lit. a oraz art. 15 ust. 1 i 1k w związku z art. 16 ust. 1 pkt 8 oraz art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż kosztem uzyskania przychodu ze sprzedaży otrzymanych aportem udziałów spółki G. będzie dla Skarżącej wartość nominalna wydanych akcji, natomiast kosztem uzyskania przychodu powinna być kwota stanowiąca wartość emisyjną akcji obliczona jako iloczyn wydanych akcji i ich ceny emisyjnej odpowiadająca wartości rynkowej (wartości godziwej) otrzymanego aportu,
b) art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. w związku z art. 2a O.p. poprzez brak rozstrzygnięcia na korzyść Skarżącej przy niedających się usunąć wątpliwościach, co do treści przepisów prawa podatkowego.
2) przepisów prawa procesowego:
a) art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, zwana dalej "Konstytucją"), art. 120 O.p. poprzez przyjęcie, że Organ w sposób dowolny dysponuje kompetencją do określenia kosztów stanowiących lub nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów, pomimo, że Organ przedmiotowych uprawnień nie posiada, stanowi rażące naruszenie prawa, w tym zasad legalizmu i praworządności,
b) art. 121 § 1 w związku z art. 14b O.p. poprzez prowadzenie postępowania w przedmiocie wydania interpretacji indywidualnej w sposób nie budzący zaufania obywateli do organów podatkowych, a w szczególności poprzez dokonanie dowolnej oceny stanu faktycznego, sprzecznej z zasadami logiki, a także z ukształtowaną linią interpretacyjną oraz orzeczniczą,
c) art. 14c § 2 O.p. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia Interpretacji, w szczególności brak ustosunkowania się do wszystkich przedstawionych przez Skarżącą okoliczności,
co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przekonania, że Skarżąca nie jest uprawniona do uznania za koszt podatkowy rzeczywistej (rynkowej) wartości akcji wydanych w zamian za aport.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej interpretacji i powtórzył przedstawioną w niej argumentację. Zarzuty skargi ocenił jako niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r,. poz. 2167), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takiej kontroli podlegają m.in. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednakże, stosownie do art. 57a tej ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi na taką interpretację oraz powołaną podstawą prawną skargi.
Skarga jest niezasadna. Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji indywidualnej, w myśl którego do kosztem uzyskania przychodu ze sprzedaży udziałów spółki G., będzie wartość nominalna akcji własnych Skarżącej wydanych w zamian za aport.
Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 (...).
Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p., nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 7e.
W uzasadnieniu wyroku z 17 kwietnia 2018 r. w sprawie II FSK 995/16 (opublikowanym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wykładni art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., odnosząc się do – jak wskazał – ugruntowanego poglądu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazał, że w myśl tego przepisu do uznania wydatków za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest łączne spełnienie czterech warunków, a mianowicie: 1) wydatek powinien być rzeczywiście poniesiony przez podatnika, 2) wydatek nie może znajdować się w katalogu wydatków i odpisów, które nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów (art. 16 u.p.d.o.p.), 3) wydatek powinien pozostać w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą i w celu uzyskania przychodu, 4) powinien być właściwie udokumentowany.
Zdaniem Sądu, w świetle powołanych przepisów, jak i ich wykładni nie można podzielić stanowiska Skarżącej. Nie można bowiem uznać, że wartość rynkowa udziałów spółki G. stanowi rzeczywisty wydatek poniesiony przez Skarżącą w celu osiągnięcia przychodu ze zbycia tych udziałów. Jak wynika bowiem z opisu zdarzenia przyszłego, w zamian za udziały spółki G., skarżąca wyda akcje własne o wartości niższej niż wartość przedmiotowych udziałów. Zatem rzeczywistym wydatkiem Skarżącej będzie wartość nominalna własnych akcji wydanych w zamian za udziały spółki G. Tylko taki wydatek (w takiej wysokości) zostanie poniesiony przez Skarżącą. Powołany przepis art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. wskazuje, że kosztem uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia dochodu. Przy ustaleniu wartości kosztów chodzi zatem o wydatki poniesione, a nie o wartość rzeczy lub praw uzyskanych w zamian za te wydatki. Nie można zatem ustalać kosztów uzyskania przychodu na podstawie wartości "ekonomicznego ekwiwalentu" wydatków poniesionych przez Spółkę. Wbrew stanowisku przedstawionemu w skardze, to same wydatki, a nie ich ekwiwalent stanowią koszt uzyskania przychodu.
Zdaniem Sądu, w świetle przedstawionego zdarzenia przyszłego, nie ma także podstaw do stosowania w drodze analogii regulacji wynikających z przepisu art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p. i art. 15 ust. 1k pkt 1 u.p.d.o.p.
Zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p., przychodem jest wartość wkładu określona w statucie lub umowie spółki, a w razie ich braku wartość wkładu określona w innym dokumencie o podobnym charakterze - w przypadku wniesienia do spółki albo do spółdzielni wkładu niepieniężnego w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część; jeżeli jednak wartość ta jest niższa od wartości rynkowej tego wkładu albo wartość wkładu nie została określona w statucie, umowie albo innym dokumencie o podobnym charakterze, przychodem jest wartość rynkowa takiego wkładu określona na dzień przeniesienia własności przedmiotu wkładu niepieniężnego; przepis art. 14 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
Natomiast w myśl art. 15 ust. 1k pkt 1 u.p.d.o.p., w przypadku odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółce objętych w zamian za wkład niepieniężny, na dzień zbycia tych udziałów (akcji) w spółce, koszt uzyskania przychodów ustala się w wysokości kreślonej zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 7 albo 7a - jeżeli te udziały (akcje) zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, w tym również za wkład w postaci komercjalizowanej własności intelektualnej;
W uzasadnieniu wyroku z 19 września 2018 roku w sprawie II FSK 2511/16 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w samym wnioskowaniu z analogii legis wyróżnić można trzy podstawowe etapy: (1) ustalenie, że określony fakt nie jest objęty unormowaniem przez przepisy prawne, (2) ustalenie, że istnieje przepis prawny, który reguluje sytuacje pod istotnymi względami podobne do nieunormowanego, (3) powiązanie z faktem prawnym nieunormowanym podobnych lub takich samych konsekwencji prawnych, co z faktem bezpośrednio uregulowanym przez przepisy prawne (tak J. Nowacki, Analogia legis, Warszawa 1966, s. 163, L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 203-204).
W niniejszej sprawie spełniony został pierwszy spośród powołanych w ww. orzeczeniu warunków stosowania analogii, tj. sposób ustalenia kosztów zbycia udziałów objętych w zamiana za własne akcje nie został objęty przepisami u.p.d.o.p. Nie można jednak uznać, że taka sytuacja przedstawiona w opisie zdarzenia przyszłego jest pod istotnymi względami podobna do sytuacji, którą regulują przepis art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p. i art. 15 ust. 1k pkt 1 u.p.d.o.p. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że przepisy te dotyczą podmiotu obejmującego akcje w zamian za wnoszony aport. W zdarzeniu przyszłym Skarżąca obejmie udziały spółki G. w zamian za akcje własne. Nadto, na gruncie omawianych przepisów, podmiot wnoszący wkład niepieniężny rzeczywiście ponosi wydatek o wartości tego wkładu. Innymi słowy, wkład niepieniężny o określonej wartości rynkowej jest przez niego wnoszony do spółki albo spółdzielni. Mamy tu do czynienia z rzeczywistym wydatkiem w takiej wysokości. Nie można tej sytuacji uznać za podobną pod istotnymi względami z sytuacją, o której mowa w opisie zdarzenia przyszłego. Jak bowiem z niego wynika, skarżąca nie poniesie wydatku o wartości odpowiadającej wartości rynkowej udziałów spółki G. Jedyny "wydatek" Skarżącej stanowić będą wydane przez nią akcje własne.
Stanowisko Skarżącej jest nieprawidłowe również w świetle argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2014 roku w sprawie II FSK 371/12 (CBOSA), na który powołała się Skarżąca w skardze. Dla poparcia swojej argumentacji Skarżąca odniosła się jedynie do fragmentów tego orzeczenia. Zapadło ono w sprawie analogicznej do sprawy niniejszej, jednakże w oparciu o stan prawny obowiązujący przed dniem 1 stycznia 2017 r. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny dokonywał wykładni art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p. i ustalenia jaka wartość udziałów (emisyjna czy nominalna) powinna stanowić koszt uzyskania przychodu z tytułu późniejszego zbycia przedmiotu wkładu udziałów/akcji. Udziały te spółka nabyła – jak w zdarzeniu przyszłym w sprawie niniejszej – w zamian za wydane akcje własne. Uznając, że koszt uzyskania przychodu winien być ustalony w oparciu o wartość nominalną akcji, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że stanowisko takie koreluje z wnioskami płynącymi również z wykładni art. 15 ust. 1k pkt 1 u.p.d.o.p., określającego skutki podatkowe zbycia akcji nabytych w zamian za wkład niepieniężny, a więc regulującego sytuację podatkową drugiej strony czynności prawnej objęcia udziałów/akcji w zamian za wkład niepieniężny (którym również mogą być udziały/akcje innych spółek). Otóż zgodnie z ostatnio przywołanym przepisem w przypadku zbycia akcji/udziałów nabytych w zamian za wkład niepieniężny kosztem uzyskania przychodu jest nominalna wartość tych akcji/udziałów, a nie jakakolwiek inna wartość, w tym ich wartość emisyjna. Tak więc przepisy art. 16 ust. 1 pkt 8 i art. 15 ust. 1k pkt 1 logicznie korelują ze sobą.
Odnosząc się natomiast do argumentu Skarżącej powołującej się na treść art. 12 ust. 4 pkt 11 u.p.d.o.p., zgodnie z którym do przychodów nie zalicza się kwot i wartości stanowiących nadwyżkę ponad wartość nominalną udziałów (akcji), otrzymanych przy ich wydaniu i przekazanych na kapitał zapasowy, wskazać należy na wyrok NSA z 27 maja 2014 r. sygn. akt II FSK 1541/12. NSA stwierdził, że dodatnia różnica między wartością emisyjną akcji, ustalona przez strony, a wartością udziałów (tzw. agio) nie tworzy kapitału zakładowego spółki (przesunięta zostaje na kapitał zapasowy), a nadto – stosownie do art. 12 ust. 4 pkt 11 u.p.d.o.p. - nie stanowi przychodu podatkowego. Neutralny podatkowo charakter nadwyżki wartości akcji, ponad ich wartość nominalną (agio) skutkuje tym, że nie powinna być ona uwzględniana przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów ze zbycia akcji (por. prawomocny wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Bk 155/08, dostępny: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przyjmuje za własne powyższe stanowisko. Jest ono w pełni aktualne również w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2017 roku. Zgodnie bowiem z treścią art. 12 ust. 4 pkt 11 u.p.d.o.p., do przychodów nie zalicza się dopłat wnoszonych do spółki, jeżeli ich wniesienie następuje w trybie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach, kwot i wartości stanowiących nadwyżkę ponad wartość nominalną udziałów (akcji), otrzymanych przy ich wydaniu i przekazanych na kapitał zapasowy, oraz w spółdzielniach i ich związkach - wartości wpisowego, przeznaczonych na fundusz zasobowy. Jak wskazano we wniosku o wydanie interpretacji, nadwyżka ponad wartość nominalną akcji wydanych przez Skarżącą zostanie przekazana przez nią na kapitał zapasowy. Nie będzie ona zatem stanowić przychodu Skarżącej. Zatem wartość ta nie powinna być uwzględniana przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodu ze zbycia udziałów. W przeciwnym razie doszłoby do zaburzenia zasady współmierności przychodów i kosztów ich uzyskania. Zatem nieprawidłowe jest stanowisko Skarżącej, że w razie przyszłego odpłatnego zbycia udziałów spółki G. będzie uprawniona do rozpoznania jako koszt uzyskania przychodu wartość emisyjną udziałów spółki G., odpowiadającej wartości rynkowej udziałów spółki G. określonej uprzednio dla celów aportu. Ustalenie kosztów w taki sposób uwzględnia wartość tzw. agio, które nie stanowi przychodu Skarżącej. Skoro zatem nie ma po stronie Skarżącej przychodu – nie może być także – w świetle art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. – kosztu poniesionego w celu jego osiągnięcia.
Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że zaskarżona interpretacja nie narusza powołanych w skardze przepisów prawa materialnego.
Wbrew stanowisku Skarżącej zaskarżona interpretacja nie narusza również przepisów art. 7 Konstytucji RP, art. 120 i 121 § 1 O.p. Analiza przepisów powołanych we wcześniejszej części uzasadnienia wskazuje, że w rzeczywistości nie istnieją wątpliwości w zakresie interpretacji art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., zatem nie było podstaw do zastosowania art. 2a O.p.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 14c O.p. Argument o braku odniesienia się do fragmentu, w którym Skarżąca powołuje się, że sprzedaż udziałów nastąpi w ramach rozwoju jej działalności oraz uzasadnionego gospodarczo i ekonomicznie porządkowania posiadanych aktywów, nie stanowi o wadliwości uzasadnienia zaskarżonej interpretacji. W ramach oceny stanowiska wnioskodawcy organ interpretacyjny nie bada jego sytuacji gospodarczej i nie dostosowuje do tego swego stanowiska. Przedstawiając ocenę zdarzenia przyszłego/stanu faktycznego, organ czyni to wyłącznie na podstawie analizy przepisów prawa podatkowego.
W świetle powyższych okoliczności, skarga, jako niezasadna została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło