III SA/Wa 4236/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Sp. z o.o. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. postanawia - odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi - Skarżąca – S. Sp. z o.o., reprezentowana przez pełnomocnika, radcę prawnego T.F., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powołaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] października 2017 r. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 9 stycznia 2018 r. Skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 11.388 zł, w terminie siedmiu dni od doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenie skargi. Zarządzenie zostało doręczone w dniu 15 stycznia 2018 r., zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. W dniu 26 stycznia 2018 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Skarżącej, a wynikało z nagłej choroby pełnomocnika w dniach od 19 do 24 stycznia 2018 r. Do wniosku pełnomocnik załączył potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię zaświadczenia lekarskiego oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPPr. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że wniosek pełnomocnika Skarżącej z 26 stycznia 2018 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy należało zakwalifikować jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wyjaśnić bowiem należy, że sam wniosek o przyznanie prawa pomocy można złożyć na każdym etapie postępowania. Ustawa nie przewiduje terminu do dokonania tej czynności, a w konsekwencji rygoru wynikającego z niedochowania terminu na jej dokonanie. Dlatego też wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalny. W niniejszej sprawie jednak, wniosek o przyznanie prawa pomocy był odpowiedzią na wezwanie do uiszczenia, w terminie 7 dni, wpisu sądowego od skargi. Złożenie takiego wniosku, w terminie do uiszczenia wpisu, uwalniałoby Skarżącą od zastosowania rygoru jakim jest odrzucenie skargi. Tym samym Sąd przyjął, że wniosek z 26 stycznia 2018 r. dotyczy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "P.p.s.a."), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w świetle art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 powoływanej ustawy). Zgodnie natomiast z § 4 art. 87 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z przywołanych przepisów wynika, że Sąd może przywrócić termin kiedy spełnione zostaną łącznie cztery przesłanki: uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi; wniesienie wniosku o przywrócenie terminu; dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Najważniejszą przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w jego uchybieniu. Podkreślenia wymaga, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy. W związku z powyższym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, Lex nr 30748). Zasada ta, mająca zastosowanie wobec osób niebędacych organami czy profesjonalnymi pełnomocnikami, ma znacznie silniejszy wydźwięk w sytuacji, gdy to właśnie te podmioty domagają się przywrócenia uchybionego terminu. Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Należy nadto zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika konsekwencje procesowe ponoszą strony postępowania. Ustanowiony pełnomocnik bowiem nabywa uprawnienia do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy. Oznacza to, że osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. W konsekwencji badanie przesłanek przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w niniejszej sprawie należy odnieść do zastępującego Skarżącą profesjonalnego pełnomocnika. Ustawodawca nie zdefiniował bliżej pojęcia braku winy – w orzecznictwie sądowym, przyjmuje się, że o braku winy można mówić wówczas, gdy pomimo podjęcia działań ze starannością, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy, strona nie była w stanie dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Przeszkodą w zachowaniu terminu może być zdarzenie nagłe, nieprzewidywalne przez stronę. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Kryteria te są jeszcze surowsze w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98; postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 355/13). Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Tym samym pełnomocnik czy to działając samodzielnie, czy to posługując się osobami trzecimi winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Pełnomocnik winien tak zorganizować pracę kancelarii, by zabezpieczyć interesy mandanta, także na wypadek jakiś nadzwyczajnych wydarzeń, czy to za pośrednictwem pracowników, czy pełnomocników substytucyjnych. Z ugruntowanego już stanowiska orzecznictwa wynika, że sama choroba nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest wystarczającą przyczyną dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu termniu. W przypadku choroby odpowiednim zaświadczeniem lekarskim wykazać trzeba, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności, a także zlecenia jej innej osobie. W ocenie Sądu w badanej sprawie doszło do uchybienia terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu zostało bowiem doręczone 15 stycznia 2018 r., a wniosek o przyznanie prawa pomocy złożono dopiero 26 stycznia 2018 r. Nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik Skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Choroba pełnomocnika trwała od 19 do 24 stycznia 2018 r., natomiast w dniu 26 stycznia 2018 r. złożony został przedmiotowy wniosek wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Należy jednak stwierdzić, że podniesione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie wskazują na brak winy pełnomocnika Skarżącej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Pomimo tego, że choroba pełnomocnika przypadła na okres, w którym biegł termin do uiszczenia wpisu, nie usprawiedliwia to jednak uchybienia terminu. Ugruntowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że samo zaświadczenie lekarskie, czy też zwolnienie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Choroba usprawiedliwia opóźnienie jedynie wówczas, gdy nastąpiła nagle i wymagała leżenia w łóżku, a strona wykazała, że nie miała możliwości wyręczenia się osobą trzecią. Zauważyć w związku z powyższym należy, że przedłożona w niniejszej sprawie, potwierdzona za zgodność z oryginałem, kopia zaświadczenia lekarskiego potwierdza, że pełnomocnik Skarżącej "nie może stawić się w dniach od 19.01 do 24.01.2018 r. na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie III SA/Wa 4236/17 z powodu choroby (...)". W tym miejscu wskazać trzeba, że uzupełnienie braku skargi jakim jest uiszczenie wpisu nie wymagało osobistego stawiennictwa pełnomocnika w Sądzie. W tym celu należało poinformować Skarżącą o konieczności jego uiszczenia we wskazanym terminie lub złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Dla uchylenia się od negatywnych skutków nieuiszczenia wpisu w terminie wystarczyło sporządzenie odręcznego wniosku o zwolnienie Skarżącej z tej opłaty (jedno zdanie) i wysłanie pisma do Sądu. Z treści nadesłanego zaświadczenia lekarskiego nie wynika, że choroba pełnomocnika wyłączyła go z wszelkiej aktywności, którą gdyby pełnomocnik podjął, mógłby tak zorganizować funkcjonowanie kancelarii, które zapewniłoby terminowe dokonywanie czynności procesowych w imieniu Skarżącej. Również w samym wniosku o przywrócenie terminu, poza powołaniem się na zaświadczenie lekarskie, pełnomocnik nie wskazuje na żadne inne nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiałby mu dochowanie terminu. Pełnomocnik nie wykazał tym samym, że jego choroba była takiego rodzaju, że nie pozwoliła mu na wyręczenie się inną osobą, a tym bardziej, że jej rodzaj, czy objawy uniemożliwiały mu osobiste działanie. Pełnomocnik, na którym ciąży obowiązek gorliwego, sumiennego i zgodnego z przepisami prawa wypełniania swoich obowiązków, powinien był zorganizować pracę w taki sposób, ażeby w nagłych, niezaplanowanych sytuacjach nie powodować sytuacji, w których interes strony mógłby zostać zagrożony. W tym celu powinien był zadbać o taką organizację kancelarii, ażeby jego nieobecność nie uniemożliwiała bądź nie utrudniała funkcjonowania mocodawcy, a inne osoby mogły zastąpić go w wykonywaniu obowiązków. W świetle okoliczności sprawy i wyjaśnień pełnomocnika Skarżącej powoływanych na poparcie wniosku, uznać należy, że niedochowanie przez niego terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie było następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu spraw. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.