III SA/Wa 4250/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący M.S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwoma synami. Do majątku zaliczył mieszkanie i nieruchomości rolne, do których nie otrzymuje dopłat. Skarżący utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł, zaś jego żona z wynagrodzenia za pracę wynoszącego [...] zł. Wśród wydatków wymienił czynsz (1.350 zł), energię elektryczną (175 zł), gaz (100 zł), opał (100 zł), opłaty telekomunikacyjne (150 zł), leki (270-400 zł), leczenie i rehabilitację (200 zł), ubezpieczenia (310 zł), użytkowanie wieczyste (50 zł), podatki lokalne (176 zł), korespondencję (100 zł). Skarżący podkreślił, że na żywność i ubranie pozostaje ok. 12 zł dziennie na osobę. Oświadczył, że nie używa rachunku bankowego. Powołał się nadto na takie okoliczności jak: obciążenie podatkami i odsetkami w wysokości ok. 14.000 zł, konieczność spłaty karty kredytowej żony ok. 4.000 zł, konieczność napraw i utrzymania majątku, pomoc obciążonej długami matce, stan zdrowia, który ostatnio się pogorszył. Skarżący przedłożył zeznanie podatkowe, odcinek pocztowy i płacowy. Zaznaczył jednocześnie, że aktualnie nie ma dostępu do dokumentów żony, gdyż wyjechała. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed Sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., I FZ 488/14). Z tego też względu osoby znajdujące się w takiej sytuacji mają prawo ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie), gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu poprzez "wykazanie" należy rozumieć swoiste przekonanie Sądu co do zasadności przyznania prawa pomocy, objawiające się w szczególności przedstawieniem np. dokumentów, oświadczeń pozwalających Sądowi na pełny wgląd w sytuację majątkową osoby wnioskującej, która następnie poddana zostaje weryfikacji, celem zbadania, czy występują przesłanki konieczne do przyznania tego prawa. Tymczasem w niniejszej sprawie swojej trudnej sytuacji materialnej Skarżący nie zdołał wykazać. Wiąże się to z tym, że nie wykonał on w pełni wezwania do nadesłania dodatkowych informacji. W efekcie referendarz sądowy ma do dyspozycji jedynie zeznanie podatkowe Skarżącego i jego żony oraz dokumenty potwierdzające wysokość otrzymywanych przez nich dochodów w postaci renty (nieco ponad [...] zł) i wynagrodzenia za pracę (nieco ponad [...] zł). Dane te są niewystarczające, by móc ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że istotnie uiszczenie należnej opłaty sądowej naraża Skarżącego na – jak to określił - "poważne nadszarpnięcie budżetu domowego". Skarżący nie przedłożył chociażby dokumentów potwierdzających wydatki. W tej sytuacji nie można zweryfikować czy istotnie wydatki te wynoszą – jak sam zadeklarował – 3.111 zł miesięcznie. Nie nadesłał nadto wyciągów z rachunków bankowych żony, trudności z ich dostarczeniem tłumacząc jej nieobecnością. Tłumaczenie to nie przekonuje, m. in. dlatego, że niniejsze postępowanie nie jest pierwszym jakie Skarżący zainicjował i nie jest pierwszym, w którym wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Tym samym zwracając się w piśmie z 31 stycznia 2018 r. z prośbą o "zwolnienie z wszelkich kosztów" mógł się spodziewać, że zostanie wezwany nie tylko do nadesłania stosownego formularza PPF, ale i do dostarczenia dokumentacji uzupełniającej złożoną prośbę. Trudno też – z uwagi na brak jakichkolwiek dowodów – zweryfikować inne przywołane przez Skarżącego okoliczności takie chociażby jak obciążenie podatkami i odsetkami w wysokości ok. 14.000 zł, konieczność spłaty karty kredytowej żony ok. 4.000 zł, czy pomoc świadczona na rzecz matki. Skarżący milczy także w kwestii tak istotnej jak źródło utrzymania i wysokość dochodów osiąganych przez dwóch pełnoletnich i pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym synów. Tymczasem nie można zapominać, że wysokość ich dochodów również wpływa na ocenę możliwości płatniczych Skarżącego. To wszystko powoduje, że wniosek Skarżącego należało załatwić odmownie. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.