III SA/Wa 429/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Asesor WSA Alojzy Skrodzki (spr.), Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Skarżąca wnioskiem z dnia 09-05-2005r., wystąpiła z prośbą o całkowite umorzenie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług powstałej po przeprowadzonej kontroli podatkowej w firmie prowadzonej przez Skarżącą. Wniosek został argumentowany tym, iż do powstania zaległości podatkowych przyczyniła się prowadząca dokumentację firmy księgowa, która nie składała deklaracji VAT-7 i poprzez swoje nieuczciwe działanie doprowadziła do bankructwa prowadzoną przez Skarżącą działalność gospodarczą. Ponadto Skarżąca wskazała, że jest wdową mającą na utrzymaniu dwoje dzieci, jest osobą bezrobotną korzystającą z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 403,40 zł brutto. Działalność gospodarcza została zlikwidowana z dniem 14-06-2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. po przeprowadzonym postępowaniu oraz analizie sytuacji Skarżącej decyzją z dnia [...]-08-2005 r. odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za okres 10-12/2001r. i 01-10/2002r. w kwocie 117.162.60 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 57.647,40 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że nie zaistniał w przedmiotowej sprawie przypadek szczególnie uzasadniony ważnym interesem podatnika w rozumieniu art. 67 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr. 137, poz. 926 z póź. zm.), który uzasadniałby umorzenie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za wyżej wymieniony okres. Pismem z dnia 19-09-2005r. Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji organu pierwszej instancji, w którym wniosła o uchylenie w/w decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów wynikających z art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie przez organ podatkowy wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W uzasadnieniu odwołania Skarżąca podniosła, że nie posiada w chwili obecnej możliwości uregulowania zaległości podatkowej, oraz wskazała na uznaniowość tego typu decyzji, jednak jej zdaniem poza uznaniem pozostaje ocena wystąpienia w konkretnej sprawie przesłanek umorzenia. Jednocześnie Skarżąca wskazała, że jest osobą bezrobotną, nie posiada rzeczy ruchomych i nie prowadzi działalności gospodarczej, gdyż została ona zlikwidowana. W związku z czym, zajęcie prawa majątkowego stanowiącego świadczenie emerytalne i z ubezpieczenia społecznego pozbawia Skarżącą możliwości utrzymania siebie i rodziny, co zmusza ją do korzystania z pomocy opieki społecznej. Skarżąca podniosła także, iż organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę z urzędu, iż w toku postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne, w związku z czym z tego względu także powinien umorzyć zaległość. Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu argumentów zawartych w złożonym odwołaniu, decyzją z dnia [...]-11-2005r, nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...]-08-2005r uznając, że stanowisko Naczelnika Urzędu jest właściwe i zgodne z treścią art. 67 §1 Ordynacji podatkowej. W skardze na ww. decyzję organu drugiej instancji Skarżąca wskazuje, iż na obecną chwilę nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 2 ust 2 prawa o działalności gospodarczej. Ponadto wyjaśnia, iż jest osobą bezrobotną. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ podatkowy powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia należy uczynić kwestię istnienia przesłanek będących warunkiem sine qua non umorzenia zaległości podatkowej a także ocenić czy organ podatkowy nie naruszył przepisów postępowania podatkowego w sposób istotny mający wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się bowiem do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem podatkowym, tzn. czy organ podatkowy prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Sąd stwierdził w rozpoznawanej sprawie, iż w toku tego postępowania nie podjęto niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie uwzględniono istotnych okoliczności, z punktu widzenia umorzenia zaległości, jakie powstały pomiędzy wydaniem decyzji I i II instancji. Przede wszystkim organ drugiej instancji nie wziął pod uwagę w swojej decyzji faktu utraty przez Skarżącą prawa do zasiłku dla bezrobotnych. O tym fakcie skarżąca informowała organ drugiej instancji w piśmie z dnia 14 listopada 2005 r. W ocenie Sądu, pominięcie tego faktu, który wpływa na sytuację materialną strony skarżącej stanowiło naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej. Również organ podatkowy drugiej instancji przy ocenie kondycji finansowej gospodarstwa domowego Skarżącej nie wziął pod uwagę otrzymywanej przez córkę skarżącej świadczenia rentowego oraz dochodów syna. Otrzymywane środki przez członków rodziny również miały wpływały na sytuację finansową skarżącej poprzez ograniczenie wydatków na ww osoby. Organ drugiej instancji nie odniósł się także do zarzutu skarżącej zawartego w odwołaniu a dotyczącego kwestii umorzenia zaległości ze względu na uzasadnione przypuszczenie, że w toku postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W tym miejscu Sąd zauważa, iż treść decyzji powinna zawierać odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu w celu przekonania strony o bezzasadności lub też słuszności jej zarzutu. Organ drugiej instancji pominął również w decyzji fakt posiadania przez skarżącą udziału w nieruchomości, co mogło mieć istotny wpływ przy podejmowaniu decyzji w sprawie umorzenia zaległości podatkowych. Zatem stwierdzić należy, iż w procesie dochodzenia do tej decyzji organ odwoławczy nie uwzględnił całokształtu okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes społeczny uzasadniający udzielenie ulg bądź też odmowę. Organ podatkowy nie rozważył rzetelnie sytuacji materialnej wnioskodawcy. Ograniczył się w swojej decyzji jedynie do wyjaśnienia zasad umorzenia zaległości a także wskazania przyczyn powstania zaległości, stwierdzając, że to strona ponosi odpowiedzialność za dobór osób, z którymi współpracuje, a które doprowadziły do likwidacji działalności skarżącej. Sąd stwierdza, że doszło w niniejszej sprawie do naruszenia art. 122 ord. pod. w związku z czym nie można ocenić na tym etapie czy w sprawie zachodzi ważny interes skarżącej czy też ważny interes publiczny. Wskazany przepis stanowi o obowiązku organu podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Na koniec, Sąd zauważa, na co Skarżąca powinna również zwrócić uwagę, iż w świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie NSA koncepcji interpretacyjnej przepisów podatkowych zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru (w tym przypadku: ważny interes podatnika oraz interes publiczny), stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do udzielenia ulgi dysponuje bowiem organ podatkowy. Prawem do umorzenia zaległości podatkowych dysponuje w tym przypadku organ podatkowy, który może, ale nie musi, umorzyć zaległości podatkowe. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy i uwzględnieniu całokształtu okoliczności organ podatkowy nadal posiadał będzie prawo uwzględnienia wniosku lub też jego odmowy zgodnie z uznaniem administracyjnym. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w związku art. 200 oraz art. 152 p.p.s.a, rozstrzygnął jak w sentencji.