III SA/Wa 4305/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca W.M. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując na brak środków na uiszczenie wpisu sądowego, brak zatrudnienia i brak dochodów. Obecnie Skarżąca opiekuje się [...]-letnią córką. Skarżąca [...] stycznia 2018 r. zawiesiła działalność gospodarczą. Ponadto Skarżąca oświadczyła, że w 2017 r. osiągnęła dochód z tytułu zatrudnienia – [...] zł, a znaczna część tego dochodu została przeznaczona na wydatki związane z opieką nad dzieckiem. Z mężem Skarżąca ma rozdzielność majątkową. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i córką (ur. [...] r.). Posiada dom o powierzchni 250 m² (wartość 500.000 zł) oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 4 ha i 26a o wartości około 700.000 zł. Mąż Skarżącej posiada mieszkanie o wartości 500.000 zł (kredyt z ratą 2.500 zł). Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej mąż Skarżącej uzyskuje miesięczny dochód w kwocie około 10.000 zł. Do miesięcznych wydatków Skarżąca zaliczyła: ratę kredytu na dom – 2.420 zł, ubezpieczenie na życie – 200 zł, pozostałe kredyty – 1.100 zł, wydatki na czynsz, media, prąd – około 1.300 zł, zobowiązania podatkowe – około 2.200 zł, koszty prowadzenia działalności gospodarczej – około 1.000 zł, koszty utrzymania dziecka – około 750 zł, dodatkowe zobowiązania – 250 zł. Łącznie Skarżąca wskazała wydatki na kwotę 9.000 zł. Oświadczyła też, że łączne zobowiązania wynoszą 1.300.000 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego w niniejszej sprawie oraz w sprawie o sygn. III SA/Wa 286/18 Skarżąca nadesłała: akt notarialny potwierdzający rozdzielność majątkową, zeznania podatkowe za 2016 i 2017 r., wyciągi z rachunków bankowych, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, rachunki miesięcznych opłat, deklaracje VAT-7. Ponadto Skarżąca oświadczyła, że za obsługę prawną zalega z płatnościami na kwotę 14.575,50. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej jako: "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 maja 2015 r. (II FZ 428/15) wprowadzono ją do porządku prawnego w celu zapewnienia możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do Sądu tym osobom, które, ze względu na trudną sytuację materialną, zmuszone byłyby do rezygnacji z obrony swych praw przed Sądem z powodu kosztów sądowych przekraczających ich możliwości finansowe. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym) – zob. art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zdaniem referendarza sądowego wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawione dokumenty (w niniejszej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 286/18) wykluczają bowiem Skarżącą z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Wynika z nich mianowicie, że mąż Skarżącej prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu dochód w kwocie około 10.000 zł. ponadto Skarżąca i jej mąż posiadają pokaźny majątek tj. dom o wartości 500.000 zł, gospodarstwo rolne o wartości 700.000 zł oraz mieszkanie o wartości 500.000 zł. Nie wiadomo przy tym czy Skarżąca i jej mąż uzyskują dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego, a jeśli tak to w jakiej wysokości oraz czy np. wynajmują posiadane mieszkanie. Ponadto na rachunek bankowy Skarżącej (Skarżąca wyjaśniła, że rachunek bankowy M.M. jest w rzeczywistości jej rachunkiem) wpłynęły kwoty w październiku i listopadzie 2017 r. 9.477,00 i 9.470 zł. Faktem jest, że Skarżąca i jej mąż ponoszą wysokie koszty utrzymania jednakże koszty te nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Wskazać również należy, że okoliczność ponoszenia wysokich kosztów sądowych nie może sama w sobie przesądzać o zwolnieniu od kosztów sądowych ( w niniejszej sprawie wpis sądowy 9.795 zł, a w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2.000 zł) Jak się podkreśla w orzecznictwie prawo pomocy ma służyć osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny. Nie chodzi tu przy tym o utrzymanie na określonym poziomie, zwykłym dla wnioskodawcy i o wpływ polegający na obniżeniu tego poziomu. Ustawodawca utrzymanie, jakie nie może doznać uszczerbku, określił jako "konieczne". Oznacza to, że prawo pomocy może być przyznane, jeżeli uiszczenie kosztów sądowych zagrozi możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. Uiszczenie tychże kosztów, jak każdy wydatek finansowy powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje jedynie osobom, które w istocie rzeczy zmian tych i oszczędności nie mają możliwości dokonać, a wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie (por. postanowienie WSA w Warszawie z 20 października 2009 r., III SA/Wa 1359/09). W ocenie referendarza sądowego taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Tym samym referendarz sądowy nie widzi powodu, aby koszty prowadzonego przez Skarżącego postępowania przerzucać na podatników. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.