III SA/Wa 437/12

Dnia 9 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, , po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. postanawia: 1) przyznać J. sp. z o.o. z siedzibą w W. prawo pomocy poprzez zwolnienie od części wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 2000 zł (dwa tysiące złotych); 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca – J. sp. z o.o. z siedzibą w W., w skardze z 4 stycznia 2012 r. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, iż nie prowadzi obecnie działalności, nie osiąga przychodów i nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania. Z nadesłanego przez Skarżącą formularza PPPr, wynika, że kapitał zakładowy wynosi 2.000.000 zł., natomiast w ostatnim roku poniosła stratę w wysokości 317.820,25 zł. Z dołączonego do formularza PPPr bilansu zysków i strat wynika, że na koniec 2011 r. należności długoterminowe Skarżącej wyniosły 8.631.360 zł., natomiast należności krótkoterminowe 8.253.085,52 zł. Fundusz zapasowy wynosi zaś 558.009,12 zł. Postanowieniem z 28 marca 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie od ww. postanowienia złożonym w ustawowym terminie, Skarżąca wskazała, że jej sytuacja finansowa doprowadziła do wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości Skarżącej w podatku od towarów i usług. Kserokopię ww. decyzji załączono do sprzeciwu. Skarżąca podkreśliła też, że kwota 8.631.360 zł. wskazana jako należność długoterminowa, została zajęta w prowadzonym wobec niej postępowaniu egzekucyjnym i znajduje się w depozycie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270) – dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 2 marca 2012 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zasadą jest, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W ocenie Sądu przyznanie Skarżącej prawa pomocy w całości, tj. w żądanym zakresie nie jest zasadne. Podkreślić bowiem należy, że przyznanie prawa pomocy uwarunkowane jest niemożnością zgromadzenia odpowiednich środków m.in. na wpis sądowy, a nie trudnościami w ich zgromadzeniu. Założeniem tego prawa jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony racji podmiotom, które nie mają obiektywnych możliwości uiszczenia kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania kosztem, którego poniesienie jest niezbędne do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego jest wpis w kwocie 97.588 zł. Co prawda, zdaniem Sądu, Skarżąca w obecnej sytuacji nie jest w stanie uiścić tego wpisu w całości, ale jest w stanie wygospodarować i uiścić kwotę 2000 zł. Jakkolwiek Skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej w okresie ostatnich 6 miesięcy, ze znajdującej się w aktach sprawy deklaracji dla podatku od towarów i usług za styczeń 2012 r. wynika, iż pomimo zajęć na rachunkach bankowych była ona w stanie wygospodarować 5.809 zł na nabycie towarów i usług. Ponadto Skarżąca w dalszym ciągu posiada fundusz zapasowy w kwocie 558.009,12 zł. Tym niemniej Sąd uwzględnił okoliczność, że rozpatrywana sprawa jest jedną z 9 spraw Skarżącej w tutejszym Sądzie i w każdej z nich ciąży na niej obowiązek uiszczenia wpisu. W tej sytuacji Sąd za zasadne uznał zwolnienie Skarżącej z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi należnego w niniejszej sprawie ponad kwotę 2000 zł. Jak już wyżej wspomniano zdaniem Sądu uiszczenie kwoty 2000 zł leży w możliwościach finansowych Skarżącej. Tym samym za spełniony Sąd uznał warunek przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Posiadane przez nią środki nie są dostateczne do poniesienia pełnych kosztów postępowania. Bez znaczenia są natomiast podniesione przez Skarżącą okoliczności związane z wymiarem podatku oraz orzeczenie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu. Orzekając w przedmiocie prawa pomocy Sąd nie bierze pod uwagę wyroków zapadłych w innych sprawach skarżącej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.