III SA/Wa 438/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "M." sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "M." sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do września 2003 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 6446 zł "M." sp. z o.o. w W., powoływana dalej jako "Skarżąca" wniosła, na formularzu PPPr, o zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc że nie posiada jakichkolwiek środków na ich pokrycie. Skarżąca od kilku lat nie prowadzi żadnej działalności. Nie posiada także majątku. Wartość środków trwałych oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy określiła jako "0". Pismem z 12 maja 2009 r. referendarz sądowy wezwał Skarżącą do udzielenia dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego, których jednakże Skarżąca nie przesłała. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2009 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżąca nie wykazała, że stan majątkowy uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania sądowego. Od tego postanowienia Skarżąca wniosła sprzeciw jednocześnie wskazując, że spółka faktycznie nie istnieje, nie prowadzi działalności gospodarczej, nikogo nie zatrudnia, nie posiada majątku oraz nie składa deklaracji podatkowych w tym VAT 7. W związku z powyższym Skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zważywszy powyższe w przypadku wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, postanowienie przez niego wydane traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis ten nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przede wszystkim złożyć stosowny wniosek na urzędowym formularzu – w tym przypadku PPPr (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w tej formie wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie kondycji finansowej wnioskodawcy. W razie gdy zawarte we wniosku oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, bądź też gdy budzą one wątpliwości, Sąd może podjąć działania zmierzające do uzyskania pełnego obrazu możliwości płatniczych wnioskodawcy, wzywając go do przedstawienia określonych informacji lub dokumentów źródłowych służących weryfikacji złożonych wcześniej oświadczeń. Możliwość taką daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. Z możliwości tej w niniejszej sprawie skorzystano, wzywając Skarżącą, pismem z 12 maja 2009 r., do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów. Z obowiązku tego Skarżąca nie wywiązała się, przez co uniemożliwiła rzetelną analizę jej zdolności płatniczych, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca nie przesłała mianowicie zeznań podatkowych, bilansu i rachunku zysków i strat, deklaracji VAT-7, wyciągów z rachunków bankowych. Nie wyjaśniła od kiedy konkretnie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie wskazała przyczyn dla których działalności tej do chwili obecnej nie zlikwidowała. Nie nadesłała informacji o posiadanych udziałach w innych jednostkach oraz o wierzytelnościach i zobowiązaniach, w tym informacji o prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych. Z tego powodu nieznana pozostała rzeczywista sytuacja majątkowa Skarżącej i stopień zdolności gospodarowania posiadanymi przez nią środkami. Sąd uznaje za gołosłowne argumenty podniesione przez Skarżącą na etapie sprzeciwu, iż spółka faktycznie nie istnieje, nie prowadzi działalności gospodarczej, nikogo nie zatrudnia, nie posiada majątku oraz nie składa deklaracji podatkowych w tym VAT 7. Sąd zwraca uwagę, że Skarżąca do sprzeciwu nie dołączyła jakichkolwiek dokumentów, które pozwalałyby zweryfikować jej oświadczenia. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do oceny możliwości płatniczych Skarżącej. Skarżąca nie może oczekiwać, iż przy orzekaniu o przyznaniu prawa pomocy Sąd poprzestanie na ogólnikowych oświadczeniach o niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Bazowanie na samych tylko oświadczeniach strony godziłoby bowiem w istotę instytucji prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami Skarbu Państwa (por. art. 212 § 2 p.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tymże postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Tymczasem Skarżąca nie wykazała w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, że sytuacja materialna uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., 254 § 1 p.p.s.a., 260 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.