III SA/Wa 44/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych M. B. – dalej "Skarżąca – pismem z dnia 8 grudnia 2014 r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. Wraz ze skargą złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że jest matką samotnie wychowującą dziecko. Wskazała, że jej wynagrodzenie wynosi 1.438,04 zł netto (2.000 zł brutto) miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że ponosi koszty obsługi prawnej, które w 2014 r. wyniosły 13.068 zł. W tej sytuacji Skarżąca nie ma możliwości uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 67.697 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką (ur. w [...] r.). Ponadto Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów i złożenia oświadczeń dotyczących sytuacji finansowej, Skarżąca nadesłała zeznania podatkowe, z których wynika, że w 2014 r. uzyskała dochód w kwocie 22.520,45 zł, a w 2013 r. dochód w kwocie 167.693,50 zł. Skarżąca przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego i wyjaśniła, że wraz z córką utrzymuje się z pracy zarobkowej oraz pomocy matki. Pomoc udzielana przez matkę Skarżącej polega na ponoszeniu kosztów utrzymania domu, w którym Skarżąca zamieszkuje wraz z córką oraz zakupie biletu komunikacji miejskiej (60 zł). Dom jest własnością matki Skarżącej. Skarżąca ponosi koszty telewizji, Internetu i inne. Skarżąca wyjaśniła, że ma także zasądzone alimenty w wysokości 400 zł od byłego męża. W ostatnich miesiącach były mąż ze względu na kłopoty finansowe nie mógł płacić alimentów jednakże na początku 2015 r. spłacił zadłużenie w wysokości 18.000, z czego 16.000 zł. Skarżąca 8 stycznia 2015 r. wpłaciła na rachunek bankowy. Skarżąca wyjaśniła również, że posiada zobowiązania podatkowe na kwotę 6.769.622 zł oraz kredyt na zakup domu matki w kwocie 540.350 zł. Skarżąca podniosła, że mama przebywa od 2007 r. w [...]. Matka Skarżącej sprzedała odziedziczony dom w H. i postanowiła zakupić nieruchomość, w której Skarżąca obecnie mieszka wraz z córką. Banki w Polsce nie udzieliły, kredytu mamie ze względu na miejsce zamieszkania i pracy, wobec tego Skarżąca zaciągnęła przedmiotowy, kredyt, który spłacała do września 2014 r. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, że ponieważ zabrakło jej środków na terminową zapłatę raty kredytu, pożyczyła w dniu 5 listopada od swojej koleżanki M. T. kwotę 1.500 zł., którą oddała 17 listopada, po otrzymaniu wsparcia od Mamy. Część otrzymanych środków w kwocie 4.500 zł wpłaciła na rachunek. Z kwoty tej Skarżąca, jak wyjaśniała - zapłaciła także za biżuterię, o której zakup dla siebie prosiła ją mama. Pożyczkę od koleżanki w wys. 4.000 zł z 21 listopada 2014, spłaciła wraz z pożyczką z 4 grudnia w wys. 2.000,- (z której praktycznie nie skorzystała) gotówką, po otrzymaniu od mamy wsparcia w wys. 8.000 zł, z których resztę wpłaciła na rachunek w dniu 4 grudnia. Pożyczkę od M. T. w wys. 2.650 zł z dnia 5 grudnia 2014 r. spłaciła gotówką w dniu 15 grudnia po otrzymaniu od mamy 5.000 zł. z których resztę wpłaciła na rachunek. Skarżąca wyjaśniła, że pożyczkę od koleżanki otrzymaną w dniu 7 stycznia 2015 r. spłaciła gotówką w dniu 8 grudnia po otrzymaniu od byłego męża zaległych alimentów, resztę wpłacając na rachunek. Wpłata na swój rachunek kwoty 10.000 zł w dniu 13 stycznia 2015 r., była zwrotem dla Skarżącej za zapłatę kwot: 3.575,00 zł. w dniu 5 grudnia 2014 r. za rezerwacje dla P. K. pobytu w P. (tego dnia przebywał za granicą i nie mógł zapłaty dokonać) oraz - 6.150 zł. dla Kancelarii Adwokackiej Pani E. Z., za P. S.J. wypłata w dniu 20 stycznia 2015 r., natomiast kwota - 1.225 zł. w B. , wiązała się z podróżą służbową, w trakcie której, wypłaty z karty firmowej zostały zablokowane i Skarżąca musiała użyć karty prywatnej dla pozyskania środków finansowych. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, że kwotę 8.856 zł (FV nr [...]), którą zapłaciła gotówką p. mec. L. L. za obsługę prawną w grudniu 2014 r., miała odłożoną już wcześniej, przewidując koszty sporządzenia m.in skargi do WSA w Warszawie. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2015 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 25 maja 2015 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, w którym pełnomocnik Skarżącej odniósł się do argumentów referendarza sądowego przemawiających za odmową przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik przede wszystkim wyjaśnił, że P. Sp. z o.o. od 2013 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, a Skarżąca nie otrzymuje żadnego z niej wynagrodzenia. Ponadto odniósł się do wpływów na rachunek bankowy Skarżącej twierdząc, że te krótkie czasowo "pożyczki", które były możliwe dzięki pomocy matki Skarżącej i otrzymaniu skumulowanej wpłaty zaległych alimentów nie świadczą o "niezłej kondycji" finansowej. Odnosząc się do kwestii zbędności wydatków dwa razy po 1.051 zł w grudniu na "[...]" stwierdził, że nie można tego uznać ani za wydatek zbędny ani świadczący o dobrej kondycji finansowej Skarżącej zwłaszcza biorąc pod uwagę tryb pracy Skarżącej. Pełnomocnik Skarżącej odniósł się również do kosztów miesięcznego utrzymania Skarżącej wskazując, że ponosi ona drobne koszty stałe jak np. telewizja, internet, natomiast wszystkie koszty utrzymania domu ponosi matka Skarżącej włącznie z opłaceniem mediów. W ocenie pełnomocnika Skarżącej referendarz sądowy błędnie zinterpretował: 1. kwoty 12.700 zł uznań na rachunku, w styczniu 2015 r., które w jednym przypadku były zwrotem pożyczek, których udzieliła Skarżąca zaewidencjonowanych na rachunku bankowym, w drugim zwrotu tej samej kwoty pożyczki, której nie wykorzystała, co powoduje, że nie stanowiło to dla Skarżącej żadnego przysporzenia oraz, oraz kwalifikacji zdarzenia nadzwyczajnego jakim była zapłata skumulowanych alimentów w wys. 16.000 zł.; 2. otrzymania od matki kwoty 5.000 w dniu 15 grudnia 2014 r., które nie zostały zaewidencjonowane na rachunku bankowym, co jak wskazane zostało wyżej nie jest prawdą i opisane zostało w oświadczeniu; 3. nieokreślonych wątpliwości dot. wpłat: 3.575 zł. za p. P. K., I dla kancelarii adwokackiej 6.150 zł, oraz wypłaty z rachunku bankowego kwoty 1.225 zł. w B. ze względu na zablokowanie karty firmowej, które doprowadziły do stwierdzenia że Skarżąca nie znajduje się w złej kondycji jeśli takich pożyczek udziela, co jest konstatacją niezrozumiałą, bowiem Skarżąca nie ukrywa posiadania takich kwot, nie darowuje ich nikomu, kiedy ma taką możliwość to je pożycza (6.150 zł. na 5 dni) lub dokonuje wypłat aby mieć możliwość powrotu do kraju z podróży służbowej; 4. posiadanie przez Skarżącą nieujawnionego rachunku bankowego lub źródła otrzymywania pieniędzy, w kontekście otrzymania od matki 8.000 zł., które oparte jest wyłącznie na domysłach, przy czym Skarżąca ma pełną świadomość dot. konsekwencji składanych przez siebie wyjaśnień i zaprzecza temu; 5. zakupu biżuterii dla matki, za otrzymane od niej pieniądze, do czego trudno się ustosunkować, bowiem nie wiadomo czego te wątpliwości dotyczą, czy tego, że Skarżąca zakupiła, czy tego za czyje pieniądze, czy tego dla kogo, czy ceny biżuterii, czy jeszcze innych okoliczności; 6. spłaty pożyczki ze stycznia 2015 r. w grudniu 2014 r., co było pomyłkowym wskazaniem przez Skarżącą miesiąca, znajdującym potwierdzenie na str. 2 oświadczenia; 7. zapłaty kwoty 8.856 zł. Skarżąca podkreśliła, że nie były to oszczędności, tylko pozostałości po dochodach z roku 2012 i latach wcześniejszych, które po ustanowieniu w 2013 r. pełnomocnika Skarżąca odłożyła na ten cel, co znajduje potwierdzenie w ostatnim zdaniu oświadczenia; 8. kwestii zbędności zapłaty za fitness catering, co zostało wyjaśnione i udokumentowane. W ocenie Skarżącej z powyższych wywodów wynika, że odmowa przyznania prawa pomocy Skarżącej oparta jest na: - błędnych przesłankach - pkt 1, 2; - nieokreślonych wątpliwościach - pkt 3 I 5; - niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego - pkt - 6, 7, 8; - nieuzasadnionych domysłach przeczących doświadczeniu życiowemu, z którego wynika, że ukrycie posiadania rachunku bankowego w dzisiejszej rzeczywistości jest praktycznie niemożliwe pkt 4. Wskazała ponadto, że skala finansowa, których dotyczą wątpliwości wskazane w postanowieniu, na pierwszy rzut oka i bez konieczności dokonywania wyliczeń nie przystaje do skali prawa pomocy o które ubiega się Skarżąca, stanowiących kwotę 67.697 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 28 kwietnia 2015 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis od skargi w wysokości 67.697 zł. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej Skarżącej, ocenie dokumentów źródłowych oraz informacji przedstawionych przez Skarżącą, Sąd doszedł do przekonania, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie uiścić kwoty 67.697 zł. tytułem wpisu należnego od skargi. Przedstawione przez Skarżącą informacje budzą bowiem wątpliwości, co do faktycznej sytuacji majątkowej, w której znajduje się Skarżąca. Z oświadczeń Skarżącej wynika, że jej wynagrodzenie za pracę wynosi 1.438,04 zł miesięcznie, z drugiej jednak strony analiza przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wskazuje, że na koncie Skarżącej suma uznań w styczniu 2015 r. wyniosła 30.689,48 zł, w grudniu 2014 r. 11.209,36 zł, a w listopadzie 2014 r. 12.273,27 zł. Przy czym z porównania wyjaśnień Skarżącej z przedstawionym wyciągiem z rachunku bankowego wynika, że nie są to wszystkie kwoty jakimi Skarżąca dysponowała w tym okresie, np. kwota 5.000 zł, którą Skarżąca otrzymała od matki w dniu 15 grudnia 2015 r. Wątpliwości budzą również kwoty 3.575 zł – uiszczona 5 grudnia 2014 r. tytułem wpłaty zaliczki za rezerwację pobytu w P. dla P. K.; kwota 6.150 uiszczona tytułem wypłaty dla kancelarii Adwokackiej za firmę, w której Skarżąca jest zatrudniona (P. s.j.), a także wypłata kwoty 1.225 zł w B. , z uwagi na zablokowanie karty służbowej. Dokonane transakcje przeświadczają, że Skarżąca nie znajduje się w złej kondycji finansowej skoro jest w stanie udzielać tego rodzaju pożyczek. W piśmie z dnia 25 maja 2015 r. pełnomocnik Skarżącej odniósł się szczegółowo do wskazanych wyżej transakcji na rachunkach bankowych twierdząc, że nie zwiększały one zasobności Skarżącej w środki finansowe. Ponadto dodał, że zasilenie od matki Skarżącej są przeznaczone na koszty spłaty kredytu i utrzymania domu włącznie z mediami. Jednak podkreślenia wymaga, że Skarżąca wyjaśnień tych nie poparła żadnymi stosownymi dokumentami. Ponadto wątpliwości Sądu budzą oświadczenia pełnomocnika, że matka Skarżącej nie dokonuje przelewów międzybankowych na rachunek córki a pieniądze często podaje przez znajomych lub też sama przylatuje do kraju w okresach przedświątecznych, ponieważ opłaty takie jak spłata kredytu czy też media są stałe. Ponadto wskazać należy, że niektórych z wydatków Skarżącej nie można określić mianem niezbędnych jak np. opłaty za fitness catering w wysokości 1.051 zł miesięcznie. Pełnomocnik Skarżącej dowodził, że w przeliczeniu na dzień kwota 47 zł za pełne wyżywienie na dzień nie jest kwotą ani zbędny ani świadczący o dobrej kondycji finansowej Skarżącej, jednak zestawienie tej kwoty z miesięcznymi dochodami Skarżącej w wysokości 1438,04 zł budzą wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej Skarżącej oraz wszystkich źródeł dochodu. Mając powyższe na uwadze a także podkreślając, że Skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła twierdzeń sformułowanych w piśmie z dnia 25 maja 2015 r. Sąd uznał je za nierzetelne i stwierdził, że Skarżąca nie zrealizowała ciążącego na niej na mocy art. 246 § 1 P.p.s.a. obowiązku i nie wykazała zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. Zgodnie z art. 243 P.p.s.a., sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie leży przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających wniosek w tym zakresie. To strona powinna (czego w rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie uczyniła) przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Nie dysponując pełnym obrazem sytuacji materialnej Skarżącej oraz dowodami potwierdzającymi tę sytuację, Sąd nie ma podstaw do uwzględnienia jej wniosku. Natomiast informacje zawarte we wniosku o udzielenie prawa pomocy oraz w sprzeciwie okazały się być niewystarczające dla uwzględnienia żądania Skarżącej. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.