III SA/Wa 441/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - Skarżący – J. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że dysponuje bardzo skromnym dochodem w wysokości ok. 2.300 zł brutto. Środki należące do skarżącego w całości przeznaczane są na bieżące wydatki. Żona skarżącego jest po operacji [...] i nie pracuje. Razem ze skarżącym i jego żoną mieszka również ich dorosły, chory syn, który wymaga opieki. Z oświadczeń skarżącego wynika, że nie posiada on żądanego majątku nieruchomego ani ruchomości. Zgromadził natomiast oszczędności w wysokości 10.124 zł. Na miesięczny dochód trzyosobowej rodziny skarżącego składają się: rena skarżącego 996,83 zł, wynagrodzenie skarżącego z tytułu umów zlecenia 1.340 zł, zasiłek pielęgnacyjny żony skarżącego 1.300 zł, renta syna 940,27 zł, tj. łącznie 4.577,10 zł netto miesięcznie. Z kolei miesięczne wydatki to: koszty utrzymania domu i media ok. 600 zł i kredyty konsumpcyjne ok. 800 zł. Reszta dochodów przeznaczana jest na zakup żywności, leków odzieży, środków czystości i innych okazjonalnych zakupów. Do wniosku skarżący załączył m.in. dokumenty potwierdzające wysokość uzyskiwanych dochodów i przykładowe (szczegółowe) zestawienie miesięcznych wydatków. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej – "P.p.s.a"), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W tym miejscu wskazać trzeba, że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 670 zł. Odnosząc powyższą kwotę do sytuacji finansowej skarżącego, uznać należało, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Przy czym referendarz sądowy nie neguje, że sytuacja finansowa rodziny skarżącego nie jest najlepsza, zwłaszcza z uwagi na chorobę syna. Niemniej jednak, jak wynika z przedstawionego zestawiana miesięcznych dochodów i wydatków, uzyskiwane dochody wystarczają na zaspokojenie potrzeb życiowych rodziny, w tym na spłatę kredytów i leczenie. Przede wszystkim natomiast, jak oświadczył sam skarżący, posiada on oszczędności w wysokości 10.124 zł. Wykazana we wniosku kwota oszczędności może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe, nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, która to sytuacja uniemożliwia pokrycie kosztów postępowania. Skoro skarżący posiada oszczędności, to pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu jego rodziny. W konsekwencji nie spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.