III SA/Wa 444/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Fundacja [...] z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] , [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych, odmowy odroczenia zapłaty zaległości podatkowych, odmowy umorzenia odsetek za zwłokę oraz umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie udzielenia ulg w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2009 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Fundacja [...] z siedzibą w J. – dalej "Skarżąca" lub "Fundacja", na urzędowym formularzu PPPr wniosła do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek Skarżąca wskazała, że od 2010 r. nie zatrudnia pracowników, a wszelkie działania statutowe wykonuje przy pomocy wolontariuszy. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomości, których spieniężenie mogłoby pozwolić na zapłacenie kosztów sądowych, a zajęcie egzekucyjne nie pozwala na uzyskanie kredytu na opłacenie kosztów sądowych. Skarżąca podniosła, ze Sąd Rejonowy dla W., [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. zwolnił Fundację od ponoszenia opłaty sądowej i opłaty za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym,. W oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca wskazała kapitał założycielski w wysokości [...] zł. (w 2004 r.). Oświadczyła, że nie posiada środków trwałych, oraz że poniosła stratę w 2011 r. w wysokości 2.560 zł. W 2012 r. przewidywana jest strata w podobnej wysokości. Na rachunku bankowym Skarżąca posiada: w banku [...] kwotę 212,69 zł, w banku [...] kwotę 23 zł. Skarżąca przedłożyła również wyciągi z rachunków bankowych oraz oświadczyła, że odpis zeznania podatkowego CIT-8 za 2011 r. został dołączony do skargi. Natomiast zeznanie podatkowe CIT-8 oraz bilans i rachunek zysków i strat za 2012 r. może zostać przedłożony po 31 marca 2013 r. Skarżąca oświadczyła również, że dołącza odpis bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2011 r. Jednakże w aktach sprawy brak jest dokumentów, które wymienia Skarżąca. Skarżąca bowiem (mimo oświadczenia) nie złożyła ani odpisu zeznania podatkowego CIT-8 za 2011 r., ani też odpisu bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2011 r. Nie zostały również przedłożone mimo oświadczenia, że czynność ta może zostać dokonana dopiero po 31 marca 2013 dokumenty za 2012 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a może zostać przyznane, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną z kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, gdyż wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi w wysokości 500,00 zł oraz stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 2 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). Tymczasem Skarżąca nie wykonała wezwania referendarza sądowego i wymaganych dokumentów źródłowych nie przedłożyła. W szczególności Skarżąca nie przedłożyła mimo, że była do tego zobowiązana zeznania podatkowego za 2012 r., informacji o wysokości osiągniętego przez Fundację dochodu (poniesionej straty) za 2013 r., a także odpisów bilansów i rachunków zysków i strat za 2011 i 2012 r. Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zatem rozpoznać w oparciu o przedłożone informacje oraz akta sprawy. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 2 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby referendarz sądowy miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Z przedłożonych informacji wynika, że Skarżąca posiada na rachunkach bankowych kwoty około 200 zł i około 30 zł. Na rachunek bankowy Fundacji w banku [...] wpływają systematycznie kwoty tytułem "rozliczenie kasy". Przykładowo 23 listopada 2012 r. wpłynęła kwota 200 zł, 24 grudnia 2012 r. kwota 200 zł, 25 stycznia 2013 r. kwota 550 zł. Dysponując tylko takimi informacjami referendarz sądowy nie był w stanie dokonać zestawienia dochodów Skarżącej z Jej wydatkami. Niemożliwa zatem była ocena kondycji finansowej Skarżącej i ocena czy Skarżąca jest w stanienie ponieść należne w sprawie koszty sądowe. Wobec niedostosowania się przez Skarżącą do wezwania z 1 marca 2013 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącej, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 P.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.