III SA/Wa 454/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, , po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika strony skarżącej doradcy podatkowego W. G. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. postanowił - odmówić pełnomocnikowi z urzędu doradcy podatkowemu W.G. przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu - Postanowieniem z 2 września 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 454/12 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał Skarżącemu – P. R. prawo pomocy w postaci ustanowienia doradcy podatkowego i zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z 7 października 2011 r. Krajowa Rada Doradców Podatkowych wskazała dor. pod. W. G. jako pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi P.R. . Od tego momentu korespondencja była kierowana do pełnomocnika z urzędu. Z protokołu rozprawy z 12 czerwca 2012 r. wynika, że pełnomocnik nie stawił się na rozprawie. Sąd, wyrokiem z 21 czerwca 2012 r., uchylił zakwestionowaną decyzję. Pełnomocnik skarżącego, pismem 27 lipca 2012 r., odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej od orzeczenia z 21 czerwca 2012 r., zwrócił się o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Referendarz sądowy postanowieniem z 10 sierpnia 2012 r. odmówił pełnomocnikowi z urzędu doradcy podatkowemu W. G. przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. W sprzeciwie na ww. postanowienie pełnomocnik skarżącego podniósł, iż wbrew stanowisku referendarza zapoznał się z materiałami sprawy przed rozprawą, bowiem jego klient dysponował całością materiału znajdującego się w aktach sprawy. Zarzucił, że referendarz nie wziął pod uwagę okoliczności, że przygotował merytorycznie swojego klienta do występowania w sądzie oraz czasu jaki na to poświęcił. Według pełnomocnika najbardziej kuriozalnym zarzutem jest brak w opinii odmawiającej sporządzenia kasacji "uzewnętrznienia analizy uzasadnienia". Wyjaśnił, że zapadły w sprawie wyrok jest dla Skarżącego korzystny, w związku z czym sporządzenie kasacji jest nieuzasadnione. Zauważył, że ocena jego pracy dokonana w zaskarżonym postanowieniu jest dla niego krzywdząca i niesprawiedliwa. Wyjaśnił, że skoro osoba uprawniona do pomocy prawnej na koszt państwa nie składa zastrzeżeń co do jej efektów i sposobu wykonania, to przeprowadzona przez referendarza analiza pracy pełnomocnika jest kompletnie bezpodstawna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 10 sierpnia 2012 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. W orzecznictwie dominujący jest pogląd, iż pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. Powyższe stanowisko uzasadnione jest tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika, a więc środki pieniężne przeznaczone na wynagrodzenie pochodzą z budżetu Państwa, wypracowanego przez ogół obywateli. Sąd jako dysponent środków publicznych odpowiada za ich racjonalne wydatkowanie, zatem obowiązany jest ustalić, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 – orzeczenie dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując oceny zasadności przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd bierze pod uwagę okoliczność, czy czynności podjęte przez pełnomocnika przyczyniły się do ochrony interesu prawnego strony, której przyznano prawo pomocy. Zatem ocenia, czy czynności były zgodne z prawem, adekwatne do danego etapu postępowania sądowoadministracyjnego oraz czy wywołały skutki prawne np. w postaci merytorycznego rozpoznania w sprawie. Należy podkreślić, iż na adwokacie jako profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek starannego działania, tak więc pomoc prawna powinna być udzielona zgodnie z wymaganiami stawianymi profesjonaliście. W niniejszej sprawie "pomoc prawna" udzielona stronie skarżącej polegała jedynie na sporządzeniu pisma z 27 lipca 2012r. zatytułowanego "opinia dotycząca zasadności sporządzenia kasacji od orzeczenia", bowiem co należy podkreślić, pełnomocnik nie zapoznał się z aktami sprawy przed rozprawą, nie reprezentował również Skarżącego podczas odbytej rozprawy przed Sądem. Ustosunkowując się zaś do sporządzonej przez pełnomocnika opinii, stwierdzić należy, że przedstawiona opinia jest opinią o braku celowości wniesienia skargi kasacyjnej, a nie opinią o braku podstaw kasacyjnych. Przedstawiona opinia niewątpliwie nie zawiera rozważań odnoszących się do istnienia bądź nieistnienia podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Pomoc prawna powinna być udzielona zgodnie z wymaganiami stawianymi profesjonaliście, jak to już wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 14 sierpnia 1997r., sygn. akt II CZ 88/97 (OSNC 1998/3 poz. 40), a więc winna zmierzać, w przypadku skargi kasacyjnej, do merytorycznego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny, a w przypadku opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej do merytorycznego poparcia twierdzeń Sądu zawartych w wyroku. W przedmiotowej sprawie świadczona pomoc prawna nie spełnia tych wymagań. Warto przy tym przytoczyć, za Sądem Najwyższym, iż jeśli czynności podejmowane przez wyznaczonego adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego nie mają charakteru "pomocy prawnej" z uwagi na ich sprzeczność z zasadami profesjonalizmu, brak jest podstaw do przyznania wynagrodzenia w trybie art. 250 p.p.s.a. (por. postanowienia SN z 16 marca 2000 r., sygn. akt I PZ 86/99 , "Praca i Zabezpieczenie Społeczne" 2001, nr 1, s. 41 oraz z 10 grudnia 2001 r., I PKN 248/01 , OSNAP - wkł. 2002, nr 9, poz. 5). W ocenie Sądu, wszystkie te okoliczności, upoważniają do wniosku, iż czynność podjęta przez adwokata wyznaczonego z urzędu w żaden sposób nie przyczyniła się do ochrony interesu prawnego skarżącego. Działanie pełnomocnika nie może stanowić podstawy dla przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej, ponieważ nie spełniało przesłanek z art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 pkt b rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).