III SA/Wa 454/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.G., D.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r p o s t a n a w i a odmówić przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie M. G. i D. G. (dalej jako strona, podatnicy bądź skarżący), wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF, zwrócili się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazali, że: - wartość przedmiotu sporu stanowi wielokrotność ich dochodu za 2005 r. i jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do bieżących rocznych dochodów (ok. 50 tys. zł, po potraceniu składek, za 2012 r. ); - w ocenie strony wpis w wysokości 1500 zł jest zbyt wysoki w stosunku do możliwości zarobkowych strony; - podatnicy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z uczącą się córką (ur. [...] r.); - posiadają mieszkanie o powierzchni 50 m. kw..; - skarżący utrzymują się z dochodu z działalności gospodarczej w wysokości 50 tys. zł rocznie W wykonaniu wezwania referendarza sadowego, m.in. o nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych, zestawienie ponoszonych wydatków z uzyskiwanymi dochodami, skarżący poinformowali ponadto o tym, że koszty utrzymania mieszkania wynoszą 630 zł, prąd 150, telefon 50 zł. Załączyli kserokopie PIT36, PIT0, wyciąg z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za grudzień 2011. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. o prawo pomocy w zakresie częściowym. Referendarz sądowy zauważa, że jedynym wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1500 zł. Referendarz sądowy zwraca uwagę na związek sporu z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą. Z tego powodu koszt sporu należy traktować jako jeden z kosztów działalności gospodarczej. Zarazem, zdaniem referendarza sądowego, z nadesłanych przez stronę dokumentów (nie zawsze aktualnych) wynika istnienie licznych przepływów finansowych i posiadanie przez stronę – zwykle - środków umożliwiających wygospodarowanie na poczet kosztów sądowych kwot oznaczonych w sentencji. Nadto strona nie wskazała żadnych okoliczności uniemożliwiających jej przeznaczenie tych środków na potrzeby postępowania sądowego, nie wspominając o wydatkach korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia przed wydatkami na poczet postępowania sądowego. Co więcej, z nadesłanych dowodów księgowych (podatkowa księga przychodów i rozchodów), a także, co nie mniej ważne, ze złożonych przez stronę oświadczeń w formularzu PPF wynika, że nieprzerwanie prowadzi działalność gospodarczą, działalność ta przynosi jej przychody (w wysokości oznaczonej w deklaracjach podatkowych, 434154 zł przy dochodzie ok. 50 tys. zł), do których można odnieść koszty osiągnięcia tych przychodów. Należy zauważyć, że strona przeprowadza liczne transakcje i dokonuje przepływów finansowych w różnych sferach życia gospodarczego, co wynika z zadeklarowanego przez nią dochodu, wysokości przychodów wynikających z deklaracji podatkowej i rozliczeń uwidocznionych w podatkowej księdze przychodów. Zarazem strona nie wykazała, by obecnie warunki prowadzenia działalności gospodarczej odbiegały w 2012 i 2013 r. od tych warunków wynikających z nadesłanej deklaracji podatkowej. Miarkując zdolność do wygospodarowania środków na potrzeby postępowania w pełnej wysokości (tj. 1500 zł), referendarz sądowy wskazuje na to, że wygospodarowanie należności z tytułu kosztów sądowych w wysokości wpisów wymaganych w sprawach, wyrażonych w sentencji postanowień nie spowoduje naruszenia zasad gospodarki finansowej prowadzonej przez stronę, w szczególności poprzez spowodowanie powstania zagrożenia dla jej koniecznego utrzymania. Podejmując rozstrzygnięcie wyrażone w sentencji referendarz ma na uwadze też to, że nie zostało należycie wykonane wezwanie referendarza sądowego z 26 marca 2013. W szczególności, strona nie przedstawiła wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, nie wspominając o precyzyjnym zestawieniu ponoszonych wydatków z uzyskiwanymi dochodami. To właśnie te okoliczności związane z nienależytym wykonaniem wezwania były podstawą do odmowy przyznania prawa pomocy stronie w sprawie III SA/Wa 3004/10. Tym bardziej zatem, strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, świadoma była wagi należytego udokumentowania swojej sytuacji majątkowej i skutków niedopełnienia staranności w tym względzie w procedurze ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1, u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.