III SA/Wa 457/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus,, Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Protokolant Łukasz Sędek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi B. Z. [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za październik i listopad 2003 r. oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem, Dyrektor Izby Skarbowej w W., działając na podstawie art. 162 i art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze. zm.; dalej: "O.p.") odmówił B. Z. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...].09.2008 r. dotyczącej podatku od towarów i usług. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W., decyzją z dnia [...].09.2008r., określił Stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia do września 2003 r. i za grudzień 2003 r. Powyższa decyzja została wysłana za pośrednictwem poczty na adres zgłoszony przez Stronę, tj., ul. [...],[...] W.. Przesyłkę odebrała w dniu 24.09.2008 r. A. Z. - właścicielka domu (zwrotne potwierdzenie odbioru). Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. w dniu 1.12.2008 r. (data stempla pocztowego z koperty nadawczej). Wraz z odwołaniem od ww. decyzji Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu Strona stwierdziła, iż niedochowanie ustawowego 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania spowodowane było faktycznym otrzymaniem decyzji dopiero w dniu 24.11.2008 r. Na potwierdzenie powyższego Strona załączyła oświadczenie z dnia 30.11.2008 r. M. J. - właściciela nieruchomości przy ul. [...] w W., w którym zaświadczył on, iż dokumenty z Urzędu Kontroli Skarbowej przeznaczone dla B. Z. - poprzedniej właścicielki nieruchomości przy ul. [...] odebrała omyłkowo O. P., tj osoba nie znająca języka polskiego i nieuprawniona do odbioru korespondencji B. Z.. Ponadto M. J. oświadczył, iż decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] września 2008 r. wraz z inną korespondencją wysłał B. Z. zwykłą pocztą dopiero 10.11.2008 r. z uwagi na częste wyjazdy służbowe i nie mając wiedzy, co do treści przesyłanej korespondencji. Wskazał, że nieruchomość położoną przy ul. [...] zakupił i przejął od B. Z. w dniu 28.02.2008 r. Po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż Strona w toku czynności kontrolnych nie odbierała korespondencji. W dniu 7.05.2008 r. przeprowadzono wizję lokalną w siedzibie Skarżącej. Z notatki służbowej sporządzonej w dniu 7.05.2008 r. przez Inspektora Kontroli Skarbowej wynika, iż w dniu 7.05.2008 r. na terenie posesji położonej w W. przy ul. [...] nie zastano Strony. Natomiast w wyniku przeprowadzonej rozmowy z M. J. ustalono, iż posesję położoną w W., przy ul. [...] kupił od B. Z., natomiast nie wie gdzie ona przebywa. Pismem z dnia 12.05.2008 r. organ wystąpił do Urzędu Dzielnicy O. dla m. W. o wskazanie aktualnego adresu zameldowania Strony. W odpowiedzi z dnia 30.05.2008 r. Urząd m. W. Delegatura Biura Administracji i Spraw Obywatelskich Dzielnicy W. poinformował, iż Strona wymeldowała się spod adresu [...] nie podając nowego adresu zameldowania. Z uwagi na brak powiadomienia o zmianie adresu, decyzje z dnia [...].09.2008 r. zostały przesłane za pośrednictwem Urzędu Pocztowego na adres przy ul. [...], gdzie odebrała je w dniu 24. 09. 2008 r. właścicielka posesji A. Z.. Organ zauważył, że zgodnie z treścią art. 146 O.p. w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, w tym adresu poczty elektronicznej, jeżeli wystąpiono o doręczenie pism drogą elektroniczną. Natomiast z akt sprawy wynika, że Strona nie podała nowego adresu zamieszkania a tym samym nie zachowała należytej staranności przy prowadzeniu spraw związanych z działalnością gospodarczą. Odnosząc się do załączonego do wniosku oświadczenia M. J. z dnia 30.11.2008 r., które w ocenie Strony stanowi uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż nie stanowi ono dowodu, z którego wynikałoby ww. uprawdopodobnienie w sprawie. Wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji wynika, iż decyzję w przedmiocie podatku od towaru i usług odebrała A. Z. nowa właścicielka posesji, a nie jak oświadczył M. J. Pani O. P.. Organ zwrócił uwagę na zeznania M. J. dotyczące wiedzy, co do posiadania aktualnego miejsca zamieszkania Strony, gdyż z rozmowy z M. J. zanotowanej w notatce służbowej sporządzonej w dniu 7.05.2008 r. przez Inspektora Kontroli Skarbowej wynika, iż nie zna on miejsca pobytu Strony, natomiast w oświadczeniu z dnia 30.11.2008 r. zeznał, iż miał ustną umowę o przekazywaniu korespondencji do B. Z., która nadeszła po jej wyprowadzeniu się adresatowi. Organ podniósł, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia co jednak w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie miało miejsca. Dyrektor Izby Skarbowej oceniając argumenty przedstawione przez Stronę nie dopatrzył się okoliczności faktycznych uzasadniających brak jej winy w uchybieniu terminu, gdyż Strona oparła je na wyjaśnieniach M. J.. Natomiast z dokumentu urzędowego (zwrotnego potwierdzenia odbioru) wynika, że doręczenia dokonano zgodnie z przepisem art. 149 O.p., tj. osobie która podjęła się oddania pisma adresatowi. Niepowiadomienie organu podatkowego o nowym adresie zamieszkania wskazuje, iż Strona nie dochowała należytej staranności przy czynności procesowej. Na poparcie swego stanowiska organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2.11.2000 r. sygn. akt V S.A. 348/00. Strona wniosła skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...].09.2008r. nie wypełnił przesłanek określonych w art. 162 O.p., 2. naruszenie art. 223 O.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, iż Stronie nie przysługuje wniesienie odwołania w terminie 14 dni od dnia skutecznego doręczenia decyzji, 3. naruszenie art. 122 O.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, iż decyzję organu można doręczyć z pominięciem zasad określonych powyższym przepisem, 4. naruszenie art. 122 O.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że organ nie jest zobowiązany do wszelkiego niezbędnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W uzasadnieniu Skarżąca stwierdziła, iż przedmiotową decyzję organ podatkowy przesłał za pośrednictwem urzędu pocztowego, która została odebrana przez osobę niezamieszkałą i nie posiadającą upoważnienia do odbioru korespondencji pod adresem wskazanym jako do doręczeń dla Skarżącej. Jako dowód Strona wskazała oświadczenie M. J.. Strona podniosła, iż niezwłocznie po doręczeniu decyzji i powzięciu informacji o wydaniu przedmiotowej decyzji przez organ złożyła odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...].09.2008r. wraz z uzasadnionym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Według Strony dopełnienie obowiązku poprzez złożenie odwołania w ustawowym terminie było niemożliwe z powodu przeszkody, która była niemożliwa do przezwyciężenia, gdyż przy zachowaniu należytej staranności nie mogła przewidzieć, że organ podatkowy po upływie dziewięciu miesięcy od wszczęcia postępowania kontrolnego i przekroczeniu przez organ terminów ustawowych do zakończenia kontroli i wydania decyzji, doręczy decyzję osobie nieuprawnionej, która nie włada językiem polskim. Zdaniem Skarżącej, w przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, iż organ podatkowy jednocześnie dał wiarę oświadczeniu przedstawionemu przez M. J. - uprawdopodabniającego brak winy Skarżącej potwierdzając, iż istniała przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i jednocześnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Strona zarzuciła także organowi, iż w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie odniósł się w żadnym punkcie do oświadczenia M. J. - poza ogólnym przytoczeniem jego treści, co oznaczałoby w ocenie Strony, iż przyznał fakty w nim wymienione za przyznane. Strona stwierdziła, iż Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej jest organem państwowym, który winien mieć jednoznacznie ustalone stanowisko w danej sprawie. Dlatego też niezrozumiałym jest zdaniem Strony stanowisko Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, który działając w oparciu o takie same dowody wydaje dwa różne rozstrzygnięcia w sprawie, poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sprawie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w sprawie podatku dochodowego oraz odmawia takiego przywrócenia w przedmiotowej sprawie. Strona zarzuciła ponadto organowi naruszenie zasady zaufania do organów państwa, z której wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, zgodnie z treścią zasady praworządności. Końcowo Strona podkreśliła, iż obowiązkiem organu odwoławczego jest ustosunkowanie się w uzasadnieniu do wszystkich żądań i zarzutów strony, zaś uzasadnienie powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga jest niezasadna. W rozpoznanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ocena legalności postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu opiera się przede wszystkim na zbadaniu, czy prawidłowo organ uznał, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu, określone w art. 162 § 1 i § 2 O.p. Zgodnie z wymienionymi przepisami, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem wniosku należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Jak podkreśla się w literaturze (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 328-329) oraz orzecznictwie (por. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; Lex nr 40381; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; Lex nr 39797; z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00; Lex nr 55307) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Powyższe poglądy, aczkolwiek wyrażane na tle przepisów regulujących postępowanie administracyjne, wobec analogicznego unormowania przesłanek przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym, zachowują tu swoją aktualność. W realiach przedmiotowej sprawy sporna pozostaje kwestia uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z aktami administracyjnymi sprawy Skarżąca jako przyczynę uchybienia terminu podaje fakt, iż decyzja została dostarczona pod nieaktualny adres a ponadto decyzję otrzymała osoba nieuprawniona do odbioru korespondencji. Jako dowód skarżąca załączyła wyjaśnienia M. J. właściciela posesji przy ul. [...], który wskazał, iż posiadał ustną umowę o przekazywanie korespondencji do Skarżącej a ponadto decyzję odebrała obywatelka Ukrainy O. P.. Argumenty powyższe, w ocenie Sądu, nie uprawdopodabniają, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy Strony. Skoro skarżąca zbyła nieruchomość w dniu 28 lutego 2008 r. powinna wskazać właściwy adres, pod którym należy dokonywać doręczeń lub wskazać osobę upoważnioną do odbioru korespondencji. W tym miejscu należy zauważyć, iż zgodnie z art. 146. § 1 O.p w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, w tym adresu poczty elektronicznej, jeżeli wystąpiono o doręczanie pism drogą elektroniczną. Skutkiem zaniedbania ww. obowiązku jest uznanie pisma za doręczone pod dotychczasowym adresem. Z akt sprawy wynika, że skarżąca, pomimo świadomości, że toczy się wobec niej postępowanie kontrolne, nie odbierała żadnych pism skierowanych do niej, poza odebraniem w dniu 4 lutego 2008 r. upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatkowej. Skarżąca swoim działaniem spowodowała, iż nie można było jej w żaden inny skuteczny sposób doręczyć decyzji. Nie można przy tym uznać, iż skarżąca czasowo nie przebywała pod wskazanym adresem, ponieważ w ogóle tam już nie przebywała a osoby przebywające pod tym adresem nie były domownikami. Ponadto należy zauważyć, iż argumenty przedstawiane przez Skarżącą ewaluowały wraz z biegiem postępowania. Z notatki służbowej z dnia 7 maja 2000 r. właściciel posesji M. J. stwierdza, że nie ma kontaktu ze Skarżącą. Następnie w oświadczeniu z 30 listopada 2008 r., stwierdza, że miał ustną umowę o przekazywanie korespondencji do Skarżącej, która nadeszła po jej wyprowadzeniu się. Trudno zatem dać wiarę osobie, która zmienia poprzednie oświadczenia. M. J. stwierdza także, iż przesyłkę odebrała obywatelka Ukrainy nie znająca języka polskiego i nie będąca osobą uprawnioną do odbioru korespondencji B. Z.. Nie mniej jednak ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że korespondencję odebrała A. Z. – właścicielka posesji, osoba nikomu nie znana, jak twierdziła na rozprawie pełnomocnik Skarżącej, tyle że ta osoba przekazała decyzję M. J., skoro ten przekazał ją Skarżącej. Nawet gdyby uznać, iż M. J., upoważniony do odbioru korespondencji, jak twierdzi w oświadczeniu złożonym do skargi, nie przekazał skarżącej korespondencji w odpowiednim czasie ze względu na wyjazdy, to stwierdzić należy, iż Skarżąca ponosi odpowiedzialność za działania lub zaniechania osób trzecich, którymi się posługiwała odnośnie odbioru korespondencji. Reasumując, winą w uchybieniu terminu było zaniechanie podania aktualnego adresu do doręczeń, do czego obligował skarżącą art. 146 § 1 O.p. Za dalsze działania osób trzecich, którymi posługiwała się skarżąca, ona sama ponosi odpowiedzialność. W ocenie Sądu, Strona nie zachowała należytej staranności przy prowadzeniu spraw związanych z działalnością gospodarczą. Reasumując, organ podatkowy dokonał prawidłowej oceny zebranego stanu faktycznego, w związku z czym wydał postanowienie nie naruszające przepisów zarówno prawa procesowego jak i prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.