III SA/Wa 459/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2006 i 2007 r. postanawia 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 1.500 zł (tysiąc pięćset złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący – G. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że z uwagi na wysokość uzyskiwanych dochodów nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego wysokości 19.880 zł. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwiema córkami ([...] i [...] lat). Do swojego majątku skarżący zaliczył działkę budowlaną o pow. 1.000 m² położoną w O. , na której ustanowiona jest hipoteka na rzecz urzędu skarbowego. Oświadczył, że posiada oszczędności w wysokości ok. 3.000 zł. Skarżący uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 4.600 zł brutto (3.301,70 zł netto). Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie o wysokości uzyskiwanego dochodu. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz nadesłania dokumentów dotyczących sytuacji finansowej jego rodziny. W odpowiedzi skarżący nadesłał zeznania podatkowe swoje oraz swojej żony za 2013 i 2014 r., wyciąg z rachunku bankowego, wydruki z podatkowej księgi przychodów i rozchodów, deklaracje VAT- 7, faktury za media, oświadczenie wnioskodawcy. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 19.880 zł. Ponadto, w drugiej ze spraw skarżącego zawisłych przed tutejszym sądem (sygn. akt III SA/Wa 684/15), wpis sądowy określony został na kwotę 13.757 zł. Tym samym łączna wysokość wpisów ciążących na skarżącym wynosi 33.637 zł. Oceniając, aktualną sytuację finansową skarżącego, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że powyższa kwota przekracza możliwości finansowe jego rodziny. Nie oznacza to jednak, że skarżący w ogóle nie ma możliwości partycypowania w kosztach wszczętego postępowania sądowego. Z oświadczeń i dokumentów złożonych przez skarżącego wynika, że aktualnie jedynym dochodem skarżącego jest dochód ze stosunku pracy w wysokości 3.300 zł netto miesięcznie. Za 2014 r. skarżący uzyskał łączny przychód ze stosunku pracy w wysokości 55.200 zł (PIT-37). Aktualnie skarżący nie uzyskuje żadnych przychodów z działalności gospodarczej (powyższe wynika z nadesłanych wydruków z podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz deklaracji VAT-7). Nie można jednak uznać, jak twierdzi skarżący, że jego dochód ze stosunku pracy jest jedynym źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny. Żona skarżącego prowadzi bowiem działalność gospodarczą (jest wspólnikiem spółki cywilnej), z tytułu której spółka osiąga przychody. Z tego tytułu skarżąca w 2014 r. uzyskał przychód w wysokości 184.471,14 zł (PIT-36). Z kolei od stycznia do kwietnia 2015 r. przychód spółki wyniósł 129.237,10 zł, co daje średni miesięczny przychód w wysokości ponad 32 tyś. zł. Oczywiście, jak zauważa skarżący, spółka generuje znaczące koszty prowadzonej działalności gospodarczej, co ostatecznie kształtuje dochód spółki na bardzo niskim poziomie. Niemniej jednak, pamiętać należy, że w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu", lecz właśnie "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Określając miesięczne wydatki rodziny skarżący wskazał, że koszty mediów wynoszą średnio miesięcznie 800 zł, a pozostałe koszty utrzymania ok. 2.500 zł. Tym samym, przedstawione przez skarżącego wydatki, pochłaniają całość uzyskiwanego przez niego dochodu ze stosunku pracy. Skarżący wyjaśnił również, że jego dochody netto w 2010 r. wyniosły 554.716,45 zł, co pozwoliło mu przetrwać nagły i drastyczny spadek dochodów w roku 2011, 2012 i opłacać obsługę prawną. Aktualnie środki te wyczerpały się. Mając na uwadze całość powyższych okoliczności, zauważyć należy, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w dniu 15 stycznia 2015 r. skarżący deklarował oszczędności w wysokości ok. 3.000 zł. W związku z powyższym, przeznaczenie środków w tej wysokości na częściowe pokrycie kosztów postępowania w dwóch zawisłych przed sądem sprawach (2 x 1.500 zł) nie będzie stanowiło uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego rodziny. Skoro skarżący wnosząc skargę dysponował wolnymi środkami pozwalającymi na partycypowanie w kosztach wszczętych postepowań nie ma podstaw, by zwalniać go w całości od koszów sądowych. Referendarz sądowy miał również na względzie fakt, że żona skarżącego, jako wspólnik spółki cywilnej, uzyskuje z tego tytułu przychody. Tym samym, dochód skarżącego ze stosunku pracy nie jest jedynym źródłem utrzymania rodziny. Przychody z tych dwóch źródeł mogą stanowić z kolei o możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych, na ewentualnych, kolejnych etapach postępowania. W związku z powyższym, wskazać należy, że sytuacja finansowa skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w niniejszej sprawie jedynie w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi – ponad kwotę 1.500 zł. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.