III SA/Wa 462/14

Dnia 4 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska, po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF Skarżąca – M.M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od 2011 r. nie pracuje. W 2012 r. przeszła operację [...]. Od 2011 r. jest w trakcie rozwodu. Pozostaje pod opieką [...] z uwagi [...]. Skarżąca oświadczyła, że nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy i nie ma przyznanych alimentów na siebie. Skarżąca korzysta z pomocy bliskich. Sąd przyznał zabezpieczenie alimentacyjne na dzieci w wysokości po 6.000 zł na każde z dzieci. Komornik egzekwuje jedynie część zasądzonych alimentów tj. ok. 4.000 zł. Uzyskiwane w ten sposób środki przeznaczane są na czynsz, media, potrzeby dzieci oraz częściowo – utrzymanie. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką (uczennicą [...]) oraz synem (uczniem [...]). Do swojego majątku skarżąca zaliczyła dwa mieszkania w W. i pow. 70 m2 i 66,8 m2 (współwłasność z mężem, obciążone kredytem hipotecznym) oraz udział w mieszkaniu przy ul. [...] (mieszkanie zajmuje mąż z rodziną, obciążone kredytem hipotecznym). Skarżąca oświadczyła, że kredyty na mieszkanie nie są spłacane. Z uwagi na fakt, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącej, została ona wezwana do nadesłania dodatkowych dokumentów i złożenia oświadczeń dotyczących jej sytuacji finansowej. W odpowiedzi Skarżąca nadesłała zeznanie podatkowe za 2012 r. oraz wyciągi z rachunków bankowych. Wyjaśniła, że najbliższa rodzina pomaga jej poprzez zakup leków, żywności oraz ubrań. Postanowieniem z 19 maja 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia Skarżąca oświadczyła, że jej sytuacja uległa pogorszeniu, że nie znalazła stałej pracy oraz że posiada ogromne zadłużenie w bankach. Wskazała, że w związku ze zbiegiem tytułów komorniczych nie otrzymuje w chwili obecnej alimentów na dzieci, co pozbawiło ją oraz dzieci środków do życia. Urząd Skarbowy zablokował Skarżącej konto w banku [...] S.A. na które wpływały alimenty wyegzekwowane przez komornika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu w kwocie 500 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku Skarżącej. Na wstępie należy zaznaczyć, że jak wynika z pisma Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] stycznia 2014 r., Skarżąca została poinformowana o tym, że pomimo zablokowania konta bankowego przez Urząd Skarbowy, środki przekazane przez komornika na konto tytułem alimentów, zostaną przekazane przez Bank osobie uprawnionej po złożeniu stosownego wniosku, a zatem nie można uznać, że Skarżąca wraz z dziećmi pozostaje bez jakichkolwiek środków do życia. Istotnie, jak wskazała Skarżąca alimenty stanowią zabezpieczenie na bieżące utrzymanie dzieci, jednakże z przedłożonego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu PIT-37 wynika, że Skarżąca w roku podatkowym 2013 nie uzyskała żadnego dochodu. Natomiast z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych uzyskała w roku podatkowym 2013 kwotę 31.394,70 zł netto (PIT-38 za 2013 r.). Mając na uwadze powyższe należało przyjąć, że Skarżąca nie posiadając stałego źródła dochodu, utrzymuje się razem z dziećmi z kwot wyegzekwowanych przez komornika tytułem alimentów. Skarżąca co prawda powołała się na okoliczność, iż korzysta z pomocy rodziny przy zakupie lekarstw, żywności i odzieży dla siebie, jednakże – pomimo wezwania Referendarza sądowego oraz treści uzasadnienia postanowienia z dnia 19 maja 2014 r. – nie wykazała jakiej wysokości jest to pomoc. Za odmową przyznania Skarżącej prawa pomocy przemawia okoliczność, iż Skarżąca już w piśmie z dnia 30 czerwca 2013 r. skierowanym do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. podnosiła swoją trudną sytuację finansową, wręcz brak środków do własnej egzystencji. Natomiast jak wynika z przedstawionych wyciągów bankowych Skarżąca w okresie od stycznia do kwietnia 2014 r. ponosiła takie opłaty bieżące jak: polisa ubezpieczeniowa na życie w kwocie 482,88 zł, abonament za telewizję kablową [...] Sp. z o.o. w kwocie średnio ok. 250 zł miesięcznie, abonament za usługi telefonii komórkowej [...] w kwocie średnio ok. 250 zł miesięcznie, które to opłaty świadczą o tym, że Skarżąca nie poczyniła oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Nie świadczą również o trudnej sytuacji finansowej Skarżącej zakupy w sklepach odzieżowych, jak np. zakup sukienki za 560 zł czy dokonywanie kilku transakcji w sklepach odzieżowych jednego dnia. Nie można też uznać za okazjonalne wydatki poczynione na stacjach benzynowych – zważając oczywiście na okoliczność, iż Skarżąca powołuje się na brak środków do życia, bowiem w styczniu 2014 r. dokonane zostały 3 transakcje na łączną kwotę 447,61 zł, w lutym – 2 transakcje na kwotę 150 zł, w marcu – 2 transakcje na kwotę 268,83 zł i w kwietniu – 4 transakcje na kwotę 256,24 zł. Zauważyć należy, że znaczną część środków Skarżąca wypłaca z bankomatu. Ponadto jak wynika z pisma skierowanego do [...] z dnia 23 kwietnia 2013 r. Skarżąca posiada na koncie akcje, których nie wskazała we wniosku o przyznanie prawa pomocy jako swojego majątku. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała, iż jej sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie kosztów sądowych, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji.