III SA/Wa 465/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 8 lutego 2017r. sygn. akt III SA/Wa 465/14 w sprawie ze skargi W.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: odmówić przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu W zażaleniu z 6 grudnia 2016 r. Skarżący W.S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wykonując wezwanie referendarza sądowego złożył formularz PPF, w którym zaznaczył, iż domaga się również ustanowienia adwokata, ponieważ nie pracuje i z racji wieku nikt nie chce go przyjąć do pracy. Utrzymuje się z prac dorywczych, z których uzyskuje 500-800 zł. W 2015 r. szacunkowo osiągnął z tego tytułu 6.000 zł. Do wydatków zaliczył opłaty za mieszkanie (300 zł), leki (100 zł), spłatę zobowiązań (300 zł – zależnie od możliwości). Część wydatków związanych z utrzymaniem pokrywana jest dzięki pomocy rodziny. W efekcie likwidacji działalności gospodarczej pozostał z licznymi zobowiązaniami finansowymi. Nie posiada rachunków bankowych. Przedstawił zaproszenie do ugody, wydruk z CEIDG. Referendarz sądowy, odmawiając przyznania prawa pomocy wskazał, że Skarżący nie przedłożył – po raz kolejny - dokumentów koniecznych do stwierdzenia, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, wskutek czego uniemożliwił dokonanie wnikliwej i szczegółowej oceny swojej sytuacji. Nieznana pozostała sytuacja materialna żony, lecz, jak wskazał referendarz sądowy, pozostawanie w ustroju rozdzielności majątkowej nie jest tożsame z prowadzeniem przez małżonków odrębnych gospodarstw domowych. Nadto Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających wysokość dochodów i wydatków, co oznacza, że nie sposób zweryfikować czy jego wydatki te wynoszą – jak sam zadeklarował – 700 zł miesięcznie i czy zadeklarowany na poziomie 500-800 zł dochód wydatki te w całości pokrywa, czy też – jak oświadczył – część tych wydatków pokrywana jest dzięki pomocy rodziny. Jak ustalił referendarz sadowy, chociaż Skarżący tej okoliczności tej nie ujawnił, to pełni w spółce K. sp. z o.o. funkcję prezesa zarządu., lecz nie wskazał też czy z racji pełnienia powyższej funkcji uzyskuje jakikolwiek dochód. W sprzeciwie z 6 marca 2017 r. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zarzucił naruszenie art. 246 p.p.s.a. poprzez "błędną wykładnię". Poinformował, ze jego sytuacja finansowa uległą pogorszeniu, zaś po ustanowieniu rozdzielności majątkowej z małżonką "nie ma wiedzy na temat jej sytuacji majątkowej", ani wpływu na decyzje przez nią podejmowane. Wskazał, ze nie posiada środków, poprzez które mógłby wykorzystać w celu udokumentowania jej dochodów. Żona natomiast nie chce uczestniczyć finansowo w jego działalności, w szczególności nie chce odpowiadać za jego długi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), przepisy P.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej, stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu dotychczasowym. Ustawa nowelizująca weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte skargą wniesioną przed 15 sierpnia 2015 r. (dokładnie: skargą z dnia 31 grudnia 2014 r.), zatem zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, stosuje się ustawę "starą", w tym w odniesieniu do art. 260 P.p.s.a. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. w stanie prawnym sprzed nowelizacji, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu, na wniosek osoby fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody i stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Na wstępie wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jednocześnie przyznanie prawa pomocy, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2012 r., II FZ 853/11 oraz z dnia 7 marca 2012 r., II FZ 154/12 i II FZ 155/12 CBOSA). Sąd rozpoznając wniosek o prawo pomocy Skarżącego i jego sprzeciw uwzględnia wskazania poczynione w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienia z 2 sierpnia 2016 r. II FZ 430/16 oraz z 27 listopada 2014 r. II FZ 1843/14), co do skutecznego sposobu deklarowania przez Skarżącego sytuacji życiowej oraz obowiązku wyjaśniania rozbieżności w deklarowanym stanie majątkowym. Skarżący, we wniesionym zażaleniu, ograniczył się do polemiki ze stanowiskiem referendarza i do zaprezentowania odmiennej od przyjętej przez urzędnika sądowego oceny złożonych przez Stronę oświadczeń. Przyjęta przez Skarżącego taktyka procesowa, wobec niewykazania sytuacji finansowej, w której znajduje się, nie mogła skutkować korzystnym dla Skarżącego rozstrzygnięciem w przedmiocie prawa pomocy. Zdaniem Sądu, Skarżący nie wyjaśnił żadnych wątpliwości związanych z zadeklarowaną przez niego sytuacją finansową, chociaż na nieścisłości i niekonsekwencje w deklaracji odnośnie stanu majątkowego zwrócił mu wprost uwagę referendarz sądowy w zakwestionowanym sprzeciwem postanowieniu. W szczególności, Skarżący nie wyjaśnił wątpliwości związanych z ewentualnie pobieranym wynagrodzeniem w związku z funkcją, jaką pełnił w K. sp. z o.o., ani nie udokumentował, pomimo wezwania z 21 grudnia 2016 r., dochodów, które uzyskuje i wydatków, jakie ponosi. Tym samym, w ocenie Sądu, Skarżący uniemożliwił ocenę jego sytuacji finansowej i ewentualnej zdolności (niezdolności) do ponoszenia kosztów postępowania. Kwestia wpływu relacji majątkowych Skarżącego z żoną, która była przedmiotem analizy NSA, jest tylko dodatkową okolicznością niemającą decydującego wpływu, wobec uwag poczynionych powyżej, na podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji