III SA/Wa 466/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia – po uchyleniu decyzji ostatecznej – wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca L. S. wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że mieszka wraz z córką w domku letniskowym bez wody, ogrzewanym piecykiem. Źródłem utrzymania Skarżącej jest emerytura w kwocie 1.115 zł, zaś córki stypendium socjalne w wysokości 300 zł. Cały dochód Skarżąca przeznacza na edukację córki. Mimo zdiagnozowanego [...] Skarżąca nie leczy się z uwagi na wysokie koszty leczenia. Skarżąca nie posiada oszczędności. Do majątku zaliczyła działkę letniskową wraz z domkiem bez podpiwniczenia i łazienki (własność córki). Skarżąca nie posiada rodziny która pomogłaby jej finansowo. Skarżąca spłaca pożyczkę w [...], którą zaciągnęła na życie. Rata miesięczna wynosi 417 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała decyzję o waloryzacji emerytury, zaświadczenie o stypendium socjalnym, zaświadczenie o podjęciu studiów, potwierdzenia przelewu raty pożyczki, opłat za: telefony, Internet, podatek od nieruchomości, prąd; zeznania podatkowe, umowę na telefon komórkowy, umowy darowizny, receptę, wyciągi bankowe, decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego, potwierdzenie zakupu biletu, zaświadczenia o dochodzie. Skarżąca przedstawiła rozliczenie wydatków wśród których wymieniła telefon stacjonarny i Internet (149,44 zł), ratę pożyczki (417,71 zł), telefon komórkowy (51,30 zł), podatek od nieruchomości (73,25 zł), prąd (58,83 zł), bilet miejski studencki (41,60 zł), bilet seniora (3,33 zł), gaz (45 zł), leki (24,33 zł), żywność (550,84 zł). Łącznie wydatki wynoszą 1.415,69 zł i tyle też wynoszą dochody. Z rozliczenia wynika, że na żywność dla siebie i córki Skarżąca może przeznaczyć tylko 18 zł dziennie. Mieszkanie przy ul. [...] Skarżąca oddała drugiej córce. Mieszka tam ze swoimi dziećmi. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako: "p.p.s.a.") stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) obejmuje zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez tę osobę, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżąca nie wykonała w pełni wezwania z 4 marca 2013 r. Przede wszystkim nie przesłała wyciągów z rachunku bankowego córki, który - jak należy przypuszczać - posiada. Wśród dokumentacji znalazły się bowiem potwierdzenia przelewów wykonanych z rachunku w [...], którego właścicielem jest właśnie córka A. S.. Wspomniane wyciągi pozwalałyby na zobrazowanie przepływów środków finansowych (dochodów i wydatków) na należącym do niej koncie. Pozwalałyby także na zweryfikowanie oświadczenia Skarżącej, iż jedynym źródłem utrzymania jej i córki jest "skromna emerytura i stypendium socjalne". Ma to o tyle istotne znaczenie, że jak wynika z zeznania podatkowego za 2011 r. córka Skarżącej osiągnęła dochód z działalności wykonywanej osobiście. Nie jest jasne czy działalność tą w dalszym ciągu wykonuje. Nie sposób też nie zauważyć, że mimo deklaracji o posiadaniu jednego źródła utrzymania w postaci emerytury, na koncie Skarżącej odnotowano dwie wpłaty, z czego jedną na kwotę 130 zł oznaczoną jako "wpłata X-XI/2012" (26.11.2012 r.), drugą zaś na kwotę 750 zł, którą określono jako "opłata za konserwację grobów" (14.01.2013 r.). Wyjaśnień na temat powyższych wpłat Skarżąca nie udzieliła. Jak to już wskazano wyżej strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie jej oceny. Niewątpliwie im bardziej strona zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Z tych względów uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.