III SA/Wa 473/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca) Sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi M. S.A. z siedzibą w L. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz M. S.A. z siedzibą w L. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 2 grudnia 2008 r. M. S.A. (dalej Skarżąca lub Spółka) zwróciła się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] 2004r. dotyczącej obowiązkowych wpłat na PFRON za okres od listopada 2003r. do sierpnia 2004r. W uzasadnieniu wyjaśniła, że 27 listopada 2008r. pełnomocnik Spółki uzyskał od pracowników PFRON informację o wystawieniu tytułu wykonawczego obejmującego należności określone w ww. decyzji. Decyzji tej, jak również postanowienia o wszczęciu postępowania w tej sprawie nie doręczono Spółce. Nie miała ona więc wiedzy o toczącym się postępowaniu. Zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia o wszczęciu postępowania podpisała osoba, która nigdy nie była jej pracownikiem, zaś podpis na potwierdzeniu odbioru decyzji jest nieczytelny i uniemożliwia ustalenie kto pokwitował odbiór decyzji, tym bardziej że brak jest adnotacji lub pieczątki świadczącej, że osoba ta jest pracownikiem Spółki. Skarżąca wskazała, że powyższe potwierdzenia odbioru nie spełniają wymogów rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 9 stycznia 2004r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz.U. Nr 5, poz. 34 ze zm., dalej "rozporządzenie Ministra Infrastruktury"). W ocenie Skarżącej zarówno postanowienie o wszczęciu postępowania, jak i decyzja organu I instancji nie zostały jej skutecznie doręczone przez co pozbawiono ją możliwości obrony swoich praw i zajęcia stanowiska w sprawie. Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z [...] stycznia 2009r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że Spółka nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Postanowienie z [...] października 2004r. o wszczęciu postępowania poprzedzającego wydanie ostatecznej decyzji doręczono R. S. 2 listopada 2004r., pełniącej funkcję sekretarki, a osoba ta potwierdzała odbiór korespondencji kierowanej przez organ do Spółki (np. decyzji z [...] sierpnia 2006r., od której Spółka wniosła odwołanie oraz postanowienia z [...] grudnia 2006r. w sprawie wszczęcia postępowania w przedmiocie tej decyzji, o którego strona złożyła zażalenie). Z tych względów za niewiarygodną uznał argumentacje Skarżącej zawartą we wniosku o przywrócenie terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesionej na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła: 1. rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, przez błędną interpretację art. 162 § 1 i 2 O.p., w szczególności przez przyjęcie, iż Skarżącej doręczono decyzję organu I instancji i że ponosi ona jakąkolwiek winę w uchybieniu temu doręczeniu, 2. rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 151 O.p. przez przyjęcie, iż przeznaczoną Skarżącej korespondencję - decyzję organu I instancji odebrała osoba upoważniona do odbioru korespondencji w imieniu Skarżącej, 3. rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 187 § 1 w zw. z art. 188 O.p., przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a przede wszystkim nie przeprowadzenie dowodów, o które wnioskowała Spółka, 4. rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 O.p., przez niepodjęcie działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a przede wszystkim wyjaśnienie, kto rzekomo w imieniu Skarżącej odebrał decyzję organu I instancji, 5. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 26 ust 2 pkt 5 a) i 5 b) ustawy z dnia 12 czerwca 2003r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2008r. Nr 189 poz. 1159) w zw. z § 35 ust. 3 ww. rozporządzenia przez przyjęcie, że przesyłkę przeznaczoną Spółce odebrała osoba upoważniona do odbioru korespondencji w imieniu Spółki. W uzasadnieniu powyższych zarzutów Skarżąca zakwestionowała argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu wskazując, że dotyczy ona przede wszystkim kwestii doręczenia postanowienia o wszczęciu postanowienia, a nie decyzji z [...] listopada 2004r., którą to kwestię Minister pominął. Skarżąca wyjaśniła, że brak jest dowodów, iż decyzja ta została jej doręczona. Wskazała również, powołując przykłady orzeczeń sądów administracyjnych, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy ustawy Prawo pocztowe i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury, które przy doręczeniach osobie prawnej wymagają doręczenia nie jakiejkolwiek osobie, ale osobie uprawnionej do odbioru korespondencji, która ma obowiązek pokwitować odbiór w sposób wskazany § 35 ust 4 ww. rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko. Za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia § 35 ust 4 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury, który to przepis skierowany jest do operatora publicznego wykonującego usługi pocztowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Minister twierdzi, że Spółka decyzję otrzymała 22 listopada 2004r. i jako dowód na tę okoliczność powołuje pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki pocztowej, które jest dokumentem urzędowym potwierdzającym okoliczności w nim stwierdzone. Zgodnie z treścią art. 76 § 1 k.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przesłanką uznania dokumentu urzędowego za dowód w sprawie jest jego sporządzenie przez uprawniony organ oraz sporządzenie dokumentu w formie prawem przewidzianej. Forma sporządzania dokumentów pocztowych potwierdzających doręczenie przesyłki przez operatora pocztowego regulują przepisy wyżej cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z treścią § 35 ust. 1 rozporządzenia, przesyłki rejestrowane i przekazy pocztowe doręcza się zgodnie z art. 26 ww. ustawy za pokwitowaniem odbioru, po stwierdzeniu tożsamości osoby uprawnionej do odbioru. Zgodnie z treścią art. 3 pkt. 20 ustawy z dnia 12 czerwca 2003r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188 ze zm.), obowiązującej w dacie, w której organ podjął próbę doręczenia decyzji z 4 listopada 2004r., przesyłka rejestrowana jest to przesyłka przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczona za pokwitowaniem odbioru. Tym samym pisma doręczane z zastosowaniem zwrotnego potwierdzenia odbioru przez adresata przesyłek doręczanych za pośrednictwem poczty, spełniają przytoczona definicję przesyłki rejestrowanej. W przepisie § 35 ust. 3 rozporządzenia Minister postanowił, że pokwitowanie odbioru przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego powinno zawierać czytelny podpis odbiorcy i datę odbioru. Z treści tego przepisu wynika, że adresat przesyłki własnym podpisem obowiązany jest potwierdzić fakt doręczenia mu przesyłki. Z przepisu tego wynika, że potwierdzenie odbioru ma na celu potwierdzenie odbioru przesyłki przez adresata w określonej dacie. W ocenie Sądu, przepis ten należy interpretować w ten sposób, że datę odbioru przesyłki na pokwitowaniu winien umieścić adresat przesyłki, gdyż tylko wówczas pokwitowanie to będzie spełniało funkcję dowodu potwierdzającego fakt doręczenia przesyłki adresatowi w określonej dacie. Skoro sam fakt doręczenia przesyłki musi potwierdzić jej odbiorca przez złożenie własnoręcznego podpisu, to brak jest podstaw do twierdzenia, że datę odbioru przesyłki może wpisać za niego inna osoba. Nie dotyczy to sytuacji kiedy adresat odmawia potwierdzenia odbioru przesyłki. Pocztowe potwierdzenie odbioru pisma sporządzonego przez organ administracji ma pełnić taką samą funkcję, jak pokwitowanie jego odbioru osobiście przez adresata. W przypadku odbioru przez stronę pisma osobiście od organu, gdy odbiór tego pisma rozpoczyna bieg terminu procesowego, strona ma obowiązek oprócz podpisu na pokwitowaniu umieścić również datę odbioru pisma. Tym samym organ administracyjny ma interes w tym, aby zarówno data odbioru przesyłki, jak i podpis osoby uprawnionej do jej odbioru były czytelne, gdyż w przeciwnym razie w przypadku uchybienia przez stronę terminowi, którego bieg rozpoczyna doręczenie pisma, organ będzie miał trudności w udowodnieniu tego uchybienia. Z tych względów należało stwierdzić, że również w przypadku doręczania stronie pisma organu za pośrednictwem poczty, adresat obowiązany jest potwierdzić odbiór pisma przez umieszczenie na dowodzie doręczenia własnoręcznie podpisu oraz daty odbioru pisma. W rozpoznanej sprawie na znajdującym się w aktach potwierdzeniu odbioru decyzji widnieje nieczytelny podpis odbierającego przesyłkę, który uniemożliwia w sposób jednoznaczny identyfikację osoby odbierającej przesyłkę. Trudno również odczytać rok odbioru przesyłki. Tym samym rolą organu, który rozpatrywał wniosek skarżącej Spółki o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania było ustalenie np. w drodze reklamacji, bądź innymi środkami dowodowymi, niejasnych informacji widniejących na potwierdzeniu odbioru. W przeciwnym razie należało uznać, że potwierdzenie odbioru ww. przesyłki sporządzono z naruszeniem art. 35 ust. 3 powołanego rozporządzenia i z tego powodu nie może być uznane za urzędowy dowód doręczenia, w dacie wskazanej w zaskarżonym postanowieniu. W tym zakresie Sąd podziela zarzuty skargi. Sąd zwraca ponadto uwagę, że Minister Pracy i Polityki Społecznej przed wydaniem zaskarżonego postanowienia winien, stosownie do art. 122, art. 187 § 1 O.p przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego celem byłoby stwierdzenie czy decyzja Prezesa PFRON z [...] listopada 2004r. została doręczona stronie skarżącej czy też nie. Dałoby to podstawy do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Sądu brak podjęcia tychże działań, wbrew dyspozycji ww. przepisów, narusza prawo procesowe w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd uznaje natomiast, że przedwczesne jest ustosunkowywanie się do zarzutu skargi o naruszeniu dyspozycji art. 162 O.p. w sytuacji, gdy organ podatkowy nie ustalił dostępnymi mu środkami, że 22 listopada 2004r. doszło do doręczenia decyzji z [...] listopada 2004r. osobie uprawnionej. Sąd, mając powyższe na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana jako "P.p.s.a.") postanowił wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżone postanowienie z uwagi na istniejące w sprawie naruszenie prawa procesowego, o których mowa w skardze (punkt pierwszy sentencji). Orzeczenie z punktu drugiego ma uzasadnienie w treści art. 152 P.p.s.a. O kosztach sądowych Sąd postanowił na mocy art. 200 i 209 P.p.s.a., strona działała bez pełnomocnika, a wpis był wpisem stałym i wynosił 100zł.