III SA/Wa 479/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2012 r. postanawia 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 5.000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący – T. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania a już z całą pewnością nie jest w stanie ponieść kosztów całego wpisu sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, mając na uwadze, że wskazana wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 4.658.630 zł. Skarżący wskazał, że w związku z zaskarżoną decyzją wszczęte zostało w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne. Razem, dochodzone należności, przekraczają [...] zł. W toku postępowania egzekucyjnego dokonano szeregu zajęć. Skutkiem wszczęcia egzekucji pozbawiono skarżącego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, która była jego jedynym źródłem utrzymania. Skarżący nie ma zdolności kredytowej i jest niewypłacalny. Skarżący oświadczył ponadto, ze jest zadłużony z tytułu płatności za usługi księgowe. Argumentował, że przy rozpoznawaniu wniosku należy uwzględnić okoliczności sprawy, które są przedmiotem skargi. Z oświadczeń skarżącego wynika również, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z dwójką małoletnich synów. Nie posiada majątku, oszczędności ani dochodów. Z żoną pozostaje w separacji faktycznej oraz w rozdzielności majątkowej. Żona nie wspiera go finansowo. Pozostaje na zasiłku macierzyńskim. Z kolei swoje miesięczne wydatki skarżący określił w następujący sposób: czynsz za mieszkanie 8000 zł, rata kredyty 2.600 zł, opłata za obsługę księgową 922,50 zł, składki ZUS 1.061,91 zł, składki na FP i FGŚP 59,61 zł, bieżące koszty utrzymania i wychowania dwójki dzieci ok. 1.200 zł, opłaty za media i telefon ok. 400 zł, wyżywienie skarżącego ok. 600 zł. Do wniosku skarżący załączył kopie tytułów wykonawczych, zawiadomień o zajęciu, umowę ustanawiającą rozdzielność majątkową miedzy małżonkami, faktury z usługi księgowe oraz media, zaświadczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności żony oraz kopię umowy pożyczki zaciągniętej przez żonę. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłane dokumenty okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), został on wezwany do: nadesłania zeznania podatkowego skarżącego za 2014 r. oraz wyjaśnienia: od kiedy skarżący prowadzi działalność gospodarczą, jakie z tego tytułu osiągał miesięczne przychody na przestrzeni ostatnich lat, jaki majątek zgromadził (nieruchomości, samochody, oszczędności inne) i jak wyglądała sytuacja finansowa i majątek skarżącego tuż przed wystawianiem tytułów wykonawczych w styczniu 2016 r., udokumentowania wysokości aktualnych przychodów, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, poprzez nadesłanie kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie trzy miesiące lub kopii ze ewidencji sprzedaży i zakupów VAT, wyjaśnienia, okoliczności związany z "separacją faktyczną" skarżącego i jego żony tj. wyjaśnienia, czy skarżący mieszka wraz z żoną i dziećmi, jeśli nie – skarżący obowiązany jest wskazać, od kiedy małżonkowie mieszkają osobno i pod jakimi adresami, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego za ostatnie trzy miesiące, nawet mimo ich ewentualnego zajęcia, wyjaśnienia, z jakich źródeł dochodów skarżący pokrywa swoje miesięczne wydatki i zobowiązania, które określił na kwotę ponad 7 tyś. zł. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że nie mieszka razem z żoną od stycznia 2016r. Aktualnie skarżący nie posiada również stałego miejsca zamieszkania. Pomieszkuje u rodziny i przyjaciół. Koszty utrzymania pokrywa również dzięki ich pomocy. Skarżący w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą ale zamierza ja zawieść. Przychód, który osiągnął z tego tytułu w okresie od stycznia do kwietnia 2016 r. wyniósł łącznie ok. 23.000 zł. Do pisma skarżący załączył aneks od umowy leasingu, wyciągi z rachunków bankowych, zeznania podatkowe za 2014 i 2015 r., rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 marca 2016 r., wydruki z ewidencji sprzedaży i zakupów VAT. Pismem z 28 kwietnia 2016 r. skarżący uzupełnił wniosek załączając kopię decyzji Prezydenta W. uznająca skarżącego za osobę bezrobotną oraz wydruk z CEIDG zawierający informację o zawszeniu działalności. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 20012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem referendarza sądowego, obecna sytuacja finansowa skarżącego jest niewątpliwie skomplikowana. W 2016 r. normalne funkcjonowanie przedsiębiorstwa uniemożliwiało prowadzone postępowanie egzekucyjne. Przedsiębiorstwo skarżącego przestało osiągać dochody. Równie skomplikowana jest jego sytuacja osobista. Jak utrzymuje skarżący, od stycznia 2016 r. nie on mieszka z żoną i dziećmi. Pomieszkuje u rodziny i przyjaciół. Korzysta z ich wsparcia finansowego. Dlatego też, w ocenie referendarza sądowego, skarżący aktualnie nie jest w stanie ponieść całości ciążących na nim kosztów sądowych tj. uiścić wpisu od skargi w wysokości 46.587 zł. Jednocześnie jednak należy mieć na uwadze, że mimo trudności finansowych, na które powołuje się skarżący, do 25 kwietnia 2016 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą. W 2016 r. uzyskał z tego tytułu niewielkie przychody. Od 1 stycznia do 31 marca 2016 r. przychód z tego tytułu wyniósł ok. 23.000 zł. Jednakże w poprzednich latach przychody te były naprawdę znaczące. I tak, w 2014 r. skarżący uzyskał przychód z działalności w wysokości 58.842.030,31 zł, a w 2015 r. 10.429.845,07 zł (zgodnie z zeznaniami PIT-36L). Ponadto, mimo trudności finansowych na które powołuje się skarżący, z pomocą rodziny i przyjaciół, jest w stanie pokrywać swoje miesięczne zobowiązania, które sam określił na kwotę ponad 7 tyś zł. Dodatkowo jak wynika z nadesłanej ewidencji zakupów VAT skarżący ponosi wydatki na obsługę księgową, podatkową i prawną, spłaca raty leasingowe. Przykładowo, za okres od stycznia do marca 2016 r. na rzecz jednej tylko kancelarii prawnej skarżący wydatkował kwotę ponad 10 tyś zł. Jednocześnie, niejako na końcu skarżący stawia ciążący na nim obowiązek partycypowania w kosztach wszczętego postępowania. Pamiętać natomiast należy, że wydatki związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa nie mają pierwszeństwa zaspokojenia przed należnymi w sprawie kosztami sądowymi. Tym samym, uwzględniając skomplikowaną sytuację finansową skarżącego, oraz ostatecznie zawieszenie z dniem 25 kwietnia 2016 r. prowadzonej działalności gospodarczej, referendarz sądowy postanowił zwolnić go od wpisu od skargi ponad kwotę 5.000 zł, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Takie rozstrzygnięcie zabezpiecza prawo skarżącego do sądu i nie skutkuje równocześnie przerzuceniem na Skarbu Państwa całości kosztów niniejszego postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.