III SA/Wa 481/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. R. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych sprawy ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. postanawia: 1) przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie M. R. J. (dalej: Skarżący), wnioskiem na urzędowym formularzu PPF z 29 lutego 2012 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wezwaniem z 6 marca 2012 r., referendarz sądowy wezwał Skarżącego o nadesłanie dodatkowych informacji o stanie majątkowym Skarżącego: wskazane zestawienia dochodów i wydatków, nadesłania deklaracji podatkowych, oznaczenia wszystkich źródeł utrzymania, udokumentowania stanu zdrowia. W uzasadnieniu o formularza PPF Skarżący wskazał, że nie posiada wymaganej kwoty wpisu, tj. 400 zł. Jego jedynym majątkiem jest mieszkanie o powierzchni 69 m². Ponadto rachunki bankowe zostały zajęte w drodze stosownych postępowań. Skarżący wskazał, iż jedynym źródłem utrzymania są dochody z umowy o pracę w wysokości 2.052 zł brutto, z których utrzymuje siebie i syna. Skarżący, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 6 marca 2012 r. przedstawił decyzję o wykreśleniu z ewidencji działalność gospodarczej, decyzję o zabezpieczeniu na majątku z dnia [...] maja 2011 r., zeznanie podatkowe za 2010 r., bilans sporządzony dla potrzeb wniosku o ogłoszenie upadłości. Ponadto poinformował, że od prawie roku nie prowadzi działalności gospodarczej i nie złożył jeszcze zeznania podatkowego za 2011 r. Dodatkowo wskazał, iż nie jest w stanie przedłożyć wyciągów z rachunków bankowych, ponieważ, w wyniku zajęcia rachunków bank wypowiedział mu umowę. Wskazała również, iż w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie prowadził ksiąg handlowych. Postanowieniem z [...] marca 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z 11 kwietnia 2012 r., Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. Skarżący podkreślił, iż kwota wynagrodzenia jaką otrzymuje nie pozwalają na pokrycie kosztów sadowych. Powtórzył, iż ma na utrzymaniu siebie i syna. Ponadto wskazał, iż koszty wyżywienia, środków czystości, opłat eksploatacyjnych mieszkania, ubrań, pomocy naukowych dla syna stanowią kwotę w całości wyczerpująca uzyskiwane miesięczne dochody. Reasumując stwierdził, iż nie jest w stanie ponieść przedmiotowych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, który Skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi w wysokości 400 zł. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z nadesłanych dokumentów pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od wpisu od skargi. Wskazać trzeba, że Skarżący jest osobą uzyskującą wynagrodzenie miesięczne w wysokości 2.052 zł brutto, utrzymującą siebie i syna. Z przedstawionych zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika PIT-36L wynika, że w 2010 r. osiągnął przychód w wysokości 1.824.675,91 zł, dochód natomiast wyniósł 7.340,07 zł. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej od 2011 r. i - jak oświadczył - posiadane środki w całości przeznacza na pokrycie kosztów utrzymania siebie i syna. W ocenie Sądu, Skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i syna. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, poniesienie przez Skarżącego wydatku rzędu 400 zł będzie stanowiło uszczerbek w utrzymaniu koniecznym. Zasadnym było zatem przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.