III SA/Wa 486/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr[...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi W skardze z 5 lutego 2008 r. (nadanej w urzędzie pocztowym 5 lutego 2008 r.) na decyzję z [...] grudnia 2007 r. Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, "G." sp. z o.o., zwana "skarżącą" zawarła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W zaskarżonej decyzji dotyczącej kwestii stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L z dnia [...]lutego 2004 r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r., pouczono skarżącą o przysługującym jej, na podstawie art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", prawie do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu, w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. Zgodnie z adnotacją zamieszczoną na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, zaskarżoną decyzję doręczono do miejsca siedziby skarżącej w dniu 28 grudnia 2007 r., co potwierdziła skarżąca w w/w wniosku. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że jest on uzasadniony brakiem jej winy w uchybieniu terminu, gdyż pracownik odpowiedzialny za odbiór (wysyłanie/przygotowywanie) korespondencji (M.S.) w dacie wpływu zaskarżonej decyzji do spółki przebywał na zwolnieniu lekarskim. W tym czasie część obowiązków powierzono osobie zatrudnionej na stażu (E. K.) w ramach aktywizacji zawodowej bezrobotnych, która odnotowała odbiór korespondencji w książce korespondencji przychodzącej. Ponieważ osoba ta nie była uprawniona do przygotowania stosownej odpowiedzi, to dokonała rozdzielenia korespondencji na poszczególne działy spółki. Zdaniem skarżącej decyzja ta została omyłkowo pobrana z sekretariatu przez (A.K.) osobę odpowiedzialną za utrzymanie dobrego stanu technicznego obiektów firmy, która przekazała ją Prezesowi Zarządu Spółki w dniu 30 stycznia 2008 r. Na potwierdzenie przedstawionych okoliczności skarżąca załączyła karty czynności i zakres obowiązków w/w pracowników oraz listę obecności pracowników za grudzień 2007 r. i styczeń 2008 r. oraz fragment książki korespondencji przychodzącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Wniosek nie jest zasadny. Stosownie do treści art. 86 i 87 P.p.s.a., uchybiony termin (w tym również do wniesienia skargi na decyzję organu) należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonując jednocześnie czynności, dla której określony był termin (w tym wypadku złoży skargę), we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a uchybienie powoduje dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Sformułowanie "łącznie" oznacza, że w sytuacji, gdy którakolwiek z wymienionych wyżej przesłanek nie zostanie spełniona, zasadnym byłoby wydanie orzeczenia odmownego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że termin do wniesienia skargi upływał, uwzględniając art. 83 § 2 P.p.s.a., z dniem 28 stycznia 2008 r. (poniedziałek), natomiast skarżąca wniosła skargę 5 lutego 2008 r. (data stempla pocztowego), tym samym bezsporne pozostaje uchybienie terminu. Kolejno mając na uwadze okoliczności, iż w ocenie skarżącej przyczyna uchybienia terminu ustała 30 stycznia 2008 r., tj. w dniu przekazania zaskarżonej decyzji Prezesowi Zarządu Spółki, oraz wniosek o przywrócenie terminu złożono jednocześnie ze skargą, zdaniem Sądu należy uznać, iż przedmiotowy wniosek został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia, który upływał 6 lutego 2008 r. oraz z dokonaniem czynność, dla której określony był termin (tj. wniesienie skargi). Ponadto w ocenie Sądu, bezwątpienia uchybienie terminu powoduje dla skarżącej ujemne skutki, ponieważ co do zasady skarga wniesiona po terminie podlega odrzuceniu - art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Tym samym w przekonaniu Sądu, oceniając podane przez skarżącą okoliczności uznać należy, że w niniejszej sprawie zostały spełnione cztery z pięciu przesłanek warunkujących przywrócenie terminu, a mianowicie nie została spełniona ostatnia przesłanka warunkująca przywrócenie terminu, czyli we wniosku nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy skarżącej w uchybieniu terminowi. Dalej oceniając wskazane we wniosku przez skarżącą okoliczności uchybienia terminowi, należy uwzględnić definicję "braku winy" formułowaną w literaturze przedmiotu oraz orzecznictwie. Jak się podkreśla w literaturze (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 328-329) oraz orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; Lex nr 40381; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; Lex nr 39797; z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00; Lex nr 55307) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy czym przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Powyższe poglądy, aczkolwiek wyrażane na tle przepisów regulujących postępowanie administracyjne, wobec analogicznego unormowania przesłanek przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zachowują tu swoją aktualność. Z kolei w przypadku strony będącej spółką handlową, a taką jest skarżąca, wyposażoną w osobowość prawną i posiadającą reprezentujące ją organy, brak winy w uchybieniu terminu oznacza brak winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w imieniu tej jednostki (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2004, str. 330). W niniejszej sprawie zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego takimi osobami są Prezes Zarządu lub Wiceprezes Zarządu, a także każdy Członek Zarządu łącznie z Prezesem Zarządu bądź Wiceprezesem Zarządu. Tym samym w okolicznościach, w których organ uprawniony do reprezentacji skarżącej tak zorganizował wewnętrzne funkcjonowanie firmy, że na skutek choroby jednego pracownika, spółka nie jest w stanie prawidłowo wykonywać jakichkolwiek obowiązków, to organ ten ponosi ryzyko za nieprawidłowości w wykonaniu tych obowiązków. A zatem należy stwierdzić, że zaniedbania osób (pracowników skarżącej), którymi posłużył się organ spółki były zaniedbaniem tegoż organu, w uchybieniu terminowi. W niniejszej sprawie przyczyną uchybienia terminowi do wniesienia skargi, wskazaną przez skarżącą w w/w wniosku i udokumentowaną załącznikami, była okoliczność, że w dniu wpływu zaskarżonej decyzji do spółki osoba odpowiedzialna za odbiór (wysyłanie/przygotowywanie) korespondencji (M. S.) przebywała na zwolnieniu lekarskim, co w konsekwencji spowodowało, że decyzja ta została błędnie skierowana do innej osoby, o czym informację powziął Prezes Zarządu po upływie terminu do złożenia skargi. W ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy organu uprawnionego do jej reprezentacji w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Wyżej wymienione okoliczność, jakkolwiek bez wątpienia mają charakter losowy, nie mogą stanowić samodzielnej przesłanki do przywrócenia terminu spółce, która w sprawie niniejszej jest stroną postępowania. Skarżąca bowiem jest spółką prawa handlowego, a więc jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną, a tym samym także zdolność procesową. Oznacza to, że w ramach kryterium dochowania staranności mieści się właściwa organizacja wewnętrzna spółki, w tym również podjęcie stosownych działań przez organy zarządzające w sytuacji zdarzeń losowych, takich jak np. choroba jednego z pracowników. Sąd zwraca uwagę że przebywanie jednego z pracowników na zwolnieniu lekarskim nie może wpływać na funkcjonowanie podmiotu gospodarczego. Organy zarządzające spółką powinny zadbać o jej prawidłową organizację, wyznaczając np. osobę na zastępstwo. W opinii Sądu okoliczność, że jeden z pracowników odpowiedzialny za odbiór (wysyłanie/przygotowywanie) korespondencji przebywał na zwolnieniu lekarskim stanowi zaniedbanie skarżącej, które wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Skoro osoba odpowiedzialna za odbiór (wysyłanie/przygotowywanie) korespondencji przebywała na zwolnieniu lekarskim od 1 grudnia 2007 r. to normy starannego prowadzenia interesów nakazywały skarżącej wyznaczenie innej osoby na zastępstwo nieobecnego pracownika. Z całą pewnością za takie nie można uznać wyznaczenie osoby przebywającej na stażu, której powierzono część obowiązków, poza przygotowaniem stosownych odpowiedzi. Mając na uwadze powyższą argumentację Sąd stwierdził, że w sprawie niniejszej nie nastąpiło kumulatywne spełnienie przesłanek, określonych w art. 86 i art. 87 P.p.s.a. i wobec powyższego na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.