III SA/Wa 49/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Honorata Łopianowska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi C. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od maja 2011 r. do maja 2012 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 49/17. C. W. (dalej: "Skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika (radcy prawnego). W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest emerytem. Ma 75 lat. Leczy się na przewlekłą chorobę serca. Jest przed operacją, a na leki wydaje miesięcznie 600 zł. Mieszka w domu o wartości ok. 480 tyś zł obciążonym kredytem w CHF z ratą miesięczną w wysokości 2 500 zł. Z oświadczeń skarżącego wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Obydwoje uzyskują dochody jedynie z emerytur, Skarżący w wysokości 1 500 zł, a żona Skarżącego w wysokości 1 300 zł. W toku postępowania skarżący nadesłał: decyzje o waloryzacji emerytury, zeznanie podatkowe za 2015 r., informacje PIT-40A, faktury za leki i media, wydruk z księgi wieczystej dotyczący nieruchomości, na której ustanowiono hipotekę tytułem spłaty kredytu. Skarżący wyjaśnił, że w 2007 r., kiedy zaciągał razem z żoną kredyt, ich sytuacja finansowa była lepsza, ponieważ prowadzili działalność gospodarczą. Aktualnie nie stać ich na spłaty rat kredytu, z uwagi na niskie emerytury. W spłatach pomaga im syn. Postanowieniem z 15 lutego 2017 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że sytuacja finansowa Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. Jednocześnie referendarz uznał, że Skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja finansowa dawała podstawy do zwolnienia go z ponoszenia kosztów sądowych w pozostałym zakresie, gdyż Skarżący i jego żona uzyskują nieduże, ale stałe świadczenia. Referendarz wskazał także, że na aktualnym etapie postępowania brak jest ustawowego wymogu reprezentowania skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika, a obawa Skarżącego, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym, jest nieuzasadniona ze względu na treść art. 134 i art. 140 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.". Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżący pismem z 27 lutego 2017 r. złożył sprzeciw, w którym zaskarżył postanowienie z 15 lutego 2017 r. w całości. W uzasadnieniu wskazał, że referendarz sądowy nie uwzględnił w swoim rozstrzygnięciu stałego obciążenia Skarżącego ratą kredytu hipotecznego, który został zaciągnięty na potrzeby mieszkaniowe, a nie wydatki luksusowe. Skarżący podniósł także, że w spłacie kredytu pomaga mu syn, któremu z tego powodu musi co jakiś czas zwracać część kwot otrzymanego wsparcia, na co środki czerpie czyniąc oszczędności w życiu codziennym. Na dowód powyższego Skarżący do sprzeciwu załączył wydruk potwierdzenia przelewu dla R. W.. Ponadto Skarżący podniósł, że ze względu na swój stan zdrowia uniemożliwiający stawienie się w sądzie będzie on pozbawiony możliwości reprezentowania swoich interesów. Jednocześnie zaznaczył, że nie posiada środków finansowych pozwalających na opłacenie pomocy pełnomocnika procesowego z wyboru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu bezpośrednio wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z powyższego wynika zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem przez przedstawienie w sposób rzetelny swojego stanu majątkowego. W ocenie Sądu referendarz sądowy zbadał przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, zasadnie uznając, że Skarżący nie przedstawił okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu referendarz prawidłowo ustalił, że uzyskiwane przez Skarżącego i jego małżonkę przychody umożliwiają mu poniesienie kosztów postępowania w niewielkiej części i zwolnił go od wpisu od skargi w części przekraczającej 100 zł. Jednocześnie należy odnotować, że Skarżący nie poparł żadnymi dowodami swojego oświadczenia, że w spłacie kredytu hipotecznego pomaga mu finansowo syn. Ponadto należy zauważyć, że wydruk potwierdzenia przelewu załączony do sprzeciwu nie wskazuje, iż przekazana kwota dotyczy zwrotu części otrzymanej pomocy, gdyż jako tytuł przelewu wskazano jedynie "zasilenie", co nie pozwala go na jednoznaczne powiązanie ze zwrotem części uzyskanej pomocy. Ponadto należy odnotować, że wydanie rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnosądowym, co do zasady nie jest poprzedzone prowadzeniem postępowania dowodowego. Zgodnie bowiem z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Takie ukształtowanie zasad postępowania sądowoadministracyjnego powoduje, że ciężar przygotowania materiału, na którego podstawie sąd wydaje rozstrzygnięcie, spoczywa na prawidłowym udokumentowaniu przez organ postępowania administracyjnego (podatkowego) poprzedzającego złożenie skargi do sądu oraz przedstawieniu przez strony postępowania sądowoadministracyjnego swoich stanowisk w skardze, odpowiedzi na skargę oraz ewentualnych replikach. Tym samym ochrona własnych interesów nie jest nieodłącznie związana z osobistym uczestnictwem strony skarżącej w wyznaczonej rozprawie, tym bardziej że sąd, wydając rozstrzygnięcie w myśl art. 134 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1) i nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu referendarz prawidłowo ocenił w tak ustalonym stanie sprawy, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie wyznaczenia pełnomocnika procesowego z urzędu. Mając powyższe na uwadze, należy zatem uznać, że Skarżący nie dopełnił obowiązku wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie, a tym samym, naraził się na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie przekraczającym zwolnienie go od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.