III SA/Wa 490/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 25/5/2016 r po rozpoznaniu wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...]/12/2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowej p o s t a n a w i a odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj., np. zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienia pełnomocnika z urzędu - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) A. Z., dalej jako strona, wnioskiem zawartym wpierw w piśmie z 24/4/16 r., a następnie w formularzu PPF z 13/5/2016 r. załączonym do skargi, zwrócił się o ustanowienie radcy prawnego z uwagi na brak środków finansowych. Poinformował, ze "jeśli kasacja zostanie odrzucona sprawa zostanie przekazana do Europejskiego Trybunału". W uzasadnieniu formularza PPF skarżący przedstawił zarzuty przeciwko kwestionowanej przed Sądem decyzji. W odniesieniu do sytuacji materialnej strona wyjaśniła, ze: - posiada 3 ha upraw rolnych, które nie przynoszą dochodów; - utrzymuje się z zarobków zony w wysokości 1850 zł miesięcznie; - korzysta z pomocy rodziców (pomimo wezwania – niesprecyzowanej). Wezwania referendarza sądowego z 11/5/2016r r o przekazanie dodatkowych informacji o sytuacji życiowej strony, tj. o wskazanie źródeł utrzymania, wysokości dochodów, złożenie deklaracji podatkowych, odpisów wyciągów z rachunków bankowych, kalkulacji kosztów życia , przekazania informacji o sytuacji majątkowej osób we wspólnym gospodarstwie domowy i in, skutecznie doręczonego jeszcze 13/5/2016 r (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych) strona nie wykonała. 3) Wobec braku wyjawienia szczegółów dotyczących gospodarki finansowej strony, referendarz sądowy nie może zastosować się w pełni do imperatywu bezkrytycznego przyjmowania twierdzeń wnioskodawcy, zgodnie z paremią "beati, qui non viderunt et crediderunt". Zdaniem referendarza sądowego, oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego i budzi wątpliwości, ponieważ nie wiadomo, skąd strona, przy zadeklarowanym braku dochodów, czerpie środki na koszty codziennego utrzymania, nie wspominając o środkach na poczet wynagrodzenia pełnomocnika. Referendarz sądowy, odnosząc się do zapowiedzi przekazania przez stronę sprawy do Europejskiego Trybunału wskazuje, że właśnie szacunek dla rozstrzygnięć ETPCz uniemożliwia urzędnikowi sądowemu rozstrzygniecie wniosku strony, w sposób sugerowany przez stronę. Trybunał Praw Człowieka bowiem - akcentuje bardzo silnie – silniej niż Sądy Administracyjne - obowiązki strony podczas postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych. Jego zdaniem niezbędne jest należyte (szczegółowe) przedstawienie przez stronę sytuacji majątkowej i niezatajanie składników majątkowych, jak też niezbędna jest "lojalna" współpraca z sądem w tym zakresie. Strona, która nie wykonuje zobowiązań sądu, w zakresie ujawnienia jej majątku i nie przedstawia sądowi dokumentów finansowych, których sąd żąda, nie może powoływać się na naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji. Oczywistym jest według Trybunału, że nieprzedstawienie wymaganych dokumentów świadczy o niedochowaniu przez stronę staranności przy ubieganiu się o zwolnienie od kosztów sądowych (Wyrok z 17 lutego 2009 roku w sprawie Gospodarczyk p. Polsce, skarga nr 6134/03; wyrok z 19 kwietnia 2011 roku w Elcomp sp. z o.o. p. Polsce, skarga nr 37492/05, dostępne w bazie HUDOC). Nie da się ukryć, że jeżeli chodzi o skutki prawne wykonywania kierowanych do strony wezwań, interes ogółu jest chroniony w europejskim dorobku prawnym (leges omnium salutem singulorum saluti anteponunt). Skoro Skarżący nie przekazał właściwie żadnych informacji, o które był wzywany, a które są niezbędne do odtworzenia sytuacji materialnej, w której strona znajduje się, to w oparciu o jakie dane referendarz sądowy ma przyznać Stronie prawo pomocy – tak, by nie narazić się na zarzut (popełnienia przestępstwa) bezprawnego dysponowania środkami publicznymi (art. 228 § 1 czy art. 231 kodeksu karnego, zagrożonego karą pozbawienia wolności od roku do - nawet - lat 10 lat)? 4) Podsumowując, niewykonanie przez skarżącego kierowanego do niego wezwań uzasadnia, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, 2 , § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., decyzję, jak w sentencji.