III SA/Wa 496/08

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K.o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania oraz zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za okres styczeń-luty 1998 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1. Skarżący M.K. wniósł na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to brakiem stałych dochodów. Skarżący nie posiada żadnego majątku. W 2007 r. uzyskał dochód w wysokości 6.000 zł brutto z tytułu umów zlecenia (tłumaczenie). 2. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego pełnomocnik Skarżącego przesłał pismo z dnia 17 kwietnia 2008 r. (mylnie oznaczone datą 17 lutego 2008 r.), w którym wyjaśnił, że od 1998 r. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie jest też zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Pełnomocnik Skarżącego zaznaczył przy tym, że wniosek o wydanie zaświadczenia o wykreśleniu działalności z ewidencji został złożony i zostanie dostarczony niezwłocznie po jego otrzymaniu. Gospodarstwo domowe Skarżący prowadzi samodzielnie. Nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu – jest on własnością rodziców, a Skarżący zamieszkuje tam "grzecznościowo". Skarżący utrzymuje się z drobnych umów zlecenia i innych prac dorywczych (przede wszystkim tłumaczenia). Dochody uzyskane przez niego w latach 2006-2007 (łącznie 41.416 zł) zostały wydatkowane na bieżące utrzymanie. Aktualnie na bieżące świadczenia Skarżący wydaje kwotę ok. 1.000-1.500 zł miesięcznie. Skarżący nie posiada rachunku bankowego. Nie posiada również, ani też nie zbywał jakichkolwiek przedmiotów majątkowych o wartości powyżej 10.000 zł. Wpis należny w sprawie III SA/Wa 889/07 (2.000 zł) opłacono ze środków darowanych przez rodziców oraz z drobnych – posiadanych wówczas – oszczędności. Skarżący nie posiada żadnych wierzytelności, a wszelkie zobowiązania są przedmiotem postępowań administracyjnych. Skarżący nie ma wiedzy na temat prowadzonych postępowań egzekucyjnych, ani zastosowanych środków egzekucyjnych. Pełnomocnik oświadczył, że świadczy usługi wyłącznie za koszty jakie ewentualnie – w przypadku korzystnego orzeczenia - przyzna mu Sąd. Do chwili obecnej nie otrzymał jakiegokolwiek wynagrodzenia. Do pisma dołączył zeznania PIT-37 za lata 2006-2007, kopię wniosku o wydanie zaświadczenia o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności wraz z potwierdzeniem jego nadania w dniu 17 kwietnia 2008 r. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. 5. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). 6. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż Skarżący nie wykonał należycie wezwania referendarza sądowego z dnia 2 kwietnia 2008 r. Nie udokumentował mianowicie wysokości wydatków składających się na bieżące utrzymanie. Nie wskazał także wysokości uzyskiwanych obecnie dochodów. Nie przesłał nadto zaświadczenia potwierdzającego fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, mimo że wychodząc naprzeciw zapewnieniom Skarżącego o dostarczeniu tegoż zaświadczenia niezwłocznie po jego otrzymaniu, referendarz sądowy wstrzymał się - ponad miesiąc - z rozpoznaniem jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. 7. Niezależnie od powyższego nie jest jasne jakiego rodzaju wydatki składają się na bieżące świadczenia, na które to Skarżący wydatkuje "nieregularnie" kwotę ok. 1.000-1.500 zł miesięcznie. Skarżący nie wyjaśnił m. in. czy partycypuje w kosztach utrzymania zajmowanego "grzecznościowo" lokalu, należącego do rodziców. Niewykluczone, że koszty te ponoszą sami rodzice, co jest o tyle prawdopodobne iż to właśnie oni pokryli (w części) koszty wpisu sądowego należnego w sprawie III SA/Wa 889/07 w wysokości 2.000 zł. 8. Nie sposób także nie odnieść się do możliwości zarobkowych Skarżącego w kontekście posiadanych przez niego kwalifikacji. Skarżący utrzymuje się bowiem – jak sam wyjaśnił – "przede wszystkim" z tłumaczeń. Na tej podstawie można wysnuć wniosek, że mógłby on bez trudu znaleźć zatrudnienie o innym niż "dorywczy" tudzież "drobny" charakterze, z którego uzyskiwałby zarobki na poziomie umożliwiającym opłacenie kosztów postępowania sądowego. Zwłaszcza, że Skarżący mógł liczyć się z obowiązkiem ich poniesienia w niniejszej sprawie (sprawa dotycząca rozliczenia podatku od towarów i usług za styczeń i luty 1998 r. była już bowiem przedmiotem rozpoznania tutejszego Sądu który wyrokiem z dnia 14 stycznia 2005 r. uchylił zaskarżoną wówczas decyzję). Tymczasem z nadesłanych materiałów nie wynika, iż jest ze strony Skarżącego wola podjęcia stałej pracy zarobkowej, zaś okoliczności natury obiektywnej mu to uniemożliwiają. W orzecznictwie sądowym prezentowany jest natomiast pogląd, iż skoro wnioskodawca nie wykorzystuje swoich możliwości zarobkowych, to przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy należy przyjąć, że dochody wnioskodawcy są takie, jakie miałby on, gdyby w pełni te możliwości wykorzystał (por. postanowienie SN z dnia 31 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87; OSNCP 1988/7-8 poz. 103). 9. W tym stanie rzeczy uznać należy, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie uiścić należnego w sprawie wpisu od skargi – jedynego wymaganego na tym etapie postępowania kosztu sądowego – w wysokości 16.053 zł. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.