III SA/Wa 498/11

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2012 r. po rozpoznaniu wniosku Z.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki w podatku od towarów i usług, podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatku dochodowym od osób prawnych p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. 2) Z.N., dalej jako skarżący, wnioskiem na urzędowym formularzu PPF z 9 grudnia 2012 r zwrócił się o ustanowienie radcy prawnego. Wezwaniem z 12 grudnia 2011 r., doręczonym 19 grudnia 20111 r. (karta 45) referendarz sądowy wezwał skarżącego o nadesłanie dodatkowych informacji o stanie majątkowym skarżącego: wskazane zestawienia dochodów i wydatków, nadesłania deklaracji podatkowych, oznaczenia wszystkich źródeł utrzymania, udokumentowania stanu zdrowia. Skarżący wraz ze skarga kasacyjna oraz pełnomocnictwem dla adw. M.J., złożył wypełniony formularz PPF, w którym zwrócił się – tym razem - o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu pierwszego formularza PPF (z 9 grudnia 2011 r.) skarżący powołał się na:- status osoby bezrobotnej (od 11 grudnia 2009 r.); - [...] i [...] ; - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką (1990), która dysponuje stypendium socjalnym w kwocie 460 zł; - z żoną łączy go ustrój rozdzielności majątkowej; - posiada działkę o powierzchni 800 m.kw.. W formularzu PPF z 9 stycznia 2012 r skarżący zmienił treść wniosku o przyznanie prawa pomocy domagając się przyznania prawa pomocy wprawdzie także w zakresie częściowym, lecz w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Powtórzył przy tym uprzednio poczynione stwierdzenia, dodając, że osiąga ok. 250 zł miesięcznie z tytułu umów zlecenia. Nadto, jego żona nie pracuje na skutek choroby [...] . W utrzymaniu pomaga mu syn. Wskazał, ze w 2010 r zlikwidował polisę na życie w [...] w kwocie 30 tys. zł. Wraz z żoną mają trudności ze znalezieniem pracy, także z uwagi na wiek. 3) Mając na uwadze to, że pełnomocnika z urzędu można ustanowić dla strony z ograniczeniami wynikającymi z art. 246 § 3 u.p.p.s.a., a strona dysponuje już profesjonalna pomocą prawną (pełnomocnictwo z 4 stycznia 2012 r., dołączone do akt sadowych), należało uznać, że strona, w formularzu PPF, który wpłynął 9 stycznia 2012 r zmieniła (zmodyfikowała) zakres wniosku z 9 grudnia 2012 r. Na fakt ten wskazuje wykreślenie z rubryki 4 punktów dotyczących ustanowienia pełnomocnika z urzędu i pozostawienie jedynie – "zwolnienia od kosztów sądowych". Stąd zastosowanie w sprawie jedynie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Referendarz sądowy wskazuje, że jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie jest 500,- zł należne z tytułu wpisu od skargi do sądu i do tej sumy należałoby, gdyby analiza sytuacji materialnej skarżącego była możliwa, odnieść zdolność wygospodarowania środków z posiadanych przez skarżącego środków. Niewypełnienie przez skarżącego wezwania referendarza sądowego z 12 grudnia 2011 r., jak też lakoniczne przedstawienie sytuacji majątkowej w niemal tożsamo treściowo formularzu PPF z formularzem, który wpłynął 9 stycznia 2012 r. z formularzem z 9 grudnia 2011 r., uniemożliwia prześledzenie gospodarki finansowej strony i środków finansowych, którymi strona dysponuje. Na ocenę wypełnienia powinności w tym względzie miał znikomy wpływ fakt dysponowania przez stronę profesjonalną pomocą prawną – wobec uprzedniego doręczenia jej wezwania wraz ze szczegółowym pouczeniem. Referendarz sądowy wskazuje, że deklarowany przez skarżącego brak środków finansowych za wyjątkiem kwoty 250 zł nie uniemożliwił mu stwierdzenia, że "na utrzymaniu mam córkę, która studiuje" czy ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Do podjęcia obu zadeklarowanych czynności, tj utrzymywania kogoś lub ustanowienia pomocy prawnej, niezbędne jest – co do zasady - posiadanie środków finansowych, których skarżący nie wyjawił, podobnie jak wysokości środków finansowych pochodzących z pomocy innych osób. Niezależnie od tego należy wskazać, ze pozostawanie z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej nie zwalnia żony od pomocy małżonkowi i oceny jej zdolności majątkowych. Dlatego referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał, by spełniał przesłanki przyznania prawa pomocy, a jego oświadczenie uznał za nierzetelne i nie umożliwiające podjęcia w procesie gospodarowania środkami publicznymi korzystnej dla niego decyzji.. 4) Z tych powodów referendarz sądowy zadecydował, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.