III SA/Wa 498/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska – Krupa, , po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych sprawy ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2003 r. i styczeń 2004r. oraz zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wynagrodzeń pracowników za listopad i grudzień 2003r. oraz podatku dochodowym od osób prawnych za listopad 2003r. postanawia: - przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej - Z. N. (dalej: Skarżący), wnioskiem na urzędowym formularzu PPF z 9 grudnia 2012r. zwrócił się o ustanowienie radcy prawnego. Wezwaniem z 12 grudnia 2011r., referendarz sądowy wezwał Skarżącego o nadesłanie dodatkowych informacji o stanie majątkowym Skarżącego: wskazane zestawienia dochodów i wydatków, nadesłania deklaracji podatkowych, oznaczenia wszystkich źródeł utrzymania, udokumentowania stanu zdrowia. Skarżący wraz ze skarga kasacyjna z dnia 4 stycznia 2012r. oraz pełnomocnictwem dla adw. M. J., złożył wypełniony formularz PPF, w którym zwrócił się – tym razem - o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu pierwszego formularza PPF (z 9 grudnia 2011r.) Skarżący powołał się na: status osoby bezrobotnej (od 11 grudnia 2009r.), [...] i [...]; prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z córką (urodzoną w 1990r. ), która dysponuje stypendium socjalnym w kwocie 460 zł. Wskazał, iż z żoną łączy go ustrój rozdzielności majątkowej oraz posiadają działkę o powierzchni 700 m². W formularzu PPF z 9 stycznia 2012r. Skarżący zmienił treść wniosku o przyznanie prawa pomocy domagając się przyznania prawa pomocy wprawdzie także w zakresie częściowym, lecz w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Powtórzył przy tym uprzednio poczynione stwierdzenia, dodając, że córka osiąga ok. 250 zł miesięcznie z tytułu umów zlecenia i 480 zł z tytułu stypendium socjalnego. Ponadto, jego żona nie pracuje na skutek choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. W utrzymaniu pomaga mu syn. Wskazał, że w 2010r. zlikwidował polisę na życie w [...] w kwocie 30.000 zł. Wraz z żoną mają trudności ze znalezieniem pracy, także z uwagi na wiek. Postanowieniem z 12 stycznia 2011r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Pismem z 24 stycznia 2011r., Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. Skarżący zakwestionował brak wezwania go do udokumentowania stanu majątkowego w związku ze złożonym wnioskiem z 9 stycznia 2012r. Zarządzeniem z 24 lutego 2012r. sędzia sprawozdawca przedłużył termin sądowy do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń do 27 lutego 2012r. Wykonując wezwanie Sądu, Skarżący i jego pełnomocnik dwoma pismami z 27 lutego 2012r. nadesłali m.in. wyciągi za rachunków bankowych oraz zeznania roczne o wysokości osiągniętego dochody/poniesionej straty w podatku dochodowym za 2009r. i 2010r., małżeńska umowę majątkowa. Skarżący oświadczył, iż od roku nie ma dochodów, doraźnie jest utrzymywany przez syna (kupno posiłków i leków). Ponadto opłaty za mieszkanie (czynsz, energia) ponosi żona – B. N. u której zamieszkuje. Wskazał, iż obecnie korzysta ze świadczeń lekarskich w oparciu o rejestrację w Urzędzie Pracy. Podkreślił, iż ostatni zasiłek odebrał w styczniu 2011r. Ponadto w 2010r. przeszedł intensywną terapię ze względu na chorobę [...] (ciężkie [...] , podejrzenie zmiany [...] ). Obecnie jego stan zdrowia jest stabilny, ale dożywotnio musi zażywać leki i unikać sytuacji stresowych. Podkreślił, iż ma zablokowane konta bankowe, ze względu na prowadzone postępowanie egzekucyjne za zaległości podatkowe w wysokości 500.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej: P.p.s.a.) – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, który Skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z nadesłanych dokumentów pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Wskazać trzeba, że Skarżący jest osobą bezrobotną od grudnia 2009r., chorą na przewlekłą chorobę, któremu pomaga syn. Córka Skarżącego pracuje dorywczo i posiada stypendium socjalne. Natomiast żona Skarżącego nie pracuje i ma chory [...]. Z przedstawionych zeznań o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty przez podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych PIT-37 wynika, że w 2009r. osiągnął przychód w wysokości 45.569, 08 zł, dochód natomiast wyniósł 45.124,08 zł. Jednocześnie wartości te w 2010r. przedstawiały się odpowiednio: przychód (dochód)- 8.034,80 zł. Ponadto w oświadczeniu załączonym do pisma z 27 lutego 2012r. wskazał, iż zamieszkuje w mieszkaniu żony i nie pobiera zasiłku dla osób pozostających bez pracy. W ocenie Sądu, Skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, poniesienie przez Skarżącego wydatku rzędu 250 zł będzie stanowiło uszczerbek w utrzymaniu koniecznym. Zasadnym było zatem przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.