III SA/Wa 502/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Asesor WSA Alojzy Skrodzki (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2005 r. sprawy ze skargi K.I. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... grudnia 2003 r. Nr ... w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług oddala skargę Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia ... .04.2003 r. orzekającą o odpowiedzialności K.I. za należności podatkowe "..." Sp. z o.o. określone i ustalone Spółce decyzjami Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia ... .09.2001r. nr ... i nr ... . Ze stanu faktycznego wynika, że ww. decyzjami z dnia ... .09.2001 r. Inspektor Kontroli Skarbowej określił "..." Sp. z o.o. podatek od towarów i usług za kwiecień 1999 r. i kwiecień - maj 2000 r., zaległość podatkową, odsetki od zaległości podatkowych oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe we wskazanych w decyzjach kwotach. Kwota zaległości wyniosła za wskazane miesiące łącznie 1.105.781 zł. Decyzji tych Spółka nie wykonała dobrowolnie wskutek czego wszczęto postępowanie egzekucyjne. Podjęte czynności egzekucyjne okazały się bezskuteczne, ponieważ Spółka nie prowadziła już działalności pod wskazanym adresem. W tej sytuacji postanowieniami z dnia ... .05.2002 r. Urząd Skarbowy W. wszczął postępowania w sprawie przeniesienia na Stronę - jako członka zarządu "..." Sp. z o.o. - odpowiedzialności za wskazane wyżej zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług, a następnie decyzją z dnia ... .04.2003 r. o odpowiedzialności tej orzekł. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej, podnosząc w nim, że z uwagi na zastosowanie wobec niej środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania od dnia 17.10.2001 r. do 07.04.2003 r. i związany z tym fakt braku dostępu do dokumentów spółki, ograniczoną możliwość obrony i utrudnienia w udzielaniu wyjaśnień i składaniu pism odwoławczych, nie miała możliwości złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego ani też wskazania mienia, z którego egzekucja byłaby możliwa. W ocenie skarżącej, w chwili aresztowania Spółka posiadała środki trwałe, które znajdowały się w N. w mieszkaniu Wiceprezes Zarządu Pani G.S. . Z uwagi na brak dostępu do w/w skarżąca nie była w stanie ustalić czy majątek należący do Spółki został zbyty. Poza tym skarżąca zakwestionowała w odwołaniu ustalenia kontroli dotyczące decyzji wymiarowej. Po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem i po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia ... .12.2003 r. utrzymał w mocy Decyzję Urzędu Skarbowego W. . Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzuciła zaskarżonej decyzji: 1) brak obiektywizmu przy rozpatrywaniu sprawy, 2) obrazę przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. W motywach uzasadnienia skargi, nie odnosząc się do meritum sprawy, tj. do kwestii zasadności lub braku przesłanek orzeczenia jej odpowiedzialności, Strona podniosła, że decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej określająca i ustalająca zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług była kwestionowana od chwili jej wydania. Skarżąca podnosi, że przyjęta przez organy podatkowe data nadania środka zaskarżenia (dzień 28.09.2001 r. a nie 29.09.2001 r.) zamknęła możliwość jakiejkolwiek obrony przed skutkami krzywdzącej decyzji, dokonane przez Inspektora Kontroli Skarbowej rozliczenie podatku nie odzwierciedla rzeczywistej sprzedaży i jako takie jest niezgodne z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.04.2002 r. sygn. FPS/02. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Izby Skarbowej w całości podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dyrektor Izby skarbowej wyjaśnił, iż zgodnie z przepisem art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa - za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Żadna z powołanych wyżej przesłanek wyłączająca odpowiedzialność nie nastąpiła w rozpoznawanym przypadku w związku z czym zasadne było, w ocenie organu odwoławczego, przeniesienie odpowiedzialności na Panią K.I. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, że wydana została bez naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd chciałby podkreślić, iż przedmiotem oceny Sądu była decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z o.o. ... jako podatnika podatku VAT na K.I. jako członka zarządu w/w Spółki a nie ocena prawidłowości decyzji wymiarowych wydanych przez Inspektora Kontroli Skarbowej. Postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe jest odrębnym postępowaniem w ramach, którego nie można kwestionować decyzji wymiarowych do czego sprowadzały się zarzuty zawarte w skardze. Powyższe stwierdzenie oparte jest na art. 134. § 1. p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Zatem wykroczenie poza ramy niniejszego postępowania dotyczącego przeniesienia odpowiedzialności byłoby naruszeniem powołanego powyżej przepisu. Z powyższych powodów zawarte w uzasadnieniu skargi twierdzenia, jako nie związane wprost z przedmiotem sprawy, nie mogły stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji. Odnośnie oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd zauważa, iż art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 127 poz. 926 ze zm.) - zwanej dalej "ord. pod."- w brzmieniu obowiązującym w momencie powstania zaległości spółki ... (bowiem stosownie do art. 21 ustawy z 12 września 2002r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw -Dz.U. Nr 169, poz. 1387- zastosowanie w sprawie znajduje to brzmienie przepisu), stanowi o zakresie odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Do zakresu tej odpowiedzialności wchodzą zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Z art. 116 § 1 ord. pod. wynika również, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Odpowiedzialności tej można było się wyzbyć: 1) poprzez złożenie przez członka zarządu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub złożenie wniosku o wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo 2) poprzez wykazanie braku winy w zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub braku winy w niepodjęciu postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego). Przechodząc do analizy prawnej ww przepisów, Sąd zauważa, że pierwszym warunkiem przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania Spółki na członka zarządu było wykazanie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki. Z treści decyzji Urzędu Skarbowego W. wynika, że warunek ten został spełniony. Urząd Skarbowy W. objął zaległości spółki ... za kwiecień 1999 r. oraz kwiecień i maj 2000 r. tytułami wykonawczymi nr: ..., ... i ..., ..., ..., ... lecz egzekucja ta okazała się bezskuteczna, bowiem Spółka pod wskazanym adresem nie prowadzi działalności, a także brak było informacji, co do miejsca, w którym znajdowało się mienie Spółki. Zatem ta przesłanka, będąca warunkiem przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania Spółki na skarżącą, została spełniona. Natomiast oceniając w niniejszej sprawie wystąpienie przesłanek powodujących wyzbycie się odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, Sąd zauważa, że z cytowanych na wstępie przepisów wynika, że skarżąca mogła, jako członek zarządu, uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki, składając we właściwym czasie wniosek o upadłość spółki lub złożyć wniosek o wszczęcie postępowania układowego, czy też wykazać, że niezgłoszenie takich wniosków nastąpiło bez winy skarżącej lub wskazać majątek, z którego możliwa byłaby egzekucja. Bezspornym jest w sprawie, że żaden z uprawnionych podmiotów stosownych wniosków skutecznie nie złożył i nie doprowadził do wszczęcia właściwego postępowania, a Strona braku winy w tym względzie nie dowiodła. Trudno bowiem uznać jako okoliczność szczególną i wyłączającą winę Strony w powyższym zakresie to, że od dnia 17.10.2001 r. została aresztowana i osadzona w areszcie śledczym i związaną z tym argumentację o tym, że nie mając możliwości obrony swoich praw w sprawach podatkowych i dostępu do dokumentacji Spółki nie mogła właściwie reprezentować jej interesów i złożyć stosownych wniosków w przedmiocie wszczęcia postępowania upadłościowego lub układowego. Sąd zauważa, że przesłanki upadłościowe dotyczące innych zaległości niż podatkowe wystąpiły wcześniej niż moment wydania decyzji określających zaległości podatkowe. Skarżąca pełniła wówczas funkcję członka zarządu i miała tego pełną świadomość, bowiem już wtedy Spółka zaprzestała regulowania swoich zobowiązań dowodem czego jest pismo wiceprezes Zarządu G.S. z dnia 31 maja 2001 r. skierowane do skarżącej, w którym informuje o rosnącym zadłużeniu wobec ZUS, Urzędu Skarbowego i innych wierzycieli, w tym o zadłużeniu z tytułu zaległych wynagrodzeń. Skarżąca jednak wniosku o ogłoszenie upadłości nie złożyła. W ocenie Sądu, fakt aresztowania Strony jako członka zarządu Spółki nie uniemożliwiał jej złożenia wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego. Faktem jest, że zastosowany względem Strony środek zabezpieczający pozbawił ją dostępu do dokumentacji Spółki oraz możliwości sporządzenia dokumentów wymaganych do zgłoszenia upadłości, ale nie wykluczył możliwości skutecznego złożenia wniosku w tym zakresie. Z przepisu art. 9 § 3 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. nr 118 poz. 512 ze zm.) wynika bowiem, że dłużnik, który twierdzi, że nie jest w stanie przedstawić tych dokumentów, ma obowiązek wskazać przyczyny tego faktu wraz z ich uprawdopodobnieniem. Z tego wynika, że Strona mogła złożyć wniosek bez wymaganych dokumentów, wskazując jako przyczynę niemożności ich załączenia pobyt w areszcie śledczym, który to fakt skarżąca mogła nie tylko uprawdopodobnić, ale nawet udowodnić odpowiednim zaświadczeniem z zakładu karnego. Z możliwości tej Strona nie skorzystała. Kolejną przesłanką wyłączającą odpowiedzialność za zobowiązania Spółki było wskazanie majątku, z którego można byłoby uiścić należności objęte decyzjami wymiarowymi. Strona nie wskazała takiego mienia. Nie nastąpiło to ani w toku postępowania przed organem I instancji ani w toku postępowania odwoławczego. W złożonym odwołaniu Strona do okoliczności tych się odnosi tylko w lakonicznym stwierdzeniu, że w chwili jej aresztowania spółka posiadała środki trwałe (w mieszkaniu Strony w N. i w mieszkaniu Vice Prezesa Zarządu Spółki - Pani G.S.) oraz samochód osobowy marki NISSAN PRIMERA. Z przepisu art. 116 § l in fine ustawy Ordynacja podatkowa wynika, że dla odstąpienia od orzekania odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej koniecznym jest wskazanie przez niego majątku spółki, z którego byłaby możliwa egzekucja, tj. takie jego zachowanie, skutkiem którego powinno być przeprowadzenie egzekucji z majątku Spółki. Nie wystarczy zatem stwierdzenie, że w danym czasie Spółka posiadała określony majątek ale koniecznym jest stwierdzenie takiej treści w momencie wszczęcia postępowania w sprawie orzekania odpowiedzialności. Z tego wynika, że dla odstąpienia od orzekania odpowiedzialności na tej podstawie decydujące znaczenie ma istnienie powyższej przesłanki w określonym czasie, tj. w czasie prowadzenia postępowania w sprawie. Oświadczenie w tym względzie powinno mieć charakter kategoryczny. Nie może więc to być przypuszczenie, że majątek spółki istnieje. Zatem, w ocenie Sądu, skarżąca nie spełniła również tej przesłanki. W tym miejscu Sąd zauważa, że drugi członek Zarządu G.S. w trakcie prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego o sygn. akt III SA 1731/03 również nie wskazała, gdzie znajduje się mienie spółki, z którego byłoby możliwe wyegzekwowanie zaległości podatkowych. Reasumując, Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki przy jednoczesnym braku przesłanek zwalniających z takiej odpowiedzialności, o których mowa w art. 116 § 1 ord. pod. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzygnął jak w sentencji.