III SA/Wa 502/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kuś, po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 maja 2018 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.P. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010, 2011 i 2012 r. postanawia - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Skarżąca – J.P., na urzędowym formularzu PPF, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując na brak środków. Oświadczyła, że wynagrodzenie w całości przeznacza na spłatę kredytu oraz zobowiązania wobec urzędu skarbowego. Mąż Skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, a uzyskiwane środki finansowe nie zaspokajają wszystkich potrzeb rodziny. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem (ur. w 1999 r.). Posiada jedynie (współwłasność) samochody: [...] z 2007 r. i [...] z 2004 r. Z tytułu zatrudnienia Skarżąca otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1970 zł, z mąż Skarżącej z tytułu prowadzone działalności gospodarczej uzyskuje dochód w kwocie 3.544 zł. Do miesięcznych wydatków Skarżąca zaliczyła spłatę kredytu hipotecznego – 3.500 zł oraz koszty za media – 500 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca nadesłała: rachunki za wodę (88 zł), energię elektryczną (301,23 zł), Internet i pakiet Canal+ (207 zł). Oświadczyła, że na 10 kwietnia 2018 r. posiada zobowiązania wobec banku [...] w kwocie 22.297,17 zł. Nadesłała zeznania podatkowe PIT-36, z których wynika, że Skarżąca w 2016 r. uzyskała dochód w kwocie 42.019,04 zł, a jej mąż 44.472,82 zł, a w 2017 r. Skarżąca uzyskała dochód w kwocie 31.964,97 zł, a jej mąż dochód w kwocie 42.531,29 zł. Skarżąca nadesłała również wyciągi z rachunku bankowego męża oraz prowadzonej działalności gospodarczej. Postanowieniem z dnia 16 maja 2018 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy uznał, iż osiągane dochody wykluczały Skarżącą z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Pismem z 28 maja 2018 r., Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Kwestionując ustalenia referendarza sadowego wskazała, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym zastosowanie winien znaleźć art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwana dalej ppsa). Podkreśliła, że posiada liczne zobowiązania wobec urzędu skarbowego, w tym także z kredytów bankowych, które nie pozwalają jej na uiszczenie kosztów sądowych. Jednocześnie ponosi bardzo wysokie koszty utrzymania rodziny a sama uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 1.970 zł. Zaznaczyła, że jej małżonek ponosi bardzo wysokie koszty prowadzenia działalności gospodarczej. W konsekwencji na utrzymanie rodziny pozostają znacznie mniejsze kwoty, niż te które zostały ustalone w zaskarżonym postanowieniu referendarza sądowego. Końcowo uznała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ppsa, w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 ppsa, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 ppsa prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 ppsa zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ppsa Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. Okoliczności przedstawione przez Skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt nie pozwalają uznać, że Skarżąca spełniła przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wynika z nadesłanych dokumentów małżonek Skarżącej prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu dochód w kwocie około 3.544 zł. Skarżąca natomiast z tytułu zatrudnienia uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1.970 zł. Natomiast z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na rachunek bankowy P. wpływają znaczne kwoty, przykładowo 15 lutego 2018 r. 4.329,60 zł, 20 lutego 2018 r. 11.143,80 zł, 5 marca 2018 r. 10.000 zł, 6 marca 2018 r. 5.276,70 zł, 16 marca 2018 r. 8.000 zł. Z nadesłanych zeznań podatkowych PIT-36, że Skarżąca w 2016 r. uzyskała dochód w kwocie 42.019,04 zł, a jej mąż 44.472,82 zł, a w 2017 r. Skarżąca uzyskała dochód w kwocie 31.964,97 zł, a jej mąż dochód w kwocie 42.531,29 zł. Już samo porównania wysokości wpisu w niniejszej sprawie z wielkością uzyskiwanych środków finansowych nie potwierdza, aby zapłata 1802 zł (kwota wpisu od skargi) przekraczała jej możliwości finansowe. Wedle ustaleń Sądu, Skarżąca i jej małżonek dysponują środkami finansowymi, które wystarczają na pokrycie kosztów sądowych w sprawie. Na marginesie sprawy Sąd wskazuje, iż przyznania prawa pomocy nie uzasadnia także fakt zaciągniętych kredytów, skoro zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi do których należą koszty postępowania sądowego. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ppsa, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie wykazano bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ppsa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.