III SA/Wa 507/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Lidia Ciechomska - Florek, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2010 r. oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej Wyrokiem z dnia 19 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...]. Wnioskiem z dnia 26 listopada 2010 r. A. P. (dalej skarżący) złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W dniu 2 marca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga kasacyjna od wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2010 r. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 3 marca 2011 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. W odpowiedzi na zarządzenie A. P. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że uiszczenie wpisu wiąże się z uzasadnionymi problemami. Podniósł, iż nie posiada środków finansowych, które mógłby przeznaczyć na ten cel. W złożonym oświadczeniu Wnioskodawca wskazał, iż nie posiada żadnego majątku oraz nie osiąga żadnego dochodu. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 23 marca 2011 r. wnioskodawca, z uwagi na fakt, iż oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Wnioskodawcy, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej - P.p.s.a.), został wezwany - w terminie 7 dni - do: wskazania i udokumentowania wszystkich źródeł utrzymania skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (np. wynagrodzenie za pracę, dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, zasiłki, inne świadczenia), nadesłania zaświadczenia o ewentualnym posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, nadesłanie zaświadczenia o zarobkach żony, ewentualnie zaświadczenia o pozostawaniu przez nią bez zatrudnienia, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego żony za ostatnie trzy miesiące, wskazania wysokości miesięcznych wydatków składających się na bieżące utrzymanie skarżącego oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków rodziny), a także do wskazania wysokości wydatków poniesionych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz źródeł ich finansowania. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, iż aktualnie jego Mocodawca nie otrzymuje wynagrodzenia ze stosunku pracy lub innego podobnego stosunku i jednocześnie nie uzyskał do chwili obecnej statusu osoby bezrobotnej. W związku z czym jedynym źródłem utrzymania jego samego oraz małżonki jest wynagrodzenie otrzymywane przez panią G. P. Jednocześnie wyjaśnił, iż z tytułu obsługi prawnej, w tym w szczególności z tytułu reprezentowania przed sądami administracyjnymi w niniejszej sprawie nie pobiera wynagrodzenia. Do nadesłanego pisma załączone zostały kopie wydruków z rachunku bankowego skarżącego i jego małżonki oraz potwierdzona za zgodność kopia zaświadczenia o zarobkach pani G. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 P.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie Sądu) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Skarżącego oraz jego zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącego wynika, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej. Żona Wnioskodawcy uzyskuje dochód w wysokości ponad 2.300 zł netto miesięcznie, zaś on sam w obecnej chwili nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia ze stosunku pracy lub innego podobnego stosunku i równocześnie nie uzyskał do chwili obecnej statusu osoby bezrobotnej. Pomimo wezwania wnioskodawca nie wskazał wysokości miesięcznych wydatków składających się na bieżące utrzymanie jego samego jak i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W tym miejscu należy podkreślić, że to Skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy, w związku z tym, to na nim spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Brak współpracy ze strony Wnioskodawcy w celu ustalenia jego rzeczywistej sytuacji finansowej nie przemawia za pozytywnym załatwieniem wniosku. Poprzez brak odpowiedzi w tym zakresie skarżący uniemożliwił ocenę jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Brak jest zatem przekonywujących podstaw do stwierdzenia, iż sytuacja, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Ponadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05) prezentowany jest bowiem pogląd, iż o ile nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego strony, w przypadku gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postępowania, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uznać należy za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż z dołączonych do wniosku wydruków z rachunku bankowego obojga małżonków wynika, iż przeważnie dwa razy w miesiącu dokonywane były wpłaty indywidualne tytułowane jako "zasilenie konta" lub "wpłata własna" w wysokościach od 150 zł do 700 zł. Można więc wnioskować, że oprócz udokumentowanych dochodów żony skarżącego istnieją regularne comiesięczne wpływy z bliżej nieokreślonego źródła. Odnosząc się do powyższego uznać należy, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące środków, którymi strona dysponuje. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania wobec Skarżącego instytucji prawa pomocy. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.